Plus

Asscher: 'Dit nee van de PvdA is keihard nee'

Hij. Doet. Het. Niet. Lodewijk Asscher gaat het motorblok van VVD, CDA en D66 niet helpen aan een meerderheid. Echt niet. 'Ik ben zo duidelijk als ik maar zijn kan.'

Aanschuiven bij VVD, CDA en D66 is volgens Lodewijk Asscher onbespreekbaar Beeld Corné van der Stelt/Lumen

Asscher loopt net de ministerraad uit, als een oudere dame op het Binnenhof haar handen om zijn middel slaat. "Je moet het doen," zegt ze. "Ga weer regeren." Asscher vraagt op wie ze gestemd heeft. Haar antwoord: "Rutte." Asscher: "Nou, gefeliciteerd."

"Ik snap dat het lastig is," zegt de PvdA-leider kort daarna op zijn werkkamer. "Ik vind ook dat er een kabinet moet komen. Maar wij zullen het landsbelang dienen vanuit de Tweede Kamer. Aanschuiven bij het motorblok VVD, CDA en D66 gaan we echt niet doen."

Geeft u daar eens een inhoudelijk argument voor, zoals informateur Tjeenk Willink vraagt.
"We staan met 9 zetels tegenover 71 sociaaleconomisch rechtse zetels. We denken heel anders over de arbeidsmarkt en de zorg. Dat is een inhoudelijk probleem, temeer omdat ik de verkiezingen ben ingegaan met de boodschap: na al die jaren moeten we naar links."

U zegt steeds 'Het gaat nú niet gebeuren'. Waarom blijft u die opening bieden?
"Ik ben niet beschikbaar om aan te schuiven bij het motorblok. Punt. Dan vragen jullie: kun je het uitsluiten in de toekomst, in een andere combinatie? Je kunt nooit nooit zeggen in de politiek."

"Maar zoek er niet te veel achter. Er vallen steeds allerlei opties af en dan kijken mensen uit gewoonte naar de Partij van de Arbeid. Ze weten dat de PvdA kan besturen. Maar ik ben zo duidelijk als ik maar kan zijn."

Vijf jaar lang sprak uw partij over verantwoordelijkheid nemen. Geldt dat nu niet meer?
"We zullen straks ook verantwoordelijkheid nemen, maar dat hoeft niet vanuit een kabinet. Ik heb de verplichting te proberen mijn verkiezingsprogramma uit te voeren, Nederland vooruit te helpen."

Dat kan toch beter vanuit het kabinet?
"Dat geloof ik niet."

Er zijn kiezers die de PvdA ook bij deze verkiezingen wel trouw zijn gebleven. Hun stem is toch ook wat waard?
"Zeker, juist daarom wil ik voorzichtig met hun stem omgaan. Ik wil vanuit de Kamer hun geluid laten horen. Zo kun je heel veel invloed uitoefenen."

De kans op een minderheidskabinet neemt toe. Is u al gevraagd om gedoogsteun te verlenen?
"Nee. Er wordt wel eens een balletje opgegooid, maar dat laat ik dan rustig neerploffen. Ik kan me niet voorstellen dat we vanuit de oppositie overal tegenstemmen. Dat past niet bij ons als partij. Voorstellen van een kabinet waar ik het mee eens ben, zal ik altijd steunen."

U wilt niet zoals de PVV in 2010 afspraken maken vooraf?
Lachend: "Mijn hersenen horen 'net als de PVV' en dan kan ik al niet verder luisteren. Ik weet het niet joh."

U zegt geen nee.
"Ik ga daar niet over speculeren."

Het is logisch dat naar u gekeken wordt. Anders dan GroenLinks vindt u deals met Noord-Afrikaanse landen over migratie wel kunnen.
"De formatie is er deze week op vastgelopen en ik vind het frustrerend dat partijen alleen maar op hun eigen gelijk aan het rammen zijn. Rechts kan niet de ogen dichthouden: je moet de oorzaken van migratie in de wereld onder ogen zien. Dat komt door oorlog en geweld, ­klimaatverandering. Je moet investeren in ontwikkelingshulp om mensen daar meer perspectief te bieden."

"Tegelijk kan links niet volhouden dat de situatie nu zo goed is: mensen verdrinken, smokkelaars worden heel rijk. Klaver zegt: hoe veilig het ook is, we willen nooit mensen in vluchtelingenkampen hebben. Ik vind dat een vorm van wegkijken van de realiteit. Als kampen niet goed zijn, moeten we ze beter ­maken."

VVD, CDA en D66 willen er vast graag met u over praten aan de formatietafel.
"Ze weten wat de PvdA wil. Als ze voorstellen doen op basis van onze ideeën, zal ik ze steunen. Maar ik schuif niet aan die tafel aan."

Komt de PvdA er nog wel bovenop? Overal kwijnen sociaaldemocratische partijen weg.
"Ik denk dat het jaren gaat kosten om een nieuwe rol te vinden voor ons. Er blijft een rol voor de sociaaldemocratie, daar ben ik van overtuigd. Waar we mensen vroeger beschermden tegen het ongebreidelde kapitalisme, moeten we dat nu gaan doen tegen de ongebreidelde globalisering. Mensen willen nog steeds een fatsoenlijke verzekering en fatsoenlijk werk."

Hoe gaat de PvdA zichzelf opnieuw uitvinden?
"Ik kom niet met een uitgestippelde koers, maar we willen een nieuwe manier van politiek bedrijven. We gaan meer samenwerken met maatschappelijke organisaties en jongerenbewegingen. We proberen te vertolken waar mensen mee bezig zijn en gaan kijken hoe we meer optimisme kunnen geven. Ik barst van de energie."

Wat verwijt u uzelf?
"In de campagne kwam ik niet uit die ingewikkelde boodschap: we hebben het goed gedaan en tegelijk moet het nu anders. Mensen voelen zich onzeker in hun bestaan. Wij hebben niet genoeg bescherming geboden, terwijl dat juist van ons verwacht werd. In het kabinet ben ik medeverantwoordelijk geweest voor dit probleem."

Had de PvdA gewoon nooit met de VVD in een kabinet moeten stappen?
"Dat vind ik te makkelijk, omdat het nogal wat uitmaakte dat we er zaten. Onze conclusie is nu niet: nooit meer in een kabinet met rechts. Maar als je het doet, zul je het beleid meer moeten bewaken. En onderweg meer laten zien waarvoor je hebt gevochten."

Waarom in 2012 wel met rechts in een kabinet en nu niet?
"Het land zat in een gierende crisis. We hadden 38 zetels, nu heb ik er 9. Heb je nog meer redenen nodig?"

Loon stakende leraar kan 'gewoon' omhoog

Als er op Prinsjesdag nog geen nieuw kabinet zit, zal het demissionaire kabinet van PvdA en VVD de salarissen van leraren in het basisonderwijs verhogen, zegt vicepremier Lodewijk Asscher. Het lage loon is een van de redenen waarom veel scholen deze maand gaan staken.

"Laat het een oproep zijn voor de onderhandelende partijen om tempo te maken. Anders doen wij het." Ook zal er iets gedaan worden voor ouderen en mensen met lage inkomens, belooft hij. Asscher wil niet demissionair op zijn handen zitten. "Ik kan nooit medeverantwoordelijk zijn voor een begroting met een onfatsoenlijke koopkrachtverdeling."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden