'Amsterdamse liquidaties op te lossen met ontdekte berichten'

Verscheidene liquidaties in Amsterdam en omstreken kunnen opgelost worden dankzij 3,6 miljoen ontsleutelde berichten uit computerservers.

De Canadese servers werden door ongeveer 40.000 voornamelijk versleutelde smartphones gebruikt. Beeld anp

Dat is de overtuiging van hoofd Olivier Dutilh van de Amsterdamse recherche. "Waar we liquidaties denken te kunnen oplossen, gaat het voor een groot deel om Amsterdamse zaken."

De 'schat aan informatie' komt uit door Nederlandse criminelen gebruikte computerservers die in Canada in beslag zijn genomen.

Om welke onderwereldmoorden het precies gaat, kan en wil Dutilh nog niet zeggen. "Door het ontsleutelen van de berichten die criminelen hebben uitgewisseld, zijn bizar veel data vrijgekomen die we eerst onder controle moeten krijgen en moeten analyseren," zegt Dutilh.

"Daar zullen we nog lang mee bezig zijn, maar dát die informatie betekenisvol is bij het oplossen van een reeks extreme geweldsmisdrijven, staat voor ons inmiddels wel vast."

Straattaal
Het Openbaar Ministerie en de landelijke eenheid van de politie meldden donderdagmiddag dat uit de in beslag genomen Canadese servers 'bewijsmateriaal beschikbaar is gekomen voor tientallen strafrechtelijke onderzoeken naar liquidaties, gewapende overvallen, drugshandel, witwassen, pogingen tot moord en andere georganiseerde criminaliteit'.

De grootste kracht van de nu vrijgekomen informatie zit voor de opsporingsdiensten in het gegeven dat de criminelen dachten dat hun versleutelde mailverkeer via PGP-Blackberry's (Pretty Good Privacy) nooit te kraken zou zijn. De toestellen kostten veelal 1200 tot 1600 euro. Verdachten communiceerden weliswaar in straattaal, maar veelal in heel concrete termen over hun misdrijven.

Dat is al gebleken in vele zaken waarin losse 'PGP's' van criminelen zijn gekraakt.

Anonimiteit
De computerservers waar het nu om gaat, leveren een nog veel grotere berg aan brisante informatie waaruit de recherche nog vele jaren zal putten.

Ze zijn in Toronto in beslag genomen in een groot onderzoek naar de Gelderse spyshophouder Danny M., die jaren de hofleverancier van versleutelde telefoons en andere spionageapparatuur zou zijn geweest van zware criminelen, en bij wie ook veel Amsterdamse criminelen spullen leverde. Zijn Ennetcom ondersteunde hun onderlinge PGP-verkeer.

Volgens justitie was Ennetcom 'de grootste aanbieder van versleutelde communicatie aan criminelen, met ook verkooppunten in West-Europa en Zuid-Amerika'. Behalve in het Nederlands zijn de berichten vooral gesteld in Spaans en Engels. Het bedrijf garandeerde de criminelen anonimiteit.

Kalasjnikovs
Sinds bekend is dat de PGP's tegen Danny M.'s belofte in toch kunnen worden gekraakt door het Nederlands Forensisch Instituut en sinds de door zijn bedrijf gebruikte Canadese servers zijn ontsloten en gekopieerd, zijn al verscheidene aanslagen op zijn huis en auto gepleegd. De Canadese servers werden door ongeveer 40.000 voornamelijk versleutelde smartphones gebruikt.

'De criminele dienstverlener' Danny M. wordt inmiddels vervolgd voor met name witwassen. Hij is vrijgelaten in afwachting van de behandeling van zijn zaak.

Het Team High Tech Crime van de landelijke eenheid van de politie was het onderzoek naar Danny M. en zijn Ennetcom begonnen omdat zijn apparatuur was gebruikt door verdachten in verscheidene (Amsterdamse) liquidatiezaken, waarin ook kalasjnikovs, snelle gestolen auto's en stoorzenders werden gebruikt.

Encryptiesleutels
De politie werkt nauw samen met het Nederlands Forensisch Instituut, dat met behulp van de forensische zoekmachine Hansken de grote hoeveelheid informatie snel en efficiënt zegt te kunnen doorzoeken. Het gaat in totaal om 7 terabyte aan data, 'vergelijkbaar met alle tekst uit zeven grote universiteitsbibliotheken'.

Een kopie van de gegevens is op 19 september 2016 door een rechter in Toronto beschikbaar gesteld aan het Nederlandse Openbaar Ministerie. Met de encryptiesleutels die justitie en politie inmiddels ook hebben, kunnen de berichten worden uitgelezen, waarna ze kunnen worden geanalyseerd.

Rechercheteams die de data willen gebruiken, zullen daarvoor toestemming moeten vragen aan de onderzoeksrechter. Een onderzoeksrechter werkt inmiddels samen met het Openbaar Ministerie aan een standaardprocedure.

Amsterdam heeft een uitzonderingspositie: de data mogen sowieso worden gebruikt in onderzoeken naar liquidaties in de regio. Waar het accent in Amsterdam vooral ligt op het oplossen van onderwereldmoorden, zijn in andere delen van het land bijvoorbeeld vooral drugsonderzoeken kansrijk.

Lees ook: High Tech Crime-teamleider Erik Burger: 'Onrust is niet ons doel'

Advocaat Inez Weski van Danny M. vindt dat de politie en het Openbaar Ministerie (OM) de zaak opblazen en dat haar cliënt ten onrechte van witwassen wordt verdacht 'onder het mom als zouden de klanten crimineel zijn'.

Onder de tienduizenden klanten zijn volgens Weski vooral ook overheidsinstellingen en bedrijven die 'om niet-criminele redenen niet gehackt wensten te communiceren'.

"Het in beslag nemen van de servers lijkt dus meer een poging van het OM op oneigenlijke gronden toegang te krijgen tot een immense hoeveelheid communicatie van tienduizenden, teneinde daar met een sleepnet in te kunnen vissen. Alsof de KPN zomaar wordt binnengevallen en de gehele inboedel wordt meegeroofd om te kijken wie een fout bericht verstuurt."

De omvang van de data wordt zwaar overdreven, stelt de raadsvrouw. "Het OM stelt dat 3,6 miljoen berichten zichtbaar zouden zijn gemaakt, alsof dat veel communicatie zou betekenen. Een bericht is echter een deel van een conversatie, dus opeenvolgend 'ja', 'en toen', 'wat bedoel je', zijn drie berichten." De servers waren volgens Weski 'standaard na maximaal 48 uur geschoond', dus de communicatie kan steeds maar twee etmalen beslaan.

Het OM heeft de Canadese rechter volgens Weski 'misleid', waarna die toestemming gaf tot gebruik van de gegevens uit de servers in 'vier concrete zaken'. "Dit lijkt mij vooralsnog vooral een hack te veel."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden