Plus

Amsterdamse moslims zijn diep verdeeld

Nieuw-Zeeland, Utrecht, de commotie over het islamitische Cornelius Haga Lyceum en een anti-immigratiepartij die de verkiezingen wint. Wat betekent dat voor Amsterdamse moslims?

Beeld Sjoukje Bierma

Het is het eerste wat de 50-jarige Latifa Gadoushi, huismoeder in Amsterdam-Oost, dacht, afgelopen maandag. Die schutter in de tram in Utrecht, laat het geen moslim zijn. Niet dat het voor de slachtoffers wat uit zou maken, zegt ze.

"Maar mensen zouden dan een nog grotere ­hekel krijgen aan moslims. Ik draag een hoofddoek, mensen zien meteen aan mij dat ik een moslim ben. De gemeenschap krijgt een slecht gevoel bij mij, ik kan niet meer ontspannen naar buiten."

De 62-jarige Mohammed Onasser gaat elke dag naar de moskee, en elke keer als hij er is, is hij bang. Na de aanslag op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland, vorige week vrijdag, is zijn gevoel bevestigd: "Er zijn mensen die moslims willen aanpakken."

Wie je ook maar aanschiet deze middag in Amsterdam-Oost, de tendens is hetzelfde: waarom moeten zij boeten voor de daden van een ander met wie ze enkel hun religie gemeen hebben?

Ook de vier tienerjongens voor de Febo op het Javaplein zijn verongelijkt: we doen niets, en toch krijgen we de schuld van van alles en nog wat. Even verderop lopen twee zussen die liever thuis waren gebleven om 'scheve ogen' te vermijden. Maar wij mogen ook in Amsterdam zijn, vinden ze. Na elke daad die onder de noemer moslimgeweld wordt geschaard, lijkt het wel alsof het allemaal weer nog erger wordt, zeggen de tieners.

Hetzelfde tapijt
"Het zijn geen vrolijke dagen," zegt Yassin Elforkani, hoofdimam van de Blauwe Moskee in Amsterdam-West. "De aanslagen in Nieuw-Zeeland hebben er enorm ingehakt. Voor veel mensen voelt het alsof het twee straten verderop is gebeurd." En dat terwijl Christchurch letterlijk aan de andere kant van de wereld ligt. Maar dat kan Elforkani wel uitleggen.

De beelden van de aanslagen, waarbij 50 mensen omkwamen, gingen de wereld over. En het tapijt in die moskee - dat heeft ongeveer hetzelfde motiefje als die in de Amsterdamse gebedshuizen. "Mensen identificeren zich met die moskee."

Drie dagen na Christchurch kwam 'Utrecht', waar het land een dag lang in de greep werd gehouden door vragen over de achtergrond van de schietpartij in de tram. Esmaa Alariachi, voorzitter van Al Nisa, een grote Nederlandse moslimvrouwenorganisatie, zat de hele dag met samengeknepen billen. "Weer een aanslag, zo vlak na Nieuw-Zeeland. Allereerst maakte ik me zorgen of er slachtoffers waren. Daarna was de vraag: is de dader een moslim?"

In één adem
Daar gáán we weer, dacht ze. Twee dagen voor de verkiezingen, en de partij die de tegenstellingen het meest zou uitvergroten, zou profiteren. "Politieke partijen creëren verdeeldheid. Als je gaat roepen: migranten zijn een probleem, dan plant je een zaadje. Er hoeft maar één gek tussen te zitten die dan gaat handelen."

De gebeurtenissen van de afgelopen weken hebben Amsterdamse moslims tot op het bot verdeeld. Zeker de kwestie rond het Cornelius Haga Lyceum, dat onder vuur kwam te liggen na signalen van de veiligheidsdiensten en de gemeente, heeft kwaad bloed gezet.

Ouders, maar ook veel andere moslims, waren boos dat de school werd aangevallen zonder dat er bewijs was voor een strafbaar feit. Het is nogal wat, wat je over een school uitstort. "Het ging in één adem," zegt Esmaa Alariachi. "Een slechte school, islamitisch, radicalisme, lalalala."

"Ik snap dat je ouders makkelijk kunt aanpraten dat die signalen van de veiligheidsdiensten gericht zijn tegen de islam," zegt Elforkani. "En: vrijheid van onderwijs moet ook gelden voor mensen met een afwijkende mening, dus ook voor het Cornelius Haga. Maar ik heb geen reden om te twijfelen aan signalen van instituties die het hart zijn van onze samenleving."

'Geen geweten'
De rust is teruggekeerd, de zorgen zijn vermenigvuldigd, zegt hij. "We hebben een radicaal groot probleem in Nederland. Mensen die elkaar opfokken. Politici, opiniemakers, haatpredikers. Moslims en niet-moslims."

Maandag, na de aanslag in Utrecht, was hij bang. Voor meer slachtoffers, voor chaos in het land. "En ik was bang dat populistische, haatzaaiende mensen dit zouden gebruiken. Wie zo'n aanslag wil gebruiken voor zijn campagne, die heeft geen geweten."

Advocaat Khalid Kasem beleefde maandag heel anders. Die tram in Utrecht, dat was de tram die hij vroeger zelf altijd pakte vanaf zijn huis in Nieuwegein. Dus nu was hij vooral bezig met het appen naar zijn nichtjes, neefjes en zijn zussen die er nog dagelijks mee reisden.

"Ik hoor weleens mensen zeggen: ik hoop dat de dader geen moslim is," zegt hij. "Zo denk ik niet. We moeten juist uit die kramp: er gebeurt iets, wat betekent dat voor onze minigemeenschap? Terwijl: dit was gewoon een triest geval, moslim of geen moslim."

Zoals moslims niet ter verantwoording geroepen moeten worden als één persoon de islam misbruikt om een aanslag te plegen, vindt Kasem het ook verkeerd om de aanslagen van Nieuw-Zeeland op het conto van extreemrechts te schrijven. "Maar woorden doen er wel toe. Je moet blijven nadenken wat je zegt."

Saïd el Amraoui (34) liep gisteren mee met de stille tocht in Utrecht, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de schietpartij in Utrecht. "Niet alleen omdat ik moslim ben," zegt de voorzitter van AtlasBridges, een studentenvereniging voor etnische minderheden.

"Het feit dat die verdachte moslim is, heeft niets met mij te maken. Ik ben in eerste instantie mens, dan Nederlands staatsburger. En als burger leef je mee met je medemens, met de slachtoffers en met de nabestaanden."

Kater
El Amraoui heeft bij de Provinciale Staten­verkiezingen gestemd op Nida, een door de islam geïnspireerde partij. "Ik vind het belangrijk dat er een tegengeluid is. Als dat niet van de huidige linkse partijen komt, dan moet het van de nieuwkomers komen."

De winst van Forum voor Democratie betreurt hij. "Forum heeft gebruikgemaakt van de situatie van deze week en heeft de media-aandacht die daaruit is voortgekomen gebruikt om stemmen te werven. Met succes, blijkt nu."

Hij maakt zich ook grote zorgen. "Ik weet zeker dat Forum tegen migranten en de islam is. En nu lijkt een meerderheid van de kiezers het daarmee eens te zijn."

Ook Khalid Kasem werd donderdagochtend met een lichte kater wakker - wie hem kent, weet dat dat niet anders dan overdrachtelijk bedoeld kan zijn. "Mijn dag begon met het nieuws dat Forum voor Democratie de grootste was geworden. Ik ben wel een beetje klaar met partijen die alleen de tegenstellingen uitvergroten."

We moeten meer openstaan voor elkaar, zegt Latifa Gadoushi, de huismoeder uit Amsterdam-Oost. "We moeten ons meer verdiepen in de ander." Dat vindt Kasem ook.

"We zoeken elkaar te weinig op. Wat heeft Osdorp met de grachtengordel? We gedogen elkaar, heel veel meer dan dat is het niet. Zoek elkaar wat vaker op. Dat hoeft niet op de barricaden, met een megafoon. Het krachtigste geluid is tegen degene die dicht bij je staat. Die kun je het makkelijkst raken."

Geweld, varkenskoppen

Amsterdamse moslims voelen zich vaker in een hoek gezet, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau uit 2018.

In het publieke debat wordt de islam vaak in verband gebracht met geweld, zeker sinds de aanslagen van de afgelopen jaren in West-Europa, die door de daders gemotiveerd werden vanuit het islamitische geloof.

Na de piek na de moord op cineast Theo van Gogh, in 2004, daalde het aantal incidenten van agressie tegen moskeeën. Na de aanslagen in Parijs nam het
geweld met moskeeën als doelwit ernstig toe.

In 2016 waren er 72 incidenten - bijna vijf keer zoveel als tien jaar eerder. Het ging hierbij niet alleen over geweld, ook werden bijvoorbeeld varkenskoppen voor de deur gelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden