Amsterdamse financiers hielpen met de opbouw van nieuwe Verenigde Staten

Amsterdamse financiers hielpen in de late achttiende eeuw met de opbouw van de nieuwe Verenigde Staten. Theophile Cazenove trok namens hen naar Amerika en kocht er grote stukken land. Zijn naam duikt er nog overal op.

null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

Vanuit zijn koets, bespannen met vier paarden, zag Theophile Cazenove ze naderen: een oude man, een vrouw en acht kinderen stapten flink door naast twee zwaarbeladen huifkarren. Het was de herfst van 1794 en de Amsterdammer was op verkenningstocht in New Jersey. De oude man vertelde hem dat ze op weg waren naar Pennsylvania, waar het land, zo hadden ze gehoord, goed en goedkoop was. De winters waren daar niet zo streng en de bomen makkelijk te vellen. Cazenove maakte er een aantekening van. Hij handelde in het uitgestrekte nog onbebouwde Amerikaanse land dat zo'n aantrekkingskracht leek uit te oefenen op iedereen die op zoek was naar een beter leven.

Market Street
Theophile Cazenove was geboren en getogen aan de Oudezijds Voorburgwal. Hij was een zakenman. Samen met andere Amsterdamse financiers had hij de jonge Verenigde Staten gesteund. Cazenove was slim en joviaal, maar ook slordig. Eind 1788 was hij failliet gegaan. Hij was bijna vijftig jaar oud toen hij vervolgens begin 1790 naar Amerika was gekomen, om namens een aantal Amsterdamse firma's op zoek te gaan naar goede investeringen. Cazenove vestigde zich aan Market Street in Philadelphia, toen tijdelijk de hoofdstad van de Verenigde Staten, want Washington was nog in aanbouw. Hij gaf er overvloedige diners voor de belangrijkste mannen uit het Amerikaanse zakenleven en de politiek, die allemaal wel een graantje wilden meepikken van de Amsterdamse rijkdom.

Zelf leefde Cazenove vanwege zijn jicht vaak op een dieet van water en groente. Hij begon met investeren in Amerikaanse staatsobligaties en in kanalen. Maar Cazenove kreeg ook land aangeboden, voor ongeveer een honderdste van wat het in Holland kostte: vaak minder dan een dollar per acre - ongeveer 0,4 hectare.

Nooit wassen
In december 1792 kocht Cazenove voor zijn Amsterdamse opdrachtgevers anderhalf miljoen acres in Genesee, in het westen van de staat New York, van senator Robert Morris, die de onafhankelijkheidsverklaring nog had ondertekend. In totaal zouden de Amsterdammers in twee jaar tijd zo'n vijf miljoen acres aan land in New York en het noorden en westen van Pennsylvania kopen: 2,25 miljoen hectare, meer dan de helft van Nederland.

In oktober en november 1794 trok Cazenove, inmiddels Amerikaans staatsburger, op onderzoek uit in New Jersey en Pennsylvania. Onderweg zag hij appelboomgaarden en sprak hij boeren die een lucratieve handel in cider dreven. Hij kocht er een vat van, dat hij voor kerst naar zijn huis in Philadelphia liet sturen. Maar hij zag ook dat veel boeren - uit Duitsland, Schotland of Ierland naar Amerika gekomen - in de pas ontgonnen gebieden een zwaar leven hadden.

Er waren dorpen waar niets aan comfort te vinden was: nauwelijks meubelen in de huizen, geen tuinen. De vrouwen waren lusteloos en uitgeput door de vele kinderen. Gelukkig waren ze zo ijdel dat ze op zondag goed gekleed naar de kerk wilden, anders zouden ze zich misschien wel nooit wassen. Het dagboek dat Cazenove tijdens zijn reis bijhield, is nu een waardevolle bron over het leven in de beginjaren van de Verenigde Staten.

Holland Land Company
In 1795 brachten de Amsterdamse bankiers het aangekochte land onder in één bedrijf: de Holland Land Company. Cazenova werd de belangrijkste zaakwaarnemer. Landmeter Joseph Ellicott stelde de grenzen van de 'Holland Land Purchase' vast en deelde het land op om doorverkocht te worden. Hij ontwierp ook de plattegrond voor een stad die hij, vanwege de gunstige ligging en de haven, New Amsterdam noemde: het latere Buffalo.

Ellicott werd de vertegenwoordiger op het kantoor van de Holland Land Company in een plaats die heel Nederlands Batavia gedoopt werd. De Amsterdammers boden de boeren gunstige voorwaarden. Als ze land kochten, hoefden ze maar een klein bedrag aan te betalen. Daarna kregen ze jarenlang krediet, en in plaats van geld nam de Holland Land Company ook wel graan of vee aan. De Company zorgde verder voor de aanleg van wegen en kanalen, en openbare gebouw zoals scholen, kerken, een gerechtsgebouw, en ook molens, herbergen en winkels.

Cazenovia
Toen Cazenove in 1799 terugkeerde naar Amsterdam, was de wildernis die hij had aangekocht in hoog tempo bewoond en bebouwd aan het raken. Cazenove werkte nog drie jaar voor de Holland Land Company en verhuisde toen naar Parijs, waar hij in 1811 overleed. Zijn investeringen in New York bleken uiteindelijk een succes, maar op het land in Pennsylvania zouden de Amsterdammers vooral verlies lijden In New York herinnert de stad Cazenovia, in Madison County, nog altijd aan Cazenove.

In die staat ligt ook een dorp met de naam Cazenovia en een Cazenovia Lake, en een zijrivier van de Buffalo heet naar hem Cazenovia Creek; daaraan ligt Cazenovia Park. Boston heeft een Cazenove Street. Batavia is tegenwoordig de hoofdstad van Genesee County. Het Holland Land Office daar is nu een museum.

Kader: Lenen aan Amerika De Nederlandse Republiek had in het voorjaar van 1782 als tweede land ter wereld de Verenigde Staten als onafhankelijke natie erkend. Net als de Amerikanen zelf zagen Amsterdammers in de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd gelijkenissen met de Nederlandse opstand tegen het Spaanse gezag, in de zestiende eeuw. Maar bovenal zagen ze kansen om zaken te doen. Amsterdamse bankiers werden de grootste investeerders in de jonge Verenigde Staten. Tot 1794 verstrekten Amsterdammers elf leningen aan de Amerikanen, met een totale waarde hadden van zo'n dertig miljoen gulden; tegenwoordig zou dat neerkomen op ongeveer 22 miljard dollar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden