Plus PS

Anders wonen: 'Nee, we zijn níet aan het kamperen'

Wonen op het water, rondtrekken met een woon-wagen of je terugtrekken in een hutje op de hei: genoeg mensen dromen van een alternatieve -en liefst goedkopere - woonvorm. Wat is in Nederland mogelijk en hoe financier je het?

Vijselaar en Sixma Beeld Vijselaar en Sixma

Minihuis op wielen
Tiny houses zijn compacte en zelfvoorzienende woningen op wielen. Marjolein Jonker uit Alkmaar woont in zo'n duurzaam en verplaatsbaar minihuisje. "Mijn tiny house is hetzelfde als een normale woning, alleen dan in het klein. Ik woon, leef en slaap op ongeveer 20 vierkante ­meter. Zonnepanelen op het dak zorgen voor energie, ik heb een composttoilet en douchen doe ik met gefilterd ­regenwater."

Jonker liet haar tiny house bouwen voor 50.000 euro. Geld dat ze voornamelijk leende van vrienden, want banken geven niet altijd een hypotheek voor de kleine huisjes. "Daarvoor moet een woning zijn vastgenageld op een fundering," zegt Michiel Lensink van online hypotheekadviseur Ikbenfrits.nl. "Een bank verstrekt geen hypotheek op een verplaatsbare woning die zomaar kan verdwijnen. Dan zijn ze het onderpand kwijt."

Dan is er nog de wet- en bouwregelgeving. Een Nederlandse woning moet minstens 11 vierkante meter aan woonoppervlak bevatten.

Ook wordt een klein huisje soms gezien als een recreatiewoning, waar je niet het hele jaar in mag wonen. Sommige gemeentes maken echter een uitzondering voor tiny houses. Jonker mag van de gemeente Alkmaar de komende vijf jaar op haar plek aan de rand van de stad en het ­water blijven wonen en betaalt alleen gemeentelijke heffingen. "Daarna hang ik mijn huis achter de auto en verhuis ik naar een nieuwe plek."

Op het water
Voor veel waterliefhebbers is wonen op een boot de ultieme droom. Maar de financiering is de afgelopen jaren lastig geworden. ING stopte in 2016 met de woonboothypotheek, omdat het product te complex zou zijn. Daardoor is Rabobank nog de enige aanbieder van woonboothypotheken.

"De Rabobank financiert 90 procent van de aankoop, dus je moet eigen geld meenemen," zegt Ira Hamming van De Woonbootspecialist. "En de bank rekent een opslagrente van 0,8 procent." Die opslag is om de risico's bij verkoop te dekken, want het aantal potentiële kopers is beperkt op de ­woningbootmarkt.

Voor een woonboothypotheek moet de woonboot zijn ingeschreven in het scheepsregister van het kadaster. En moet sprake zijn van een eigen ligplaats of een ligplaatsvergunning afkomstig van een gemeente, provincie of waterschap. Ook moeten de boot en ligplaats zijn getaxeerd door een erkende woonbotentaxateur.

Een woonboot kopen is niet moeilijk, zo leert het aanbod op Waterwonen.nl. Het vinden van een ligplaats is dat wel. "Nederland telt zo'n 12.000 woonboten, maar ruimte voor meer komt er nauwelijks bij," zegt Hamming.

Vaak is de enige optie het kopen van een bestaande woonboot met geldige ligplaatsvergunning. In Amsterdam, goed voor een derde van alle woonboten in Nederland, kost een ­waterwoning met ligplaats tussen de drie ton en anderhalf miljoen euro. Wonen op het water is prachtig, maar het kost wel wat.

Woonwagen met standplaats
De wielen zijn verdwenen en rondtrekken is er ook niet meer bij. Toch staat de woonwagen voor velen synoniem aan vrijheid.

In Nederland mag iedereen in een wagen wonen, zolang die op een daarvoor bestemde standplaats staat. Daarvan zijn er in Nederland ongeveer 8300, zegt Bram van Duinen van Woonwagenwijzer.nl. "Het merendeel van de plaatsen en woonwagens is in handen van gemeenten en ­woningcorporaties die ze verhuren. De afgelopen jaren zijn er haast geen standplaatsen bijgekomen, mede doordat er gemeenten zijn die een uitsterf- of afbouwbeleid hanteren."

Als buitenstaander is het vrijwel onmogelijk om een plek te bemachtigen. Van Duinen: "Gemeenten hanteren wachtlijsten en geven bij het vrijkomen van een woon­wagen of standplaats meestal voorrang aan familieleden van de vorige bewoners."

Daarbij is de woonwagen niet zo'n goedkope woonvorm als hij op het eerste oog lijkt. Van Duinen: "Wagens hebben een relatief korte levensduur van zo'n veertig jaar en de isolatie is lang niet zo goed als in een woning van steen. Je woont voordeliger in een gewoon huis."

Daarnaast is de financiering moeilijk. De woonwagen staat te boek als een gewone woning. Toch verstrekken banken zelden een hypotheek, omdat de wagens met een hijskraan en trailer kunnen worden verplaatst.

Een nieuwe woonwagen, van het soort dat vaak door ­woningcorporaties wordt geplaatst, koop je vanaf 80.000 euro. De huurprijs van standplaatsen varieert volgens Van Duinen tussen de 100 en 300 euro per maand.

Wie een woonwagen huurt, is minimaal 200 euro per maand kwijt. Dat kan oplopen tot maximaal 1400 euro, ­afhankelijk van de uitvoering en standplaats.

Een tent in het groen
Hoeveel Nederlanders in een Mongoolse nomadentent wonen is niet bekend. Ze worden nergens formeel geregistreerd en bovendien is wonen in een zogeheten joert of ger vaak illegaal. "Tenzij je over eigen grond en een omgevingsvergunning beschikt," zegt Hanna Bakker van Gerbnb.com. "Maar een mooi stuk grond in de natuur is vaak peperduur."

Veel joertbewoners staan met hun tent op een locatie zonder woonbestemming, bijvoorbeeld bij een boer. Ook zijn er gemeenten die met de woonvorm experimenteren, zoals Almere, Arnhem en Deventer.

Weinig joertbewoners wonen permanent in hun tent, zegt Bakker. "De meesten verblijven er alleen in de zomerperiode, want een joert is in de winter simpelweg te koud." Aanzienlijk goedkoper dan een huis is het wel: een nieuwe tent kost circa 6000 tot 12.000 euro.

Je mag niet wonen in een vakantieverblijf

De ruimte, rust en relatief lage kosten kunnen je doen besluiten om op een ­vakantiepark te gaan wonen. Maar een chalet, stacaravan of zomerhuisje op grond van een recreatiepark mag je niet permanent bewonen.

Een vuistregel is dat je er elk halfjaar niet langer dan vier maanden mag verblijven. Doe je dat wel, dan kan de gemeente je een boete of dwangsom opleggen. Er zijn gemeenten waar permanente ­bewoning van een vakantiewoning wordt gedoogd, maar dat geldt meestal alleen voor mensen die er vele jaren geleden zijn neergestreken en destijds met toestemming van de gemeente zijn gaan wonen.

Wie toch overweegt een recreatie­woning te kopen om er te gaan wonen, doet er verstandig aan eerst het ­bestemmingsplan te raadplegen. Geldt er enkel de bestemming 'recreatie', dan mag je er niet permanent wonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden