Plus

Analoog fotograferen is terug, maar afdrukken hoeft niet meer

Het is weer populair om plaatjes te schieten met een analoge, in plaats van een smartphonecamera. 'Het heeft iets magisch, je weet nooit of de foto's zijn gelukt.'

Zelfportret Fauve Bouwman Beeld Fauve Bouwman

Fotolab Kiekie in De Baarsjes is al jaren de plek waar ­professionele fotografen hun foto's laten afdrukken. De laatste tijd is daar een nieuwe klantenkring bij gekomen: jonge mensen met een interesse voor analoge fotografie. Ouderwetse filmrolletjes, bewaard in een kleine koelkast in de winkel, vliegen de deur uit.

"Analoge fotografie maakt een comeback, vooral onder twintigers. Tik '#filmphotography' in op Instagram en je krijgt alleen al 13,5 miljoen ­posts te zien," zegt Kiekiemedewerker Anne Groos (29). Ze is zelf fervent analoog fotograaf en ­oprichter van de Instagramaccount @Strctlyanalog.

Net zoals het draaien van vinyl weer terug is, is het ook weer in om met een oud fototoestel te fotograferen. Soms dient zo'n ­camera vooral als accessoire, een nostalgisch hebbeding; influencers laten zich (digitaal) fotograferen met een klassiek fototoestel om hun nek en winkels en bars leuken hun interieur ermee op. Maar een groeiende groep wil werkelijk aan de slag met die analoge Nikon of Olympus, constateert Groos.

Plastic bakken
'Ze ontdekken de oude ­camera van hun opa en oma op zolder en willen weten hoe die werkt. Analoog fotograferen heeft iets magisch, je weet nooit of alle foto's zijn gelukt. Als beginner moet je je ­camera leren kennen, weten wat de gebreken zijn voordat je met zelfvertrouwen een rolletje kan volschieten. Het komt voor dat er niets op een rolletje staat, dan krijgt de klant de scankosten van ons terug."

Bij het fotolab staan grote plastic bakken gevuld met enveloppen met daarin negatieven, een stuk of vijfhonderd.

"Na het ontwikkelen scannen wij de beelden in en sturen vervolgens een downloadlink. Vroeger gingen mensen heel respectvol met negatieven om, ze bewaarden ze in keurige mappen. Onze jongere klanten halen ze vaak niet eens op. Sinds kort laten we klanten weten dat we de negatieven drie maanden voor ze bewaren, in de hoop dat ze ze toch komen ophalen."

De tijd van het mapje vakantiefoto's ophalen bij de ­fotowinkel is echt voorbij, zegt Groos. De meeste analoge fotografen laten hun foto's niet meer afdrukken. "Ze worden bewaard op de laptop of op sociale media geplaatst. Analoge fotografie heeft sinds de komst van digitale fotografie in de jaren negentig een heel andere functie gekregen. Het gaat nu meer om het artistieke aspect."

Snel
Fotografen die voor een bepaald beeld gaan of voor een geduldigere benadering, verkiezen film boven digitaal. Zoals modefotograaf Fauve Bouwman (27); haar analoge werk is internationaal opgepikt, onder meer door de tijdschriften Elle (UK en Japan), de Portugese Vogue en Luxx Magazine en kledingmerken als The North Face, Lee Jeans en Girls in Paris.

Opdrachtgevers zijn verbaasd over hoe snel ze analoog kan werken. "Ik breng mijn rolletjes naar Fotolab Kiekie, zij ontwikkelen en scannen alles, vaak wel twintig rolletjes op een dag. Ik selecteer uit een veel kleinere hoeveelheid foto's dan collega's die digitaal werken: ik kies uit zes keer 36 foto's, niet uit duizenden."

Het valt Bouwman op dat er meer analoog gefotografeerd wordt, ook door niet-fotografen. "De aantrekkingskracht is dat spannende gevoel dat je mist bij het ­maken van foto's met je telefoon - dan klik je maar door. Analoge foto's blijven beter in het geheugen, ook omdat het er minder zijn."

Bouwmans stijl is onbewerkt, echt, met natuurlijk licht geschoten. "Omdat het niet perfect is, geeft dat iets extra's. Photoshop raak ik zo min mogelijk aan. Ik ga op mijn gevoel af: als ik het niet voel, maak ik geen foto."

Zelfportret Samira Kafala Beeld Samira Kafala

Fotograaf Samira Kafala (49) groeide op met analoge ­fotografie, ze werkt onder meer met de oude camera van haar grootvader, een Zenit E met een Helios 58mm-lens.

"Voordat je op het knopje drukt, moet je goed nadenken over compositie en licht. Het dwingt je om de tijd te nemen en goed na te denken over wat je fotografeert, wat een heel ander soort foto oplevert. Het geeft alledaagse dingen ­als planten en landschappen iets poëtisch. Voor mij is het een manier om te reflecteren wat ik zie."

Eigen doka
Kafala laat al haar werk ontwikkelen bij Kiekie, maar vindt het ook leuk om zelf de doka in te duiken. "Ik was lid van The Colour Darkroom Collective, maar dat is helaas ­opgeheven. Ik overweeg nu een eigen kleurendoka te beginnen in mijn studio."

Ze bracht onder meer het fotoboek The Kafalas - A decade in Tripolitania uit, met daarin wonderschone kleurendia's van haar familie in Libië in de ­periode 1966-1979, geschoten door haar opa.

"Ik ben geïnteresseerd in herinneringen en het verlies ervan. Het Libië van de dia's bestaat niet meer, zoals ook analoge ­fotografie straks misschien niet meer bestaat. Dat zou zonde zijn. ­Tegelijkertijd heeft het werken met analoge film daardoor wel een zekere urgentie gekregen: ik móet zoveel mogelijk foto's maken, nu het nog kan."

Ondanks de opleving kondigde Canon aan zijn laatste filmcamera ooit verkocht te hebben; ze worden niet meer gemaakt. Dat hoeft ook niet, want jonge analoge fotografen struinen rommelmarkten af of zoeken online naar oude camera's die je voor een paar tientjes kunt kopen.

Fotograaf Dennis Duijnhouwer (43) werkt voor opdrachtgevers als Vice, The New York Times en Vrij Nederland. Hij werd in eerste instantie uitgelachen toen hij zei trouw te blijven aan het ­fotorolletje.

"Ik heb altijd vermoed dat het, net als vinyl, ooit hip zou worden. In de loop van de jaren heb ik ook een hoop jonge mensen ontmoet met een voorliefde voor film. Veel nieuwe analogen zijn nogal nostalgisch ingesteld, het moet op vroeger lijken. Ik ben geen voorstander van de crappy scans die ik voorbij zie ­komen, met slechte kleuren en stofvlekken."

"Een foto is voor mij ook niet per se interessant omdat die met een ­Canon uit 1965 is geschoten. Maar alle jonge mensen die hun oma's Nikkormat uit de kast halen, hebben er wel voor gezorgd dat er weer een markt is ontstaan voor film. Ik maak me nu niet meer zo druk dat er geen rolletjes meer gemaakt gaan worden. Dus, hipsters: bedankt!''

Zelfportret Dennis Duijnhouwer Beeld Dennis Duijnhouwer

Hoe te beginnen?
- Koop een camera op een rommelmarkt of online. Op de site Trade Me koop je een camera vanaf 5 dollar, maar de betere camera's gaan weg voor ongeveer 200 dollar. Bij speciaalzaak Foto den Boer in Oud-West verkopen ze alles wat met analoge fotografie te maken heeft, van camera's en lenzen tot ­ontwikkelaar en fotopapier.

- Kies voor een bekend merk en begin met het meest voorkomende 35mm-model: de Pentax K1000, Canon AE-1 of de Olympus OM-2 waren vroeger heel populair, daarom kun je er makkelijk aankomen.

- Hoewel een analoge camera niet per se duur is, is analoog fotograferen wel een kostbare hobby. Een simpel rolletjes kost tussen de 5 en 8 euro, specialere rolletjes kosten 20 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden