Plus

'Amsterdammerschap moet geen arrogant begrip worden'

Op scholen moet meer aandacht zijn voor Amsterdammerschap, vindt de gemeente. Maar wat is het eigenlijk? HvA-onderzoeker en leraar Hessel Nieuwelink legt uit.

Hessel Nieuwelink: 'In Amsterdam is ook veel ongelijkheid en afstand'Beeld Eva Plevier

Wie zich trots Amsterdammer noemt, wordt door mensen buiten de stad al snel als arrogant gezien. Maar juist het gevoel Amsterdammer te zijn, zou weleens een sleutel kunnen zijn tot het oplossen van spanningen in de stad.

De term Nederlanderschap is beladen, je identificeren met je stad daarentegen, is een stuk toegankelijker.

Amsterdammerschap, een combinatie van burgerschap en buurtbetrokkenheid, moet aandacht krijgen op Amsterdamse scholen.
Althans, dat wil de gemeente.

Woensdag tijdens een conferentie aan de HvA spreken docenten (van basisschool tot middelbaar beroepsonderwijs) over wat dat Amsterdammerschap dan is, en waarom het nodig is.

Hessel Nieuwelink (36), oud-docent maatschappijleer en nu lerarenopleider en onderzoeker aan de HvA, maakt zich zorgen over de staat van de stad. "We leven in een fantastische stad, maar er is ook veel ongelijkheid en afstand. Wie op het Barlaeus zit, komt een leerling op het Calvijn eigenlijk niet meer tegen. Alleen op het voetbalveld misschien, maar verder niet."

Sinds 2006 is aandacht voor burgerschap verplicht op scholen. Leraren worstelen ermee en het blijft een vage term. Lost Amsterdammer­schap dat op?
"Amsterdammerschap is verbonden met burgerschap. Het voordeel van het benadrukken van het Amsterdamse is dat kinderen met een migratieachtergrond zich eerder met Amsterdam dan met Nederland identificeren. Daarbij gaat Nederlanderschap al snel over etniciteit, waardoor je groepen uitsluit."

"Verder is burgerschap eigenlijk niet zo ingewikkeld hoor. Het gaat over zelfbestuur, weten dat je ertoe doet, je leven in eigen hand nemen en over samen de stad besturen. De wereld verstedelijkt al decennia. Een stad kent meer beweging dan een land - alleen al omdat er geen stadsgrenzen zijn. Mensen komen en gaan, de bewoners zijn superdivers."

U bent zelf jaren leraar maatschappijleer geweest. Hoeveel burgerschap kwam u daar tegen?
"Ik gaf een tijd les op twee vmbo-scholen in Noord. De kinderen kwamen niet eens buiten hun wijk. 'De stad' voelde erg ver weg, Amsterdam hoorde niet bij hen. Ook wat ze in het leven dachten te bereiken, was beperkt. Juist voor dit soort jongeren is het heel belangrijk te laten zien dat ze invloed hebben op hoe hun buurt, hun stad is ingericht en wordt bestuurd."

Als het over burgerschap gaat, gaat het vaak over hoe je moet praten over moeilijke onderwerpen als de aanslagen in Parijs, antisemitisme of de moord op Theo van Gogh.
"Dat is zeker onderdeel van burgerschap en maatschappijleer. Het zijn geen makkelijke gesprekken om te voeren in de klas, zeker als leerlingen uiteenlopende opvattingen hebben."

"Na de moord op Theo van Gogh gaf ik les op een school in West. Dat was een van de moeilijkste lessen die ik ooit heb gegeven. Uiteindelijk moet je de angel uit zo'n gesprek weten te halen, het verschil laten zien tussen feiten en meningen. Maar niet als docent met een vinger gaan wijzen en zeggen: 'Foei, zo mag je niet denken.'"

Hoe moet Amsterdammerschap er dan uitzien op scholen?
"Dat willen we onder meer met leerlingen gaan bepalen. Veel scholen zijn al bezig met hun rol in de stad en de wijk. Zo zijn er projecten als 'Oorlog in mijn wijk', maatschappelijke stages, buurtprojecten. Ook zijn er uitwisselingsprojecten tussen scholen, zoals die tussen een school met veel islamitische leerlingen, een Joodse school en een protestantse. De
conclusie is dan bijna altijd: wat lijken we op elkaar."

"Maar met het ontwikkelen van een Amsterdamse, of eigenlijk stadse, identiteit doen we te weinig. Het gaat over bewustzijn van een gedeelde geschiedenis, over het belang van ondernemerschap in de stad. Het gaat over zelf verantwoordelijkheid nemen en weten dat je bijvoorbeeld via buurtcomités, woningcorporaties of bewonersinitiatieven invloed kunt uitoefenen."

"Overigens gaat het niet over het afzetten van Amsterdamse waarden tegenover bijvoorbeeld Rotterdamse, al vinden Amsterdammers dat nog zo leuk. Veel mensen in het land delen universele waarden als tolerantie, respectvol met elkaar omgaan en cohesie. Het gaat hier echt niet beter dan elders. Amsterdammerschap moet geen arrogant begrip worden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden