Plus

Amsterdammers leren Weesp kennen met wandeling

Nu Weesp heeft besloten om met Amsterdam samen te gaan, houdt maandblad Ons Amsterdam wandelingen ter kennismaking met de nieuwe partner. Zo'n uitje lokt heel wat Amsterdammers.

Cees Pfeiffer van de Historische Kring Weesp verovert in een handomdraai de harten van zijn Amsterdamse gasten. Beeld Dingena Mol

Halverwege de Kerkstraat kijken we naar een eeuwenoude gevelsteen met het wapen van Amsterdam. Geen vroege voorstander van een fusie met de hoofdstad, vertelt gids Cees Pfeiffer, maar de dienstwoning waar ooit de waterschout zetelde die namens Amsterdam elke ochtend in alle vroegte de Vecht oproeide om al proevend te bepalen waar het beste drinkwater voor de hoofdstad te vinden was.

Pfeiffer: "Een boei met een rode vlag wees aan waar de schippers van de Versch-Water Sociëteit het water moesten inslaan. Zij kregen een certificaat mee dat zij in Amsterdam moesten laten zien. De schippers moesten daar ter plekke zelf een glas van het meegevoerde water drinken, om te bewijzen dat ze het goede spul onderweg niet hadden verkocht."

Nauw verbonden
Amsterdam en Weesp, Weesp en Amsterdam. Er was verbazing toen eerder dit jaar eerst de bevolking bij referendum en daarna de gemeenteraad van het kleine Weesp bij stemming een voorkeur uitsprak voor een fusie met het grote Amsterdam, maar een wandeling door de historische binnenstad van Weesp maakt duidelijk dat de twee steden al eeuwenlang nauw verbonden zijn met elkaar.

Dat is ook de rode draad in het verhaal van Pfeiffer, voorzitter van de Historische Kring Weesp en de stadsgids die deze weken op verzoek van het maandblad Ons Amsterdam groepen lezers rondleidt door de stad die vorige maand het onderwerp was van een themanummer. De belangstelling was groot, vertelt Pfeiffer. "We hadden gerekend op twee groepen, maar het zijn er acht geworden."

Wapen, munt en tol
In de schaduw van het monumentale stadhuis vertelt Pfeifer over hoe een kleine nederzetting van vissers en boeren zich vanaf de twaalfde eeuw langzaam ontwikkelde tot een gemeenschap van twaalfhonderd inwoners die in 1355 van hertog Willem van Beieren de stadsrechten kreeg. Dat betekende dat Weesp een wapen mocht voeren, een eigen munt mocht laten slaan en, het mooiste van alles, tol kon heffen.

Weesp werd een welvarende stad, met dank ook aan het schone water uit de Vecht. In Amsterdam dronken de mensen uit steeds viezere grachten, en het drinkwater uit Weesp was een aantrekkelijk alternatief voor wie het betalen kon. Het water werd ook gebruikt voor het bier en de jenever die door Weesper brouwers en stokers werden verkocht in de hoofdstad.

VOC-jenever
Een van de vaste afnemers van de Weesper jenever, vertelt Pfeiffer, was de Vereenigde Oostindische Compagnie. "Alle schepen die uitvoeren hadden jenever uit Weesp aan boord om als oorlam uit te delen aan de bemanning. Toen de VOC rond 1800 werd opgedoekt, was het meteen ook gedaan met de jeneverindustrie. Schiedam nam de leidende rol over. Daar zaten stokers in het stadsbestuur die allerlei fiscaal gunstige regelingen voor de collega's bedachten."

We steken de straat over en worden uitgefoeterd door een mevrouw op de fiets die ons uitmaakt voor toeristen. Het is een kort moment van herkenning voor de Amsterdammers die zich verder vooral verbazen over een historische binnenstad zonder bierfietsen, wafelwinkels en coffeeshops. Pfeiffer lacht: "Ik hoorde dat de afgelopen weken geregeld: zo zag Amsterdam er dertig jaar geleden uit."

Carillontwisten
Het carillon van de Grote Kerk begint te tingelen, en dat is aanleiding voor een volgende verhaal, nu over een botsing tussen Amsterdam en Weesp. In 1984 streek een Amsterdamse neer in de buurt en zij stelde na enkele doorwaakte nachten voor het carillon na middernacht uit te zetten. "De Weespers namen dat hoog op, een mevrouw uit Amsterdam die het carillon het zwijgen wilde opleggen. De groenteboer wilde haar geen bloemkool meer verkopen."

Pfeiffer zelf gaf leiding aan het plaatselijk comité dat het carillon 's nachts wilde laten doorspelen. Een langdurige strijd eindigde in 2012 met het besluit van de gemeente de nachtrust te verkiezen boven de traditie. "Ik moet erbij zeggen: de dame heeft me weleens uitgenodigd om zelf te komen luisteren in haar slaapkamer, alles in het betamelijke, en ik schrok van het lawaai. Dus ze had wel enig recht van spreken."

Gelachen
De historische kring heeft nooit een standpunt willen innemen over de fusie, maar Pfeiffer zegt het goed te kunnen vinden met zijn Amsterdamse klanten. "Het leuke van Amsterdammers is dat ze tegen een stootje kunnen. Er mag gelachen worden."

Dat blijkt als de voorzitter de hoop uitspreekt dat het oude stadhuis in de toekomst dienst kan blijven doen als stadsdeelkantoor. De groep, namens Amsterdam: "We zullen er eens over nadenken."

Lees ook: Waarom ook niet: pak eens een terrasje in Weesp en De dappere Weespers verdienen een warm welkom

Koude fusie

Met de keuze voor Amsterdam is voor Weesp een einde gekomen aan bijna tachtig jaar van fusieplannen. Die periode begint in 1940 met het voorstel van de provincie Weesp samen te voegen met de agrarische gemeente Weesperkarspel. Weesperkarspel ziet er niets in, en het plan verdwijnt van tafel.

In 1952 komt de provincie met het voorstel Weesp en Muiden samen te voegen. Weesp wil wel, maar nu stribbelt Muiden tegen. De twee gemeenten blijven zelfstandig, maar treden in 1974 wel toe tot het gewest Gooi- en Vechtstreek, ook om te ontsnappen aan annexatie door Amsterdam.

In de jaren tachtig wordt Nigtevecht naar voren geschoven als fusiepartner van Weesp. Geen van de twee gemeenten heeft er veel zin in, en uiteindelijk fuseert Nigtevecht tot ieders tevredenheid met Loenen.

In 2007 klopt de provincie weer aan de deur, nu met het verzoek te fuseren met Bussum, Naarden en Muiden. Weesp is als industriestad het lelijke eendje van het stel, en de VVD in Bussum weet via de partijgenoten in de Tweede Kamer Weesp buiten de fusie tot Gooise Meren te houden.

Die laatste streek heeft zeker meegespeeld bij de huidige keuze voor Amsterdam. Gooise Meren wilde Weesp er nu wel dolgraag bij hebben, maar in Weesp waren ze de koude fusie nog niet vergeten. Dan nog liever bij Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden