Recensie

Annie M.G. op Soestdijk is een geestige voorstelling die weet te roeren (****)

Geweldige toneelspelers die doen alsof ze slecht spelen, dat is vaak grappig. In Annie M.G. op Soestdijk speelt een batterij topcomediennes een geestige toneel-over-toneel-voorstelling en weet tussendoor ook te roeren.

Vlnr: Annet Malherbe, Ria Eimers en Julia AkkermansBeeld Joris van Bennekom

In 1958 kreeg Annie M.G. Schmidt, toen nog vooral bekend vanwege haar hoorspelserie De Familie Doorsnee en haar kinderboeken, het verzoek van paleis Soestdijk een stuk te schrijven voor de toneelclub van koningin Juliana en haar Leidse studievriendinnen.

Pikant
Schmidt schreef Vrouwen om dr. Deninga, een eenakter over de secretaresse, echtgenote, maîtresse, moeder en vriendin van moeder van dr. Deninga, die zelf verder niet op het toneel verschijnt. Het stuk werd in 1995 herontdekt, Mary Dresselhuys en Nettie Blanken speelden een paar scènes in het Theaterinstituut, maar openbaar opgevoerd werd het nooit.

Ton Vorstenbosch en Janine Brogt verwerkten een groot deel van Schmidts stuk in een verhaal over de koningin en haar vriendinnen die in het paleis repeteren onder leiding van een artistieke regiedame. Pikant is dat het stuk, over een man die even overspelig als afwezig is, duidelijke paralellen heeft met het moeizame huwelijk van Juliana en Bernhard.

Uitlaatklep
Regisseur Mette Bouhuys gebruikt het weinige dat er bekend is over de toneelavonturen van de vorstin, de vele bekende kwesties in haar leven - de Greet Hofmansaffaire, haar afkeer van protocol et cetera - en een hoop fantasie om een portret te schetsen van een koningin die niet alleen het toneel gebruikt als uitlaatklep voor het verstikkende hofleven, maar die door het spelen ook iets essentieels over zichzelf ontdekt.

Dat klinkt misschien pretentieus, maar het werkt, dankzij de uitmuntende cast. Ria Eimers maakt van de vorstin een grillig, steeds verrassend personage, nu eens over het toneel stampend, dan weer esotherisch dwepend met 'het hogere', soms bars uitvallend, maar dat dan weer compenserend met een boertige lach, even bazig als besluiteloos. Annet Malherbe en Trudy de Jong zijn uiterst komisch als jeugdvriendinnen die niet per se tot hun genoegen zijn verordonneerd om 'Jula' een beetje op te vrolijken. Zij zijn de generatie van 'keeping up appearances', maar in het stuk-in-het-stuk moeten ze zich laten gaan, wat veel ruimte laat voor fysieke humor.

Schrijnend
Saskia Temmink als de regisseuse (goed getroffen) en Julia Akkermans, die eerder al komisch talent toonde in De Verleiders - vertegenwoordigen de jongere generatie, hoopvol over een 'een nieuwe tijd waarin het eindelijk allemaal leuk gaat worden', zoals Akkermans uitroept terwijl ze danst op Jailhouse rock.

De setting is een ouderwets coulissendecor (ontwerp: Catharina Scholten), beschilderd als bos, dat later in miniatuurvorm terugkomt als het decor waarin de uiteindelijke voorstelling speelt: een knap Droste-effect.
Maar misschien gaat de voorstelling vooral over de intimiteit van het repetitieproces, waarin een korte periode alles gezegd kan worden en formele verhoudingen oplossen: de intimiteit die Juliana zo begeert.

Schmidts stuk eindigt cynisch, met straf en zelfbedrog. De makers van Annie M.G. op Soestdijk proberen er een positieve draai aan te geven, maar kunnen niet verhullen dat hun Juliana aan het eind even eenzaam is als aan het begin. Topamusement met een schrijnend randje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden