Plus

Amsterdamse lampenontwerpers over hoe ze te werk gaan

In deze donkere maanden kan een mooie designlamp de boel net wat lichter maken. Amsterdamse lampenontwerpers over hoe ze te werk gaan. 'Ik zoek de balans tussen denken en doen.'

Voorbeeld van hoe de Green Tree Python in de DDR werd gebruikt (r) en de versie nu Beeld Blom&Blom

'Een stipjespatroon van roest kan een lamp juist zo tof maken'

Hoe de broers Martijn (34) en Kamiel (30) Blom erbij kwamen om lampen te gaan maken? Dat verhaal begint in Berlijn, waar ­Kamiel, die een online designbureau had, een tijdje woonde en werkte.

In de weekenden trok hij naar de rafelranden van de stad, naar de verlaten Oost-Duitse fabrieken waar alles uit was geplunderd, behalve - u raadt het al - de lampen. "Die hingen simpelweg te hoog, daar kon je niet zomaar bij," zegt Martijn Blom, nu zes jaar later.

De achtergebleven lampen, plus de wens van de broers om iets tastbaars te creëren, in plaats van hun dagen te slijten achter de computer - Martijn werkte in de 'snelle economische wereld' - werd de basis van Blom & Blom, dat oude industriële lampen restaureert tot nieuwe modellen, met respect voor hun verleden.

Een of twee keer per jaar gaan ze op lampenjacht in Duitsland, met een grote bus en een ladder. Die opbrengst vullen ze aan met partijen oude lampen die ze via hun netwerk kunnen opkopen. Die variëren van vijf tot veertig stuks; op is dus echt op.

"Vervolgens moeten we kiezen hoe we die lamp gaan restaureren," legt Kamiel uit. "Hier voor me staat bijvoorbeeld een totaal verweerde lamp met roest waarin een soort stipjespatroon is ontstaan. Dat maakt die lamp juist zo tof, dus dan zetten we 'm mooi in de lak en laten de lamp verder zoals die is."

"Maar we kiezen er ook weleens voor om een lamp in de originele kleur te spuiten. En soms voegen we nog dingen toe. Zoals de rosy boa-bureaulampjes; daar hebben we een blok hout onder gezet, ­gemaakt van een meerpaal uit de Amsterdamse gracht. Supersterk spul is dat."

Kamiel is de creatieve man van de twee Blommen, Martijn doet de zakelijke kant. Aangevuld met iemand voor de marketing en een technische kracht, is het vaste team compleet.

Vanuit hun werkplaats annex showroom in Noord restaureren ze zo'n zeshonderd lampen per jaar, aangevuld met een eigen collectie. Blom: "Als je lang met lampen werkt, krijg je enorm veel ideeën over wat je zelf allemaal kunt maken."

Ook al zijn die lampen nieuw, ze zijn stuk voor stuk verschillend. "In onze Copperhead-lamp zijn bijvoorbeeld koperen buizen verwerkt. Die laten we gecontroleerd oxideren, zodat de buizen allemaal een eigen 'tekening' krijgen en telkens net een beetje anders zijn. Zo passen de Editions-lampen goed tussen de oude industriële vondsten."

Wie Martijn en Kamiel Blom/Blom & Blom
Sinds 2012
Plaats van productie oude Jaguargarage in Noord
Maken nieuwe objecten van oude lampen. Blom & Blom heeft ook een ‘Editions’-collectie met eigen ontwerpen

'Ik wilde een lamp met beweegbare armen, het werd in één arm een stopcontact'

Ernst Koning (32) zoekt in zijn ontwerpen altijd naar een grappige twist. Wie bedenkt nou bijvoorbeeld om in een grote tafellamp een stopcontact te verwerken, zodat je ook je laptop aan de oplader kan hangen? "Dat soort dingen typeert mijn werk."

"Ik wilde een lamp maken met beweegbare armen, zodat je het licht naar het punt kan trekken waar je het nodig hebt. Hier kwam later ook het stopcontact bij. Ik heb ook nog ideeën liggen voor een ingebouwde beamerlamp, zodat je presentaties kan geven op tafel."

De lamp Refinery betekende het startpunt van Konings carrière. In 2011 studeerde hij af als industrieel ontwerper aan de ­Hogeschool Utrecht. In datzelfde jaar stond Koning met een haastig in elkaar gezet prototype van de Refinery op de Dutch Design Week.

Het designlabel Lande wilde de lamp meteen in productie nemen en een jaar later won het ontwerp een IF ­Design Award, een internationale designprijs. Nu hangt de lamp in vele kantoren, onder meer het Googlekantoor in ­Dublin. "Dat was een mooi startpunt," zegt Koning.

Zijn ontwerpen kenmerken zich door eenvoud en efficiëntie, maar dat betekent niet dat zijn lampen makkelijk zijn om te ­maken. Zo heeft hij lang moeten tekenen en puzzelen om zijn Groove-lamp uit één plaat staal te kunnen produceren.

"Het ziet er simpel uit, maar als je van dichtbij kijkt, denk je: dát is slim ­gemaakt. De lamp bestaat nu uit één stuk gevormde kap waar het ophangsysteem al in verwerkt zit, plus een lampfitting. Leuk om zulke constructies te bedenken."

Als Ilias Ernst runt Koning een eenmansbedrijf. Hij werkt veel in opdracht, bijvoorbeeld voor Hollands Licht of Puik Design, en produceert zijn lampen op een industriële manier.

Wie Ernst Koning/Ilias Ernst
Sinds 2011
Plaats van productie Contact Amsterdam, broedplaats in West
Maakt lampen die functioneel en decoratief zijn, met een twist

Beeld Ilja Ernst

'Af en toe móet ik even zelf staal vouwen om mijn hoofd leeg te maken'

"Het was behoorlijk moeilijk: iets bedenken wat je nog nooit hebt gezien," zegt Marc de Groot. Hij doelt op het haak-schuifsysteem dat hij ontwikkelde, waarmee hij vlakken staal aan elkaar kan verbinden zonder dat een frame nodig is. Het is de basis voor de meeste van zijn lampontwerpen, en zijn handelsmerk.

De verschillende vlakken staal geven zijn lampenkappen het effect van een gevouwen vorm, alsof het een papieren origami-object is. "Door die vlakverdeling krijg je een interessant grafisch beeld, daar houd ik van. En doordat tussen de vlakken een reepje ruimte openblijft, geeft dat een spannend beeld als de lamp brandt."

De Groot maakt al zijn lampen met de hand in zijn atelier in Nieuw-West. Hij heeft vier hulpkrachten rondlopen om de ­lampen te produceren, maar zet zelf ook nog geregeld een model in elkaar. "Dat vind ik een fijne balans tussen denken en doen. Af en toe móet ik gewoon even vouwen om mijn hoofd leeg te maken."

Gemiddeld werkt De Groot anderhalf jaar aan een nieuw lampenontwerp. Zijn laatste creatie is de Fractal: een spectaculaire staande lamp met een voet waarop een diamantvormige sculptuur staat.

"Ik vond inspiratie in de manier waarop in de natuur ijskristallen en bloemen één middelpunt hebben - een kern waaruit de rest van de vorm ontstaat. Zo heb ik ook die diamant gemaakt. Als je in de opening kijkt, zie je dat alle bladen naar één punt toelopen."

De Fractal is te bestellen in messing en gespoten aluminium (vanaf €795), maar er is ook versie in 24-karaats goud (circa €18.000). "Voor mij was het een onderzoeksproject om te kijken of ik ook met goud zou kunnen werken. Het was kicken toen dat lukte. Of ik het zou kunnen verkopen, was een tweede, maar op een beurs in Dubai heb ik er toch al een aantal verkocht aan een paar Chinezen."

Via Pinterest zag De Groot dat foto's van zijn lampen op het moodboard staan van 'een hele grote winkelketen uit Zweden'. "Dat zie ik niet als een bedreiging hoor. Er zal altijd een markt blijven van mensen die een 'echte' willen."

"Als er in de tussentijd mogelijk een model komt dat tien euro kost en geïnspireerd is op mijn werk, vind ik dat alleen maar een compliment."

Wie Marc de Groot/By Marc de Groot
Sinds 2000
Plaats van productie Nieuw-West
Maakt handgemaakte lampen van staal

Beeld Marc de Groot
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden