Plus

'Amsterdamse' hiphop helpt Colombiaanse jongeren

Hoe haal je jongeren uit een spiraal van drugs, criminaliteit en geweld? Met hiphop, zegt de Colombiaanse organisatie Familia Ayara. Aan de wieg stond Amsterdammer Jeyffer Renteria.

Bijna dagelijks geeft dansinstructeur Angelica Mendoza hiphoples aan jongeren Beeld Ynske Boersma

Ik weet niet wat ik voel,
En nog minder wat ik wil,
Ik voel me als in een glas water,
Analyserend wat er om me heen gebeurt.

Een meisje (14) kijkt verlegen op van het blaadje met de door haar geschreven raptekst. Om haar heen een achttal tienermeisjes in joggingpakken. Gevlochten haar, jeugdpuistjes. Alleen hun met tatoeages bedekte armen verraden het getroebleerde verleden dat ze in deze Colombiaanse jeugdinstelling deed belanden.

Rapworkshop
Docent Frank Takuma (26) applaudisseert. "Zie je wat je in alleen deze les voor elkaar hebt gekregen? Je hebt kunst gemaakt, hoe moeilijk het leven ook voor je is."

Twee keer per week geeft Takuma - in het dagelijks leven journalist en rapper - in deze gesloten instelling in Bogota een rapworkshop. Elke week staat een ander maatschappelijk thema centraal, waarover de meisjes uiteindelijk een raptekst schrijven.

"Waar hebben we het eerder over gehad?" vraagt Takuma in de slaapzaal van het instituut. De meisjes zitten in een kring op de vloer, hun stapelbedden aan de kant geschoven. "Respect, gelijkheid, het recht om nee te zeggen," sommen de meisjes op. "Mooi," zegt Takuma. "Vandaag gaan we het over autonomie hebben. Want zonder autonomie is het moeilijk je dromen waar te maken. Geen teksten over jullie ex-vriendjes dus," zegt hij met een lach.

De workshops worden georganiseerd door de instelling (ngo) Familia Ayara, die met hiphopcultuur een positieve wending poogt te geven aan de levens van kwetsbare jongeren.

Zo leren jongeren zich uit te drukken met rap en graffiti, en krijgen ze meer zelfvertrouwen en structuur door workshops breakdance.

Sociale verandering
De organisatie is opgericht door Jeyffer Renteria (40), in Colombia beter bekend als Don Popo. "Hiphop is niet alleen kunst, het is een katalysator voor sociale verandering," zegt Renteria. "Het is de kunstvorm van de straat, een middel om mensen te betrekken bij de maatschappij, en te motiveren tot verandering."

Renteria woonde van 2002 tot 2007 in Amsterdam, waar hij rapprojecten opzette met probleemjongeren in de Bijlmer en in andere Nederlandse steden. Het zou hem de financiële steun opleveren van de Nederlandse organisatie Young in Prison, waarmee hij terug in Colombia projecten in jeugdgevangenissen kon uitbouwen.

Familia Ayara wordt onder andere ingezet door de Colombiaanse overheid voor programma's in jeugdgevangenissen, buurten met veel armoede en geweld en plattelandsgemeenten. Ook werkt de organisatie in de overgangszones van de voormalige guerrillabeweging Farc, waar het gevaar op de loer ligt dat kinderen worden gerekruteerd door nieuwe gewapende groepen.

Niet elkaar afbranden
"Met rap, dans en straatkunst wijzen we deze kinderen op de gevaren van drugsgebruik, vroegtijdige zwangerschap, bendes en geweld, en leren ze over hun rechten. De vaardigheden die ze leren geeft hun leven weer zin," zegt Ana Modesta Rios, de huidige directeur van de organisatie. Renteria stopte eerder dit jaar om zich te richten op de Colombiaanse politiek.

Ayara's instructeurs zijn veelal lokale hiphop­artiesten. Sommigen begonnen als deelnemer aan de workshops, zoals rapper Cristian Peña aka 'Kriska', organisator van de zogeheten 'rapdebatten' waarbij jongeren al rappend over een probleem praten.

"Ik begon op mijn zeventiende mee te doen aan deze debatten," zegt Peña (21).

"Wat me aantrok was het wedstrijdelement waarbij de winnaars uit verschillende buurten het tegen elkaar opnemen. En de debatten zijn constructief, het gaat niet om elkaar afbranden, maar om een standpunt innemen en dat verdedigen."

Terug naar de jeugdinstelling. "Het gaat om in jezelf geloven, en je woorden omzetten in daden," zegt Frank Takuma tegen zijn leerlingen.

"Als ik vroeger zei dat ik rapartiest wilde worden, lachte iedereen me uit. Maar toen ik er mijn geld mee begon te verdienen en zelfs een huis kocht, hielden ze op met lachen. En nu hup, aan het werk."

Pandillera
De meisjes beginnen koortsachtig te schrijven, liggend op de grond, hun hoofden mee knikkend met de beat uit een grote speaker. Af en toe komen ze bij Takuma om hun rapverzen te laten horen. Van haast filosofische teksten over de ondraaglijkheid van hun korte bestaan, tot een direct verwijt aan een drugsdealende vader in de gevangenis, gepresenteerd met schuchtere trots en trillende handen.

Amsterdammer Jeyffer Renteria (40), in Colombia beter bekend als Don Popo, richtte ngo Familia Ayara op Beeld Luis Ordoñez

Een van de jongeren voor wie hiphop een uitweg uit de ellende zou blijken, is de 26-jarige Lorena Lopez. Bijna dagelijks komt ze met een groep van rond de twintig jonge vrouwen en twee mannen samen om te dansen, onder begeleiding van dansinstructeur Angelica Mendoza van Ayara.

"Ik was pandillera, lid van een straatbende," zegt Lopez - rood gestifte lippen, lang zwart haar en een trui met de tekst 'gangsta'. "Ik pleegde overvallen, gebruikte drugs en had problemen thuis. Ik zag geen andere weg dan het leven op straat."

"Hier leerde ik dat ik door te dansen ook respect kan krijgen, in plaats van alleen maar aandacht te vragen voor mijn lichaam. We leren professioneel te dansen en trainen om deel te nemen aan wedstrijden."

"Ik heb mijn zonden afgezworen, net als mijn foute vrienden," zegt Lopez, uitblazend na een wilde sessie freestyle. "Vroeger voelde ik me leeg van binnen, ik dacht na over zelfmoord. Het dansen gaf me zelfvertrouwen, een identiteit en zin aan mijn leven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden