'Amsterdamse politie gaat te ver met onderzoeksmethoden'

Dat de recherche onder het mom van verkeerscontroles criminelen aanhoudt, leidde tot felle kritiek van het Amsterdamse gerechtshof. Advocaat Peter Plasman ziet de politie nu ook woningen observeren of binnengaan zonder stevige, gerichte verdenking. De Amsterdamse recherchechef: "Als wij signalen hebben van mogelijk crimineel gedrag, reageren we."

Politiecontrole op het Victorieplein in Amsterdam.Beeld Amaury Miller

Een pand in de Jan Pieter Heijestraat in Amsterdam-West werd in oktober geobserveerd omdat het, volgens het proces verbaal van de politie, 'in het verleden verhuurd werd door een malafide woningbemiddelaar' en er 'vermoedelijk in het verleden personen verbleven die zich bezighielden met criminele activiteiten'.

Criminelen schrijven zich zelden in bij de gemeente. Dat op dit adres (formeel overigens een winkelpand) geen bewoner stond ingeschreven, gaf daarom het laatste zetje: agenten namen het pand in observatie.

Latex handschoenen
Een vijftiger uit Litouwen die naar buiten kwam, werd gevolgd tot in de supermarkt. Daar kocht hij folie en iets in een blauw doosje - latex handschoenen, zou later blijken. Daarom vermoedde de observant, zo stelde hij in zijn verslag, dat de man wellicht drugs zou gaan verpakken. Daartoe worden vaak folie en handschoenen gebruikt, immers. Met een landgenoot verliet de Litouwer een paar uur later de woning. De ander droeg een rugzak.

Omdat 'personen die verdovende middelen vervoeren ook vaak (vuur)wapens dragen', vonden de observerende agenten 'een veiligheidsfouillering' geraden. Ze vonden geen wapens, maar wel een pak geld.

Negen kilo cocaïne
Omdat drugshandelaars vaak pakken geld bij zich hebben, namen de agenten de rugzak in beslag. Daarin zat bijna negen kilo cocaïne. De mannen werden aangehouden.

De rechtbank vond het politieoptreden rechtmatig vanwege de 'eerdere criminele activiteiten' en veroordeelde beide verdachten.

Contant geld
Advocaat Peter Plasman ging namens de eerstgenoemde Litouwer in hoger beroep. Dat loopt. Dezelfde advocaat Plasman kreeg onlangs de zaak in handen van een Albanees die in een flat aan het Ecuplein woonde, in Osdorp. De politie was dat appartement komen bezoeken omdat het hoorde tot het bestand van een woningbemiddelaar die contant geld aannam van huurders die de woningen soms onderverhuurden, en in wier woningen eerder misdrijven hadden plaatsgevonden.

Andere redenen voor huisbezoeken had de politie niet. Nadat de agenten herhaaldelijk aan een gesloten deur waren gekomen, en van buren hadden gehoord dat in de flat 'onbekende Oost-Europeanen' verbleven, zagen de agenten in januari na het kloppen en 'politie' roepen een silhouet 'gehaast lopen'.

Wapens, drugs en geld aangetroffen
Chef Olivier Dutilh van de Amsterdamse recherche vindt dat de politie doet wat die behoort te doen. "Als wij signalen hebben die wijzen op crimineel gedrag, reageren wij daarop. Dit wordt ook zo van ons verwacht. Zo zijn we ook scherp op woningen die mogelijk door criminelen worden gebruikt. In de onderhavige gevallen hebben zowel het Openbaar Ministerie als de rechters de toelaatbaarheid getoetst en in orde bevonden."
Volgens Dutilh vertelt advocaat Plasman niet het hele verhaal. "In één van de voorbeelden wordt gemakshalve vergeten dat aan de achterzijde zes gsm's uit het raam werden gegooid toen wij contact zochten. Dat versterkte het gevoel dat het niet pluis was. Bij soortgelijke situaties zijn zware wapens, drugs en grote sommen geld aangetroffen."

Deur
Ze hoorden binnen deuren opengaan en hoorden een deur slaan. Na zeven minuten deed de Albanees open. Hoewel hij volgens Plasman geen woord Engels spreekt, zou hij de agenten volgens henzelf vrijwillig hebben binnengelaten: 'Come in, yes, come in.' Hij zou daarbij 'een uitnodigend gebaar' hebben gemaakt. Hij zou de agenten ook 'uitdrukkelijk' toestemming hebben gegeven de flat te doorzoeken, waarna ze achter een gordijn een tas met zes kilo cocaïne vonden.

"In de beide onderzoeken was het startpunt voor de observatie of doorzoeking van de huizen eigenlijk niets of zo goed als niets," zo constateert Plasman. "Binnen de politie wordt creativiteit vast gewaardeerd en zeker na de vondst van kilo's harddrugs krijgen de betrokkenen waarschijnlijk schouderklopjes, maar naar mijn gevoel is de politie de grenzen aan de opsporingsmethoden steeds verder aan het oprekken én overschrijden."

Onrechtmatig
Plasman vermoedt dat politie en justitie 'gestimuleerd' zijn door de ontwikkeling in de rechtspraak door de Hoge Raad, die nauwelijks nog zaken van tafel veegt omdat de politie onrechtmatig heeft gehandeld.
"Mogelijk is het idee nu: 'Dit kan wel, hier komen we wel mee weg, zeker als we iets vinden'."

Verkeerscontroles
De Amsterdamse recherche zoekt voortdurend extra middelen tegen zware criminelen. Na jaren van experimenteren werden 'dynamische controles' in 2013 staand beleid. Onder het mom van verkeerscontroles worden auto's met vermoede criminelen aangehouden. Nadat de bestuurder om rijbewijs en kentekenbewijs is gevraagd, proberen de controleurs zoveel mogelijk te weten te komen over de inzittenden. In december oordeelde het Amsterdamse gerechtshof in een vernietigend arrest dat de politie zo misbruik maakt van haar bevoegdheden. Tegen dat arrest loopt cassatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden