Artsen maken zich zorgen over tbc in Amsterdam

Eén van de vaste klanten van buurtcafé 't Podium aan de Ceintuurbaan in Amsterdam-Zuid was al tijden aan het hoesten. Hij kreeg medicijnen tegen zijn reuma en was al twee maanden ziek, maar dat hoesten was vreemd. Het moest wel 'teebee' zijn, zei ook zijn vriendin. Ze herkenden de symptomen, in een café om de hoek hadden ze het een jaar of tien terug ook gezien. Maar eenmaal in het ziekenhuis werd er een beetje lacherig over gedaan. Tuberculose? Dat kwam zo weinig voor, dat was meer iets van vroeger. En toch was het zo. Hij had open tbc.

Mensen die regelmatig 't Podium bezochten, kregen een brief thuis, waarin stond dat ze zich moesten melden bij GGD voor een mantouxtest, vroeger ook wel een 'krasje' genoemd. Deze moet uitwijzen of de tuberkelbacterie in het lichaam zit. 'We moesten een lijst van namen opgegeven, een stuk of vijftig,' zegt de eigenaresse van de bruine kroeg.

De vaste klant, bij wie open longtuberculose was vastgesteld, moest drie weken in quarantaine, hij mocht een tijd lang geen winkels of trams in, droeg in openbare gelegenheden een mondkapje om besmettingsgevaar tegen te gaan en slikt een half jaar lang medicijnen. 'We weten nog steeds niet hoe hij besmet is geraakt en of meer mensen uit de buurt positief getest zijn. Er wordt heel sneaky over gedaan, niemand wil wat zeggen, maar iemand in de omgeving moet het hebben gehad.'

Drager op reis
In Amsterdam werden in 2013 ongeveer 120 mensen gediagnosticeerd met tuberculose, zegt Marlies Mensen, longarts bij de GGD, afdeling tuberculosebestrijding. Iets minder dan twee derde van hen kan de bacterie overdragen aan anderen door bijvoorbeeld te hoesten of te niezen.

De bacterie is in eerste instantie niet besmettelijk, maar een verzwakt afweersysteem kan daar verandering in brengen. Sommigen zijn jarenlang drager, zonder iemand te besmetten. In Nederland gaat het om een totaal van 848 besmettingen in 2013, open en gesloten tbc. Vaak komt de bacterie het land binnen via een drager die op reis is geweest.

Asielzoekers
Daardoor komt het in grote steden relatief vaker voor dan in dorpen. Volgens coördinator van de Nederlandse tbc-bestrijding bij het KNCV Tuberculosefonds Gerard de Vries, vind je behalve in Amsterdam, in Rotterdam en Den Haag het grootste aantal ziektegevallen - ongeveer twee tot drie keer zo veel als in andere regio's. 'Dat is niet vreemd, daar zitten ook vaak de risicogroepen. Jaarlijks screenen we twintigduizend immigranten en tienduizend asielzoekers die ons land binnenkomen. Stijgt het aantal immigranten en asielzoekers, dan stijgt ook het tuberculosecijfer.'

De ziekte is in Nederland sinds de jaren vijftig goed te behandelen, maar artsen maken zich wel zorgen over de toekomst. De Vries: 'Steeds vaker blijkt de bacterie resistent te zijn tegen het medicijn. De behandeling wordt dan langer, de medicijnen zijn minder goed en een stuk duurder. Soms is deze multiresistente vorm niet te genezen.'

Iedereen opener
In Nederland zijn afgelopen jaar zeventien mensen gediagnosticeerd met deze vorm van tbc, tegen elf mensen in 2012. In Wit-Rusland is al een derde van de tbc-patiënten multiresistent. 'Als deze patiënten anderen besmetten, wordt het steeds moeilijker ze te behandelen.'

In café 't Podium liggen kaartjes bij de deur waarop bezoekers geïnformeerd worden over de tbc-besmetting. De eigenaresse: 'Dan kunnen mensen zelf bepalen of ze zich willen laten testen. Als iedereen opener is, is iedereen alerter en kun je beter helpen.'