Plus

Anita (1926-2016) hield zich schuil in mannenkleding

Vroeg je in het Willem Dreeshuis in Oost naar een kleurrijke bewoner, dan wees iedereen naar Anita (89). Anderhalve week geleden overleed ze plotseling, ruim een half jaar na haar coming-out als man in vrouwenkleding.

Anita in februari 2016Beeld Dingena Mol

Hij had bibberend de lippen felrood gestift en met moeite een zwarte rok aangetrokken. Hij had zorgvuldig een pruik over het kale hoofd getrokken en armbanden omgedaan. Het was februari 2016 en Anita (89) werd gefotografeerd voor een reportage in Het Parool over de sluiting van het Willem Dreeshuis.

Vanuit de rolstoel keek hij de fotograaf even vragend als gebiedend aan: "Gaat u een mooie foto van mij maken? Het is mijn diepe wens als een prachtige vrouw te worden gefotografeerd." Het was de eerste keer dat niet híj, maar zíj werd geportretteerd. Niet de jongen en man die hij al 89 jaar presenteerde, maar Anita, de vrouw die hij wilde zijn.

Anderhalve week geleden overleed Anita plotseling, ruim een half jaar na haar coming-out in het tehuis als man in vrouwenkleding.
Ze is als Anita begraven.

Dat is mooi, zegt geestelijk verzorger Anton Koolwijk, die bij het proces heeft geholpen. "Want hij heeft het laatste halfjaar enorm als Anita genoten."

Levendigheid
Vroeg je in het Willem Dreeshuis in Amsterdam Oost naar een kleurrijke bewoner, dan wees iedereen naar Anita, die behalve met haar voorkeur voor dameskleding ook opviel in levendigheid. Ze zong uit volle borst, ze was bij vrijwel alle activiteiten, waar ze zich dan ook volop roerde. Dat was iets van de laatste jaren, zei ze. "Ik ben losgebarsten. Vroeger was ik vreselijk verlegen."

Anita - die niet met haar mannennaam in de krant wilde - zette zich met een petitie in voor behoud van het huis. En toen dat een vergeefse strijd bleek, maakte zij zich sterk voor een nieuwe plek waar veel bewoners bij elkaar konden blijven. Dat is gelukt: de bewoners van het Willem Dreeshuis verhuisden vorige maand naar een nieuw onderkomen in Oostpoort: het Amstelring Wooncentrum Willem Drees. Deze week werd het oude tehuis officieel gesloten.

Anita had er gemengde gevoelens bij. Want hoewel ze het Willem Dreeshuis met zijn rijke geschiedenis en unieke sfeer miste, woonde ze nu in het levendige deel van Oost. Dicht bij de C&A, de Douglas en dicht bij, zoals ze dat zo mooi ouderwets noemde, de mantelspecialist. Ze kon eindelijk zonder hulp winkelen, voorheen een onmogelijke opdracht: de oversteek van de Middenweg met een rolstoel of scootmobiel was een hachelijke.

Mantelspecialist
Tijdens het interview had ze een mouwloze jurk met palmbladeren op haar schoot liggen. Dat was de oogst van een ommetje waarbij ze een vrijwilliger via de Hans Anders - 'ik zei dat ik voor een bril wilde kijken' - naar de mantelspecialist lokte. "Daar trok ik deze jurk uit het rek. Een zeldzaam mooi exemplaar." Ze liet de stof door haar vingers golven.

Op het kastje naast haar lag een Duitse modecatalogus, waar ze dameskleding uit bestelde. Het was een stuk gebladerd exemplaar. Aan haar kledingkast hingen haar 'japonnen'. "Die zwarte is beeldschoon, maar te lang. Onderweg naar het kerstdiner bleef de jurk tussen de wielen van mijn rolstoel hangen. Ik kon niet meer voor- of achteruit."

Zolang Anita zich kon heugen snakte ze naar jurken, vertelde ze. "Als jongetje pikte ik de jurk van mijn zus, die ik dan in de slaapkamer stiekem aandeed. De sensatie die daarmee gepaard ging - zalig. Maar ik begon te groeien en toen ik vijftien was, paste ik ze niet meer."

Uitrusting
De hang naar jurken en make-up bleef. Anita - die kantoorwerk deed, nooit trouwde en geen kinderen kreeg - ontdekte dat zij onopvallend in de C&A kon rondneuzen. Zij shopte en gooide haar uitrusting - 'mannen noemen hun vrouwenkleding een uitrusting' - weer weg als zij dacht dat het in de smiezen zou gaan lopen.

Een leven lang hield zij zich schuil in mannenkleding. Alleen haar broer wist het, los van een aantal mannen met dezelfde, zoals zij het noemde, 'afwijkende ambitie'. Tot afgelopen Gay Pride. Een homoseksuele zanger die in het verzorgingshuis over zijn worstelingen vertelde, raakte een snaar. Anita besloot het geheime verlangen te bespreken met enkele vertrouwelingen, onder wie ook Koolwijk.

Het Willem Dreeshuis begeleidde haar naar het moment dat zij zich als Anita aan de andere bewoners kon presenteren. Anita zelf moest daarbij, zo vertelde ze, 'een zekere weerstand overwinnen'. "De stille tegenstand. Dat zijn mensen die zwijgen, en waarbij ik me moet afvragen: 'Wat vinden ze hier nou van?' Een vrouw keurde het pertinent af. Maar de meeste verzorgers en bewoners reageren heel lief. Ze zeiden: 'Als je het leuk vindt, moet je het doen'. Maar het is méér dan leuk. Het is een levensbehoefte."

Het was een coming-out op het nippertje, wat even troostend als verdrietig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden