Amsterdams onderzoek bevestigt: te veel eten zit tussen je oren

Het brein van mensen met ernstig overgewicht ziet er anders uit. Het wil onbewust méér en méér. Goed nieuws: afvallen door een buikoperatie verbreekt de vicieuze cirkel, blijkt uit Amsterdams onderzoek.

Mensen met obesitas hebben veel meer eten nodig voordat het brein het geluksgevoel krijgt dat er voedsel binnenkomt.Beeld anp

Eigen schuld dikke bult, krijgen dikke mensen vaak te horen, tot grote ergernis van internist Mireille Serlie aan het AMC in Amsterdam. Hoewel elk pondje door het mondje gaat, heeft Serlie steeds meer aanwijzingen dat het brein een grote rol speelt bij ernstig overgewicht. 12 procent van de Nederlanders kampt daarmee.

Een studie waarop Barbara de Weijer donderdag aan het AMC promoveert bevestigt dat het brein van zwaarlijvigen er daadwerkelijk anders uitziet dan van mensen met een gezond gewicht. "We denken dat een van de hersendelen die de eetlust reguleert meer stimulatie nodig heeft. Mensen met obesitas hebben dus veel meer eten nodig voordat het brein het geluksgevoel krijgt dat er voedsel binnenkomt," legt de promovendus uit.

Dopamine
De Weijer volgde veertien vrouwen met een lichaamsgewicht tussen de 80 en 160 kilo. Daarmee kwam hun body mass index (BMI) - verhouding tussen gewicht en lengte - uit op gemiddeld 46, terwijl een score tot 25 gezond is. Hun brein werd vóór een bypassoperatie (de maag wordt verkleind en direct op de dunne darm aangesloten) gescand, na 6 weken en na 3 jaar.

"Op de eerste scans zien we minder dopamine-receptoren oplichten dan bij iemand met een normaal gewicht. Als het brein het stofje dopamine niet goed signaleert, is het moeilijk om de eetlust onder controle te houden," vertelt Serlie. Na 6 weken is er in het brein weinig verandering te zien, terwijl de vrouwen dan al wel zo'n 10 kilo kwijt zijn.

Maar na 3 jaar en tientallen kilo's minder lichten aanzienlijk méér dopamine-receptoren op, waardoor de eetlust beter wordt geregeld. Serlie: "Opmerkelijk, want dat geeft aan dat je de vicieuze cirkel - van onbewust altijd maar meer willen eten - kunt doorbreken door flink af te vallen met behulp van een bypassoperatie."

Alle zwaarlijvigen onder het mes om het tij te keren? Absoluut niet, zegt Serlie.Beeld anp

Genetisch
Ander recent onderzoek aan het AMC laat zien dat ook andere delen van de hersenen van mensen met obesitas er anders uitzien. Serlie: "Het brein van mensen met ernstig overgewicht heeft dus moeite om de eetlust goed te reguleren door veranderingen die waarschijnlijk door het vele eten zelf zijn ontstaan."

Dat dikke mensen helemaal niets aan hun overgewicht kunnen doen, gaat te ver, vindt de internist. "Dik worden begint met te veel eten en te weinig bewegen. Waarom de één ernstig overgewicht ontwikkelt en de ander niet, is deels genetisch, maar deels ook niet. Het herstel van het brein na afvallen wijst erop dat iedereen obesitas zou kunnen ontwikkelen."

Onder het mes?
Steeds meer mensen kampen met ernstig overgewicht. In 1981 was het 4,4 procent van de Nederlandse bevolking, dat aandeel is inmiddels verdrievoudigd. Veel van hen kampen met aandoeningen als hart- en vaatziekten en diabetes.

Alle zwaarlijvigen onder het mes om het tij te keren? Absoluut niet, zegt Serlie. "Nu we steeds meer weten over de veranderingen in de hersenen bij obesitas kun je ook gaan kijken naar behandeling daarvan met medicatie, zodat het brein wel weer de signalen van het lichaam ontvangt en juist interpreteert. Daarnaast willen we ook kijken wat het effect is van verschillende diëten op het brein."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden