Plus

ArtZuid wandelt langs abstracte en frivole beelden

ArtZuid, de beeldenroute langs de Apollolaan, Minervalaan en Zuidas, kiest dit jaar voor abstracte beeldhouwkunst van Nederlandse bodem. Sommige beelden konden echter niet geplaatst worden.

Joost Baljeu, Space Time I, Minervalaan Beeld Marc Driessen

Nederland is geen land van beeldhouwers. Vraag een willekeurige Nederlander naar beroemde kunstenaars en de kans is groot dat er voornamelijk schildersnamen klinken. Rembrandt, Vermeer, Hals en consorten uit de Gouden Eeuw dicteerden lange tijd de canon van de Nederlandse kunstgeschiedenis en daar pasten nauwelijks beeldhouwers in.

Logisch, zo werd gedacht, want Italiaanse kunstenaars als Michelangelo, Bernini en Canova liepen al in hun luier rond op marmergroeves, terwijl we die hier nu eenmaal niet hebben. Bovendien was de middeleeuwse sculptuurtraditie in Nederland kort en klein geslagen tijdens de beeldenstorm van 1566.

De beste Nederlandse beeldhouwer uit de kunstgeschiedenis, Adriaen de Vries (1556-1626), kreeg pas succes toen hij naar het buitenland vertrok. Amsterdamse grachtenhuizen hingen vroeger vol met schilderijen, maar beelden op openbare pleinen waren uiterst schaars. Het is alsof de nieuwste versie van ArtZuid dat imago van de beeldhouwkunst wil rechtzetten.

Epicentrum van sculptuurrevival
Curator Rudi Fuchs koos vijftig monumentale beelden van Nederlandse kunstenaars, verspreid over Amsterdam-Zuid. Die buurt is niet toevallig ook het epicentrum van de Nederlandse sculptuurrevival geweest, want na eeuwen van malaise werd de beeldhouwkunst ruim honderd jaar geleden ineens hip en happening, vooral in combinatie met architectuur.

Overal in Berlages Plan Zuid duiken fabelwezens op in brugleuningen, verschijnen hertjes boven deuropeningen of bespeelt een kalkstenen faun zijn panfluit op een straathoek. Knoop in een kaarsrechte kolom Fuchs concentreert zich in zijn keuze vooral op de periode daarna.

De beeldenroute sluit aan bij het themajaar 100 Jaar De Stijl en laat de invloed van De Stijlbeweging op de beeldhouwkunst zien. De beelden zijn van verschillende naoorlogse generaties die werken in de abstracte traditie. De tentoonstelling is opgedragen aan Ad Dekkers (1938-1974), die met zijn geometrische, minimalistische werk de toon zette voor veel andere kunstenaars. Dekkers was een bewonderaar van Mondriaan, maar in zijn zoektocht naar het wezen der dingen ging hij nog iets verder.

Hagelwit
Rood, geel en blauw, de essentiële kleuren van De Stijl, gingen bij Dekkers ook overboord. Zijn beelden zijn vrijwel altijd hagelwit. Komende week worden de laatste beelden van ArtZuid geplaatst en het was de bedoeling dat een groot beeld van Dekkers een ereplek zou krijgen, maar dat blijkt niet door te kunnen gaan.

Het gevaarte bleek zo onwaarschijnlijk goed verankerd op zijn huidige plek in Gorinchem, dat het niet verplaatst kan worden. Hetzelfde geldt voor een sculptuur van Carel Visser, een andere grootmeester van geometrisch-abstracte signatuur. Wél aanwezig is een groot beeld van Joost Baljeu, die de begintijd van de abstract-geometrische traditie uiteindelijk in zijn eentje vertegenwoordigt.

Ruud Kuijer Hangend Vlak, (staan/liggen/hangen/leunen), Apollolaan voor Hilton hotel. Voor ArtZuid kreeg Kuijer de opdracht een nieuw beeld te maken. Hangend Vlak, (staan/ liggen/hangen/leunen) is acht meter hoog en bestaat uit schijnbaar losse blokken en platen die als een kaartenhuis op elkaar gestapeld zijn. In werkelijkheid is het één brok beton. Beeld Marc Driessen
Cristóbal Gabarrón Enlightened Universe, George Gershwinplein. De monumentale installatie van Gabarrón werd in 2015 onthuld in Central Park in New York. De figuren staan hand in hand, als teken van solidariteit, tolerantie, verantwoordelijkheid en respect voor de natuur. Vorig jaar was het werk te zien in Genève, na Amsterdam reist het door naar andere Europese steden. Beeld Marc Driessen

Wél aanwezig is een groot beeld van Joost Baljeu, die de begintijd van de abstract-geometrische traditie uiteindelijk in zijn eentje vertegenwoordigt. Vanuit het bezoekerscentrum op de kruising van de Apollolaan met de Minervalaan waaiert de beeldententoonstelling in meerdere richtingen uit. En gaandeweg wordt de geometrische beeldtaal steeds losser en minder dogmatisch.

In de kaarsrechte kolom van Shinkichi Tajiri zit ineens een knoop. En de rechthoekige blokken van Krijn de Koning doen in de verte nog denken aan De Stijl, maar tegelijk is het werk speels en zijn de kleuren spontaan gekozen. Zo zijn op de Apollolaan meer beelden te zien die schatplichtig zijn aan de abstracte traditie, al gaan de kunstenaars daar vaak wat frivoler mee om.

Helden
Het idee dat goede abstracte kunst de wereld kan verbeteren, zie je langzaam afbrokkelen. Atelier Van Lieshout is vertegenwoordigd met een aantal werken die de stijl van het Russisch constructivisme ironiseren. Oorspronkelijk was die stijl bedoeld om arbeiders als helden te presenteren, maar Van Lieshout heeft de figuren zo geabstraheerd dat het een soort robotachtige legopoppetjes worden.

Positieve boodschap Langs de Zuidas wordt de sfeer anders. De geometrisch-abstracte beeldtaal maakt hier plaats voor kleurige beelden met een positieve, humanistische boodschap. Hier zijn veel beelden te zien van Cristóbal Gabarrón (1945). De Spaanse kunstenaar maakte een reeks werken die geïnspireerd zijn door het Alhambra in Granada, waar volgens Gabarrón verschillende religies eeuwenlang vreedzaam naast elkaar leefden.

Het grootste kunstwerk maakte hij ter gelegenheid van het zeventigjarig bestaan van de Verenigde Naties: zeventig kleurige, levensgrote figuren staan rondom een glimmende wereldbol. Wie zin heeft, kan er ook inlopen en zo onderdeel van de positieve boodschap worden.

Saskia Noor van Imhoff #+30.00, Minervalaan. Daar liggen dus twee stenen in het gras. Maar wacht even, ze lijken wel heel erg op elkaar. Saskia Noor van Imhoff (1982) maakte een replica van een rotsblok in aluminium en presenteert origineel en kopie naast elkaar, alsof het archeologische vondsten zijn. Ook andere onderdelen van de installatie zetten de kijker aan tot gedachten over hoe onze blik gestuurd wordt door de manier waarop objecten gepresenteerd worden. Beeld Marc Driessen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden