André Hazes, 'de nobele wilde', leeft als nooit tevoren

André Hazes, fenomeen, icoon en nog steeds de geliefdste zanger van ons land, is ook interessant voor de wetenschap: hij is 'een venster op Nederland'.

Zanger Andre Hazes in 2003 in een bomvolle Amsterdam Arena.Beeld ANP

Niemand kan om André Hazes heen: postume hits, een bejubelde musical, jaarlijkse herdenkingsbijeenkomsten, van de vier keer uitverkochte Ziggo Dome tot Eddy's Bar, kleine bedevaarten naar zijn beeld op de Albert Cuyp - Hazes leeft als nooit tevoren. Irene Stengs, als antropologe verbonden aan het Meertens Instituut, heeft er een lang essay over geschreven: 'Het fenomeen Hazes, een venster op Nederland'.

Stengs was zelf geen Hazesfan, maar werd voor haar onderzoek lid van de fanclub. Ze is bij veel bijeenkomsten geweest. 'Het was voor mij één grote ontdekkingstocht. Vrijwel niets had ik van tevoren kunnen bedenken: wat er in de Arena gebeurde vlak na zijn dood, die afscheidsrituelen met die as, of hoe het beeld eruit zou komen te zien, de onthulling met al die bewakers, de liefdevolle manier waarop de fans met het beeld omgaan. Ik ben intussen Hazes wel enigszins gaan waarderen. 'Een beetje verliefd' en 'Geef mij je angst' zing ik graag mee.'

Eddy's Bar
Stengs was ook bij de laatste herdenking in Hazes' vroegere stamkroeg Eddy's Bar in De Pijp. 'Bijzonder om mee te maken. Je bent heel dicht bij elkaar. Je staat zowat neus aan neus te zingen. Je kunt bij wijze van spreken elkaars huig zien. Dat ik daar als antropoloog ben, is geen bezwaar. Mensen vinden het leuk dat je geïnteresseerd bent.' Hazes is te beschouwen als 'een nobele wilde', aan wie eigenschappen worden toegeschreven als authenticiteit, eenvoud, emotionaliteit.

'Dat is uitvergroot tot een soort heiligverklaring. En dat geïdealiseerde beeld maakt Hazes zo geschikt om voort te leven. De herdenkingen zijn rituelen waarin zijn echtheid wordt gevierd. Daar is een enorme behoefte aan.' 'Wat hem zo fascinerend maakt en zo herkenbaar, is zijn levensstijl.

Hij heeft ieders droom vervuld om rijk en beroemd te worden, maar hij was te dik, dronk te veel en had een moeilijk leven. Daar zingt hij ook over: liefdesverdriet, eenzaamheid. Hij was niet zo gepolijst als Frans Bauer. Die is niet getekend door het leven. Hij komt wel voort uit de woonwagencultuur, maar hij leidt een voorbeeldig leven. Hazes was veel spannender, veel ruiger. Om Bauer zal niet zo'n herdenkingscultuur ontstaan als rond André Hazes.'

Wantrouwen
Het is inmiddels zo ver dat de zinsnede 'Iedereen houdt van Hazes' algemeen gebezigd wordt. Maar daar zijn kanttekeningen bij te plaatsen.

Stengs: 'Dat hoor je zo vaak dat het me wantrouwend maakt. Alsof het een bezwering is. Er zijn nog steeds veel mensen in de culturele bovenlaag die op Hazes neerkijken en hem plat en ordinair vinden. Die 'iedereen' sluit ook hele bevolkingsgroepen uit, omdat er alleen het witte, autochtone deel van Nederland mee wordt bedoeld.'

'Maar het is waar: door die documentaire van John Appel en de musical 'Hij gelooft in mij' is Hazes ook doorgedrongen tot de elite. Maar de afstand blijft, want Ruut Weissman, de regisseur van die musical, zie ik niet naar 'Holland zingt Hazes' gaan.'

BVO'tje
Stengs richtte zich op de Nederlandse cultuur na haar promotieonderzoek in Thailand. 'Het begon met de moord op Fortuyn. Op het Mediapark werden rode rozen, sigaren en flessen rode wijn neergelegd. Dat herkende ik uit Thailand. Daar werden bij het altaar van een gestorven koning ook rozen, sigaren en wijn neergelegd.'

'Bij Hazes waren het blikjes en flesjes bier met een bord 'BVO'tje' - naar een uitdrukking van Hazes: Biertje Voor Onderweg - en vliegers. Niemand haalt die dingen zomaar weg, dat zou een soort heiligschennis zijn. Het zijn sacrale voorwerpen geworden.'


'Het fenomeen Hazes' van Irene Stengs is het nieuwsjaarsgeschenk van het Meertens Instituut, maar wordt begin volgend jaar ook uitgegeven door Amsterdam University Press (€9,95).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden