Update

Amsterdams gerechtshof vernietigend over misbruik verkeerscontroles

Het Amsterdamse gerechtshof oordeelt in een vernietigend arrest dat de recherche al jaren bewust bevoegdheden misbruikt door onder het mom van verkeerscontroles criminelen aan te houden en hun auto's te doorzoeken.

Bij een 'dynamische verkeerscontrole' zoekt de politie naar mogelijke criminelen.Beeld anp

De Amsterdamse korpsleiding heeft die zogeheten dynamische controles na jaren experimenteren in oktober 2013 tot dagelijks beleid gemaakt, dat inmiddels in grote delen van het land is overgenomen.

Het Openbaar Ministerie heeft in de visie van het hof onterecht 'haar fiat' gegeven aan dit détournement de pouvoir, zoals juristen misbruik van bevoegdheden noemen.

Politie en justitie hebben tegenover verdachten én de rechters structureel de schijn gewekt dat auto's op grond van de verkeerswet waren aangehouden, terwijl het een geplande actie betrof om criminelen te controleren - stelt het hof.

Rechten geschonden
In een strafzaak tegen een bestuurder in wiens kofferbak op 3 juni 2013 een kleine kilo wiet was gevonden, veegt het hof het rechtbankvonnis (honderd uur werkstraf) van tafel omdat de rechten van de veroordeelde grof en onherstelbaar zijn geschonden.

Het arrest, waarin het hof ergernis laat doorklinken, staat haaks op eerdere uitspraken waarin ook de Hoge Raad de methode van de recherche had goedgevonden.

Het hof stelt gepikeerd vast dat de ware aard van de controle niet uit het strafdossier was op te maken, maar dat die slechts aan het licht kwam doordat de advocaten van de verdachte de politiemensen hadden opgeroepen als getuige. Uiteindelijk was het 'blauwe boekje' ingebracht waarin opsporingsambtenaren het principe van de dynamische controle wordt uitgelegd en waarin de methode ook wordt gepropageerd.
Tijdens een 'dynamische controle' werken herkenbare agenten samen met collega's in burger, onder regie van de recherche.

De rechercheurs selecteren auto's waarin zij criminelen vermoeden - omdat die zijn weggereden van een plek waar criminelen samenkomen; omdat de auto is gehuurd van een bedrijf dat levert aan criminelen of omdat de dure auto opvalt in een arme wijk, om wat van de selectiecriteria te noemen.

Agenten in burger
De agenten in burger volgen de auto en geven hun geuniformeerde collega's in de herkenbare politiewagen uiteindelijk opdracht de bestuurder tot stoppen te manen.

Die herkenbare agenten vragen de bestuurder om zijn rijbewijs en kentekenbewijs, omdat de Wegenverkeerswet dat voorschrijft. Tijdens een praatje proberen ze de bestuurder en de eventuele andere inzittenden te bewegen tot toestemming om zich te laten fouilleren en in te stemmen met het doorzoeken van de kofferbak.

Het hof spreekt van 'strafvorderlijke fishing expeditions' die slechts zijn gebaseerd op 'vage risicokenmerken zonder enige verdenking ter zake enig misdrijf'.

Advocaat Christian Flokstra van de vrijgesproken verdachte is blij nu het hof 'een dikke streep heeft gezet door de opsporingsmethode die was verpakt als een verkeerscontrole'. 'Wij hopen dat een eind komt aan deze misleidende vorm van opsporing die door de politie in Amsterdam is bedacht en door het Openbaar Ministerie jarenlang is goedgekeurd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden