Plus

Amsterdamse Marokkanen gaan uit solidariteit de straat op

Riffijnen protesteren al maanden tegen het Marokkaanse regime. Amsterdamse Marokkanen zijn bezorgd. 'Het is geen achterstelling, maar pure onderdrukking.'

Said Khottour (links) en Ikram Chiddi. 'Leider Nasser Zafzafi is na zijn arrestatie mishandeld en gefolterd' Beeld Carly Wollaert

Wat ziet Said Khottour als hij terugkeert naar zijn geboortedorp Beni Said, 50.000 zielen groot aan de oostkant van het Marokkaanse Rif­gebergte in de provincie Nador? Niets. Een schooltje uit de tijd van de Spaanse overheersing. "Er was een markt," zegt hij. "Die is nu dicht. Voor een middelbare school moeten de kinderen naar het zuiden van de provincie reizen. Dat doet bijna niemand. Van mijn dorp gaat geen enkel meisje naar de middelbare school."

In Al Hoceima, geboorteplaats van Ikram Chiddi, is één ziekenhuis voor ruim 100.000 bewoners. Er staan zo'n zeventig bedden. Als ze op familiebezoek is, ziet ze op het strand meisjes van zes ijsjes verkopen aan hun landgenoten, wier ouders de oversteek naar Europa hebben gewaagd. Ze zijn verbrand door de felle zon en hebben lagen eelt onder hun voetjes.

Volksbeweging zonder geweld
Er loopt een denkbeeldige lijn door het land, zegt Chiddi. In het zuiden, vooral rond grote steden als Casablanca, Rabat, Fez en Marrakech, is er van alles: gezondheidszorg, universiteiten, werk. In het noorden, in de Rif, is er aan alles gebrek. De werkloosheid is er dubbel zo hoog als in de rest van het land. Ruimte voor de eigen cultuur en taal van de Berberbevolking is er nauwelijks. Op televisie wordt op slechts één zender Tamazight, Berbers, gesproken, de andere acht zijn in het Arabisch of Frans.

Zeven maanden is de regio nu in opstand. Dit weekend staan in Amsterdam twee demonstraties gepland om het protest te ondersteunen.

Het is niet voor niets dat juist de mensen uit de Rif massaal de benen hebben genomen naar Nederland en de rest van Europa, zegt Khottour. "Het is niet alleen achterstelling, het is pure onderdrukking. Mensen worden uitgescholden. Op het politiebureau wordt tegen arrestanten gezegd: jullie hebben de opstand van 1958 niet meegemaakt, maar wij gaan hetzelfde doen als Hassan II met jullie ouders deed. Wij gaan jullie slaan en jullie vrouwen verkrachten."

Valse verklaringen
Ze zien met verwondering aan hoe jonge mensen nu de straat op gaan om spontaan hun protest te laten horen. Een volksbeweging zonder geweld, zonder chaos. Een kans om het land een stapje verder te helpen.

Khottour: "Ze willen niets te maken hebben met politiek, met religie of met separatisme. Ze willen een beter leven."

Chiddi: "Natuurlijk proberen politieke partijen en religieuze bewegingen misbruik van de situatie te maken. Dat is ook de kaart die het regime inzet in het Westen: kijk, dit wordt horror, dit wordt net zo erg als in Syrië. Laat ons nu maar ingrijpen, want anders komen straks de moslimfundamentalisten. Maar de mensen in de Rif zijn helemaal niet radicaal als het gaat om geloof. Het is volksislam."

Demonstraties

Said Khottour (42) is de maker van een populaire vlog op Facebook, waarin hij in het Berbers onder meer verslag doet van de volksopstand van de Riffijnen. Hij is geboren in Beni Said en kwam in 1991 op 16-jarige leeftijd met zijn ouders naar Amsterdam.

Ikram Chiddi (39) is sinds 2008 bestuurslid van de Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland (MVVN) en werd geboren in Al Hoceima, een van de grootste steden in het Rifgebied. Zij kwam als 10-jarige naar Amsterdam.

Zondag organiseert de MVVN om 15.00 uur een vrouwenmars vanaf de Dam. Zaterdag is om 15.30 uur een demonstratie op de Dam van de organisatie Rif Alert!

Ze heeft de rapporten van Amnesty International gelezen. "Het rechtssysteem faalt," zegt ze. "Protestleider Nasser Zafzafi is na zijn arrestatie mishandeld en gefolterd. Ze hebben geprobeerd hem te breken. Advocaten rapporteren dat mensen worden gedwongen hun handtekening te zetten onder valse verklaringen."

Vrees voor bloedbad
Koning Mohammed VI een verlicht monarch? "Zijn vrouw hoeft geen hoofddoek om en hij draagt weleens een korte broek. Maar als ik met tien man de straat op ga, word ik gearresteerd."

De Nederlandse overheid zou zich er best eens mee mogen bemoeien, vindt Khottour. "Er wonen hier 400.000 mensen van Marokkaanse afkomst, vooral Riffijnen. Die mensen maken zich zorgen om hun families."

Ze vrezen het bloedbad. "Het is de ervaring van onze ouders en onszelf," zegt Khottour. "Het Marokkaanse regime is niet te vertrouwen. Via het ministerie van Religieuze Zaken wordt zijn boodschap overal verspreid. De mensen zijn bang. Ook hier durven ze niet in verzet te komen."

Chiddi: "Dat weet Nederland ook. De burgemeester van Amsterdam is er heel goed van op de hoogte dat de vrijdagse preek gewoon vanuit Rabat wordt doorgegeven. En dan gaat het echt niet alleen om een paar extremistische imams. Het is het grote wisselspel tussen Marokko en Nederland: de imams worden hier ingezet tegen radicalisering en ondertussen krijgt het Marokkaanse regime de vrije hand om via diezelfde imams zijn eigen zaken te regelen."

Het begon met de dood van een visverkoper

De Rif is een bergachtige regio in Noord-Marokko waar ongeveer drie miljoen mensen wonen. Veruit de meeste Marokkaanse Nederlanders hebben hier hun roots.
Het is niet de eerste keer dat in het Rifgebied opstand uitbreekt. Tussen 1921 en 1926 leidde Mohammed Abdelkarim El Khattabi de onafhankelijke Rifrepubliek, bevochten op de Spaanse en Franse overheersers van Marokko.

Tussen 1958 en 1959 brak opnieuw een opstand uit, omdat de overheid niets deed om het gebied te ontwikkelen. Het protest werd neergeslagen door de prins en latere koning Hassan II. Daarbij zou napalm zijn gebruikt en kwamen 6000 Riffijnen om.

In 1984 braken protesten uit tegen de stijging van de voedselprijzen. Ook deze opstand werd bloedig neergeslagen. Tijdens de Arabische Lente van 2011 was de regio een van de haarden van verzet. Onder aanvoering van koning Mohammed VI beloofde het regime een nieuwe grondwet, die meer sociale gelijkheid en democratie moest brengen. Daar is nog niet veel van terechtgekomen.

Directe aanleiding voor de huidige opstand, de Hirak (beweging), is de dood van een vis­verkoper in oktober vorig jaar. De man werd geplet in een vuilnismachine waar hij in was gesprongen om de vernietiging van zijn visvoorraad door de politie tegen te gaan. De betogers eisen een eind aan corruptie en de achterstelling van Riffijnen. Hun leider Nasser Zafzafi werd vorige maand gearresteerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden