'Ander cabaret dan anders'

Dick van den Toorn (1960) staat deze week met Ton Kas in Bellevue met Ammehoela. De samenwerking bij de Pearlereclames beviel beiden goed.

Koos is een tweederangs journalist in blauw pak met gouden ketting. Zijn blik op de wereld vernauwt zich tot: Niets deugt, alles is ellende. ''Als ik een kerkhof zou kopen, zou er niemand meer doodgaan.'' Zo denkt hij.

Fred is een derde rangs variétéartiest in glimmend trainingspak, die iets van Koos Albers én iets van André Hazes wegheeft. Hij is te gast in de talkshow van Koos om te spreken over zijn loopbaan. Hij begon als erotisch goochelaar, speelde tweeënhalf jaar het stokstaartje in The lion king, maar voor de hongerwinterscène in Anne Frank, de musical was hij te dik.

Fred en Koos hebben hun zinnen gezet op het Bekende Nederlanderschap.

Dick van den Toorn, die Fred speelt, (Ton Kas speelt Koos) omschrijft de twee mannen als opportunistische beroepskankeraars. ''Hele nare mannetjes zijn het.''
Het zijn mannen zoals je ze bij bosjes op tv ziet: ''Ze hebben overal een mening over, weten alles beter en lijken in het geheel niet te lijden aan enig gebrek aan zelfvertrouwen. ''

Ze maken opmerkingen als: ''Ik heb een bankbiljet op mijn lul laten tatoëeren, dan zie ik mijn geld tenminste nog eens groeien als iemand er met zijn poten aanzit.''

Foute humor, grove grappen, plat banaal geleuter, het devies voor de voorstelling Ammehoela is: 'Lachen tot je erin stikt!'

Dick van den Toorn leerde Ton Kas kennen als tegenspeler in reclames voor Pearle Opticiens. De mannen vormden enige jaren geleden een ijzersterk duo als bejaardenverzorgers, strandtenthouders en vrachtwagenchauffeurs. De spotjes vielen meermalen in de prijzen. Van den Toorn genoot van het 'ministersalaris', maar hij verruilde de wereld van de reclame, het effectbejag en de formats op een a4'tje graag voor acteren.

De twee acteurs, beiden outsiders in de toneelwereld, besloten hun samenwerking voort te zetten. Ze maakten voor de Parade de voorstelling Hello ici, waarin de erotische goochelaar voor het eerst voorkwam.

Het vervolg Ammehoela ging in november in première. Van den Toorn: ''We wilden ten eerste een ander publiek aanboren - het cabaretpubliek is totaal anders samengesteld dan toneelpubliek. Ten tweede wilden we het begrip humor onderzoeken. Maar we wilden geen cabaret in de geijkte vorm van een conference, een liedje en een moraaltje.''

Van den Toorn en Kas namen de simpelste vorm van humor als uitgangspunt: de mop. ''Een mop vertellen, dat staat in de cabaretwereld gelijk aan vloeken in de kerk. Want een mop, dat is gewoon maar een verhaaltje met een clou. Dat is natuurlijk ook zo. Maar wij dachten: wat als we vijfhonderd moppen in één uur stoppen, als we niet meer ophouden met moppen vertellen. Dan wordt het misschien weer interessant.''

De mannen hebben een jaar moppen verzameld. Ze gingen te rade bij de Marx Brothers, Woody Allen, Richard Pryor en heel veel andere stand-up comedians. Ze veegden de grappen op een hoop en maakten ze zich eigen volgens het principe: goed gejat is beter dan slecht bedacht. Van den Toorn: ''Je bent geen goede cabaretier als je nooit een grap van Richard Pryor hebt gejat. Ze doen het allemaal.''

Wim T. Schippers tekende voor het decor. ''Nu ja,'' nuanceert Van den Toorn, ''hij is een keer koffie komen drinken. Het leek hem leuk als er een watermeloen naar beneden zou komen vallen.'' Het voorstel heeft het niet gehaald. Er staat nu tuinmeubilair op het toneel.

Bij de eerste try-out ging het mis. Het publiek had kaarten gekocht voor een Blind Date, het wist kortom van tevoren niet naar wie het zou gaan kijken. Dat ging niet helemaal goed. Mensen liepen weg, vonden de grappen niet kies, vrouwonvriendelijk ook. Van den Toorn: ''Ton, de tekstschrijver van ons beiden, is opnieuw gaan zitten. Hij heeft de grappen meer in een vorm gegoten, zodat het verhaal beter uit de verf komt.''

Mankement verholpen. Van den Toorn: ''In Wijk bij Duurstee lachten ze zich het schompes. De keurigste mensen in Apeldoorn gingen helemaal los. We zagen het publiek in de Toneelschuur denken: fuck, we zitten naar cabaret te kijken, en we zagen het publiek in zalen waar meestal alleen maar cabaret is te zien, denken: fuck, dit lijkt wel toneel.''

En heeft Ammehoela een moraal? Die nare mannen die op het toneel staan, zijn zij dat zelf? ''Ik ben minstens zo roekeloos als Fred. Kas is het nihilistisch denken niet vreemd. Maar het gaat ook over het gebrek aan kritisch denken. Iedereen kijkt naar RTL Boulevard. En bij Pauw en Witteman mag Gordon vertellen wat hij van Israël vindt. We lijken gevangen in een gezelligheidsvereniging. Als je de tv uitzet, word je al een stuk gelukkiger.'' (MAARTJE DEN BREEJEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden