Amsterdamse proef krijgt nationaal vervolg: illegaal mag aangifte doen

Illegalen kunnen in heel Nederland aangifte doen zonder te hoeven vrezen voor vervolging. Dat nieuwe beleid van het ministerie voor Veiligheid en Justitie volgt op een succesvolle Amsterdamse proef.

Een bewoner van de Vluchtgarage in Zuidoost, waar uitgeprocedeerde asielzoekers leven. Beeld Rink Hof
Een bewoner van de Vluchtgarage in Zuidoost, waar uitgeprocedeerde asielzoekers leven.Beeld Rink Hof

De Amsterdamse politie startte in 2013 in relatieve stilte een pilotproject in Amsterdam-Zuidoost, in nauwe samenwerking met toenmalig staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie). Tijdens de pilot kregen illegalen van de politie een 'visitekaartje', met daarop de garantie dat zij het politiebureau vrij kunnen verlaten als zij aangifte doen van een misdrijf.

Uit een evaluatie van het Amsterdamse project blijkt dat de criminaliteit gericht op illegalen lijkt te dalen. Dat positieve resultaat leidde ertoe dat ook in Utrecht, Den Haag en Eindhoven vergelijkbare projecten startten. Het ministerie van Veiligheid en Justitie voert de mogelijkheid dit jaar definitief in, in heel Nederland. Voormalig staatssecretaris Teeven gaf zijn zegen aan het programma.

Schrijnende situaties
Politiecommissaris Leo Wilde, die het programma startte, is erg blij dat zijn plan nu nationaal wordt overgenomen. 'Illegalen zijn vaak doelwit van criminelen, juist omdat zij niet naar de politie kunnen. Dat leidde tot schrijnende situaties: afpersing, beroving en seksueel geweld komen veel voor. Ik ken voorbeelden waarbij letterlijk door de daders werd gezegd: je kan toch niet naar de politie. Daarna ging het geweld door.'

Eerder werden illegale slachtoffers vaak noodgedwongen door de politie aangehouden of weggestuurd. Creatieve agenten moesten soms zelf op zoek naar een oplossing om toch hulp te kunnen bieden, vertelt Wilde. 'Maar een duidelijke regeling was er niet. Veel ongedocumenteerden durfden daarom geen contact op te nemen met de politie als zij slachtoffer of getuige van een misdrijf waren. Dat het nu wel kan, is van enorme betekenis voor de kwaliteit van leven van deze mensen.'

Free in, free out
Aanvankelijk vreesde Wilde dat Teeven niet veel zou voelen voor nationale invoering van het beleid, maar geconfronteerd met de Amsterdamse resultaten ging hij overstag. Wilde: 'Het gaat om enkele tientallen aangiftes per jaar, maar dat aantal kan stijgen zodra de regeling meer bekendheid geniet. In Amsterdam-Zuidoost organiseren wij maandelijkse inspreekavonden, waar illegalen vrijuit met de politie kunnen praten, onder het motto 'free in, free out.' Nu het programma bekender is geworden, zien we een stijging in het aantal aangiften: we krijgen nu elke maand net zo veel aangiftes als in de totale eerste tien maanden van het project.'

De regeling is tijdens de Amsterdamse pilot niet misbruikt door illegalen die hopen door een aangifte een verblijfsvergunning te krijgen, blijkt uit de evaluatie. Dat kan ook niet: aangifte doen betekent niets voor de verblijfstatus van de aangever. Die kan, indien nodig, ook getuigen tijdens een rechtszitting. De officier van justitie kan voor de duur van het strafproces drie maanden uitstel van uitzetting regelen.

Na die periode wordt de status quo van de illegaliteit hersteld: als de ongedocumenteerde onverhoopt wordt ontdekt, kan hij alsnog worden uitgezet. Er zal echter niet specifiek naar hem worden gezocht.

Het visitekaartje dat Amsterdamse illegalen ontvangen van de Amsterdamse politie. Beeld Politie Amsterdam
Het visitekaartje dat Amsterdamse illegalen ontvangen van de Amsterdamse politie.Beeld Politie Amsterdam
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden