Plus

An Hartman (1944-2016): 'Ook 19 overvallen konden haar niet breken'

Sigarenhandelaar An Hartman, weduwe van de in 1993 in hun zaak doodgeschoten André Hartman, wist de reden voor haar onverzettelijkheid raak te typeren. Na wéér een overval zei ze in een interview: 'Ik dacht altijd: dit gebeurt niet nog een keer. Je wint ook niet twee keer de Lotto.'

An Hartman in haar tabakswinkel, in 2004 Beeld Geert Snoeijer
An Hartman in haar tabakswinkel, in 2004Beeld Geert Snoeijer

Hartmans zaak werd liefst negentien (ne-gen-tien) keer overvallen - en An (1944-2016) bleef achter haar toonbank staan. Ze overleed vrijdag op 72-jarige leeftijd, twee jaar nadat ze haar sigarenzaak in de Indische Buurt van de hand had moeten doen.

An was 39 jaar eigenaar van de zaak A.J. Hartman, op de hoek van de
Molukkenstraat en de Valentijnkade. Eerst samen met haar man, toen alleen. De vijftiende overval was André Hartman fataal geworden.

Veelpleger
De dader was een zeventienjarige jongen die nu als veelpleger zou worden gekenschetst. Hij was al onder behandeling na een inbraak met dodelijke afloop. Hij werd veroordeeld tot zes jaar en tbs. An was die middag niet in de winkel.

In 1975 hadden An, opgeleid voor kapster, en André, toen filiaalchef bij Van Haren, de zaak overgenomen van haar tante en oom. Al binnen twee jaar werden ze voor het eerst overvallen. Duizenden guldens weg. An werkte door, want, zei ze in 2013 in voornoemd interview met NRC.next: "Wat moest ik thuis doen? Voor me uit staren? Ik ben een positief mens."

Ze ging door tot in de herfst van 2013 bleek dat ze kanker had. Ze moest stoppen, de zaak werd binnen vier maanden verkocht. In 2016 zei ze dat het verlies van de regie over de winkel haar zwaarder viel dan alle negentien overvallen. Ze had zelf willen kiezen wanneer ze afscheid zou nemen, met een hapje en een drankje erbij.

Geen goede tijd
Een paar maanden voor de diagnose was ze voor het laatst overvallen, maar van stoppen was toen nog geen sprake. Destijds zei ze: "Het is niet echt een goede tijd om een winkel te verkopen. Bovendien vind ik het werk leuk. Op die paar dagen na dan."

Een jaar was er een andere eigenaar, daarna werd de tabakszaak opgeheven. Vorig jaar is in het pand een zaak in kleding voor de harde kern van Ajaxfans geopend door buurman en coffeeshophouder Silvio Walter, een goede kennis van An en André. In de zaak heeft hij een gedenkbordje geplaatst ter nagedachtenis aan André. Over An zegt hij: "Ze was een vrouw met een groot hart, en dat hart had ze ook nog eens op de tong."

Walter kwam in de jaren zeventig als klein jongetje al in de zaak met zijn vader. Dan was daar altijd An, of anders wel André. "Ze gaf de buurt een veilig gevoel, wist hoe het hoorde in het leven. Ook een paar maanden geleden kwam ze nog langs. Ze is altijd geïnteresseerd gebleven in de buurt."

Dagelijkse ontmoetingen
An miste van haar werk nog het meest de dagelijkse ontmoetingen met haar vaste klanten, zei ze in 2015 in deze krant. "Ik heb kinderen zien opgroeien, mensen kwamen bij mij om te lachen en om te huilen."

Haar warme band met de buurt werd pas echt duidelijk na het overlijden van haar man. "Dat er zo veel mensen uit Oost kwamen," zegt ze in een filmfragment van AT5, "dat heeft me zo ontzettend goed gedaan, dat ik er nog jaren, jaren, jaren mee verder kan. Zelfs na 22 jaar bellen er nog mensen die vragen: 'Hoe gaat het met je?' Dat is typisch Oost."

Ter nagedachtenis aan André Hartman is de brug over de Ringvaart Hartmanbrug gedoopt. An onthulde in 2007 zelf het naambordje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden