Plus

Ariane Schluter: 'Ik vind mijn personage belangrijker dan mezelf'

Ze is een van de grootste actrices van Nederland, maar kan gewoon anoniem over straat. 'Dat vind ik fijn. Niet ik ben het middelpunt, maar mijn personage.'

Ariane Schluter: 'Weggaan bij het Nationale Toneel heeft zo bevrijdend gewerkt.'Beeld Ernst Coppejans

Ze beschikt over een cv als een telefoonboek en beheerst het vak tot in alle uithoeken. ­Momenteel regeert Ariane Schluter (50) op het toneel in Marguerite Duras' liefdesode La Musica van Theater Utrecht, maar ze kroop even makkelijk in de huid van tv-detective Dana van Randwijck of verpleegster Lucia de B.

Ook geniet ze van een goedgevulde prijzenkast: Schluter mocht twee Gouden Kalveren en twee Theo d'Ors in ontvangst nemen en ze heeft de prestigieuze Theo Mann-Bouwmeester Ring in haar bezit.

Toch rinkelt niet bij iedereen direct een bel bij het horen van haar naam. Ze ziet dat geenszins als diskwalificatie, maar als logisch gevolg van haar benadering van het vak.

"Bij het spelen vind ik mijn personage altijd belangrijker dan mezelf. Ik schuif mijn ego compleet aan de kant: niet ik sta in het middelpunt, maar mijn karakter. Bovendien vind ik het fijn geen BN'er te zijn, daarom houd ik deelname aan tv-spelletjes en quizzen bewust af. Zo combineer ik het beste van twee werelden: ik doe mee aan mooie projecten en werk met de beste acteurs, maar kan wel lekker anoniem over straat."

Twee jaar geleden nam ze een drastisch besluit. Ze vertrok bij haar vaste werkgever Het Nationale Toneel voor een freelancebestaan. Hoewel haar partner zijn brood verdient als artdirector (bij films en tv-series), vond ze die keuze voor onzekerheid een heftige stap. Zeker als moeder van een 15-jarige zoon en een 19-jarige dochter.

Waarom koos je voor het onzekere?
"Om weer vrij in mijn hoofd te zijn. Het Nationale Toneel is een fijne plek met goede collega's, een soort familie, maar ik voelde me na acht jaar opgesloten en verstikt, omdat ik constant ver van tevoren wist wat ik zou gaan doen."

"Dan keek ik in december in mijn agenda en zag: op 22 mei sta je met die en die in dat stuk. ­Beklemmend. Hoewel vastigheid zekerheid biedt, besloot ik die band door te snijden. Ongelooflijk eng, maar ik heb tot nu toe geen seconde spijt gehad. Het heeft bevrijdend gewerkt."

Je agenda is nu evengoed tjokvol. Wat is dan het verschil?
"Alleen voor de komende maanden zijn data ingevuld. Na mei 2017 ligt alles open: dat vind ik spannend. Het grote voordeel is dat ik nieuwe mensen ontmoet en per project afweeg: wil ik dit echt doen?"

"Zoals nu bij de voorstelling La Musica met Peter Blok, een ontzettend gave rol over zinderende en onafgemaakte liefde. Ik besef dat ik in een luxepositie zit: ik kan nee zeggen bij matig enthousiasme. En een stuk kan nog steeds mislukken of minder worden ontvangen, zoals onlangs bij La Famiglia. Maar dan heb ik in elk geval met heel mijn hart gekozen."

"Door die nieuwe instelling brandt bij mij het vuur als nooit tevoren. Mijn energie stroomt, ik krijg allerlei ideeën. En die hoeven niet alleen op mijn vakgebied te liggen: ik ben net begonnen aan een tweejarige opleiding om Engelstalige literatuur te vertalen. ­Romans en toneelstukken. Ik vind dat te gek."

Waarom wil een topactrice vertalen?
"Ten eerste omdat ik een taalfreak ben. Ik vind het mooi om te puzzelen met woorden en zo te proberen de ziel van een verhaal te vangen, net zoals ik bij het spelen op mijn manier uitdrukking geef aan de tekst die ik krijg voorgeschoteld."

"Ik trek het leven en de gevoelens van een ander naar me toe, laat die door mij heen gaan en vertel ze. Daarnaast lijkt het mij verrukkelijk om drie maanden compleet onder te duiken, als tegenwicht tegen het sociaal experiment dat mijn leven al decennia is. Een snelkookpan."

"Ik bedoel: ik bevind mij vaak in onnatuurlijke situaties. Zit op de lip van mijn collega's, moet intensief repeteren, werk meestal op donkere, afgesloten plekken of moet in korte tijd superclose zijn met mensen die ik niet goed ken. Het lijkt me heerlijk dat te kunnen afwisselen met drie maanden alleen in stilte achter een bureau zitten. Misschien blijft het een droom, maar ik wil het proberen."

Je zou ook kunnen zeggen: ik ga een half jaar thuis rommelen ...
"Nee, nee. Het leven is te mooi om niks te doen. Bovendien word ik daar ongelukkig van. Ik heb dat gemerkt toen de kinderen nog klein waren. Ik deed aanvankelijk een stap terug, maar kon het werk niet loslaten. Ik werd chagrijnig, voelde me down en somber. Ik miste iets fundamenteels, alsof een deel van mezelf was afgesneden. Dan was ik thuis niet te genieten. Ik was ook geen natuurtalent als moeder, het was hard werken en ik moest mezelf opnieuw uitvinden."

"Mijn man heeft een aantal projecten afgezegd voor mij en de kinderen. Kansen in het buitenland liet hij schieten. Zonder verwijten heeft hij destijds een duidelijke keuze gemaakt: zo kan Ariaan blijven acteren en worden haar onregelmatige tijden geen obstakel. Ik ben mij er zeer van bewust dat ik dankzij zijn offers carrière heb kunnen maken."

"Ik heb een schuldgevoel gehad dat ik veel weg was, maar dat is inmiddels verdwenen. Omdat ik weet dat mijn kinderen hebben gezien hoe leuk het is dat ouders opgaan in hun werk en hun passie. De combinatie werk en zorg blijft ingewikkeld, ik vind dat onze maatschappij daar nog steeds niet goed op is ingericht."

"Ik benijd die jonge moeders met die vermoeide gezichten niet. Slapeloze nachten en blijven presteren, a hell of a job. Voor ons is het een stuk makkelijker nu de kinderen ouder worden. We staan aan de vooravond van de gouden jaren."

Waarom denk je dat de beste tijd nog komen gaat?
"Omdat ik beter en soepeler met mijn kinderen omga nu ze ouder zijn. Hun leeftijd herken ik meer, ik weet nog van mezelf hoe ik mij toen voelde. En omdat ik na alle ups en downs die mijn man en ik samen hebben overleefd durf te zeggen: dit is voor eeuwig. We zijn beiden heel autonoom, gunnen elkaar eigen levens. Dat is fijn voor onze persoonlijke ontwikkeling. Maar hij is ook de liefde van mijn leven, mijn thuis."

Je bent 50, ben je bang dat het aantal rollen opdroogt?
"Het aanbod slinkt voor actrices van mijn leeftijd, maar persoonlijk heb ik daar nog niet mee te maken gehad. Ik merk wel dat ik een ander type rollen krijg. Terwijl ik me jonger voel: in mijn hoofd ben ik nog altijd 35."

"Ik zou willen dat ik nog tien levens had, er is zoveel dat ik wil uitproberen. Ik ga nu voor het vertalen, maar ik had ook wel voor de VN willen werken, me willen verdiepen in vluchtelingenrechten. Of journalist willen worden, of psychiater. Ik houd ervan om uit te pluizen hoe mensen in elkaar zitten, wat hen beweegt."

"Ik ben opgegroeid met vier zussen en daardoor was er weinig mannelijk tegenwicht in ons gezin. Ik had best een paar broers willen hebben. Mannen zijn fundamenteel anders dan vrouwen: ze douwen door, maken geintjes, relativeren vaker en zijn down-to-earth. Vrouwen psychologiseren en analyseren veel meer."

"Door het vrouwenhuishouden van mijn jeugd is mijn emotionele kant heel sterk ontwikkeld. Aan de ene kant ben ik een piekeraar, kan ik tobben over klein en groot leed. Maar als ambassadeur van Oxfam Novib realiseerde ik mij tijdens een bezoek aan vluchtelingen in Griekenland ook: je kunt de ellende van de wereld maar beperkt laten doordringen. Anders overleef je het niet."

Wat heb jij meegenomen van die trip?
"Het besef dat ik best vaker dankbaar mag zijn voor mijn gezonde kinderen, de kansen die ik krijg en mijn comfortabele leven. Ik heb gepraat met een Syrische jongen van dezelfde leeftijd als mijn dochter. Hij zit al een half jaar te hopen op een hereniging met zijn broer in Duitsland en kreeg te horen dat zijn achtergebleven vader bij een bombardement op een Syrisch plein was omgekomen. Zo verschrikkelijk en confronterend."

"Het gaat over mensen zoals jij en ik die door toeval in een vacuüm terecht zijn gekomen. Hun hele leven staat in de wacht, ze kunnen niet voor- of achteruit. Dan denk ik: jezus, waarom kunnen we hier met z'n allen geen oplossing voor vinden? Anderzijds: ik ben geen activist en neem ook geen vluchteling in huis, maar ik vind wel dat we iets vaker blij zouden kunnen zijn met wat we hebben in plaats van chronisch boos te zijn over wat ontbreekt."

La Musica, t/m 17/12 in Frascati, Nes 63.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden