Plus

Amsterdammer hoeft niet per se een Amsterdammer in Den Haag

Bij de Tweede Kamerverkiezingen kregen Amsterdamse politici maar weinig voorkeurstemmen uit hun ­eigen stad. Voor Kamerleden uit 'de provincie' is regionale achterban een vereiste, voor Amsterdamse parlementariërs geldt dat niet.

Dilan Yesilgöz-Zegerius, Jan Paternotte en Peter Kwint komen via Amsterdam in de Tweede Kamer. Beeld Rink Hof/ANP/Dingena Mol

Toen Jan Paternotte begin oktober bekendmaakte dat hij de overstap van de Stopera naar de Tweede Kamer zou maken, ging dat gepaard met nogal wat media-aandacht en bij­behorende superlatieven.

'De kroonprins van D66' en 'de gedoodverfde opvolger van Pechtold' werd hij te pas en te onpas genoemd. Niet helemaal zonder reden: Paternotte had D66 in Amsterdam bij de gemeenteraads­verkiezingen in 2014 een historische zege bezorgd.

Dinsdag maakte de Kiesraad bekend dat Paternotte, nummer 9 op de kandidatenlijst, 2991 voorkeurstemmen heeft gekregen. Daarvan waren er 1257 afkomstig uit het kiesdistrict Amsterdam.

Regionale binding
Ter vergelijking: het tamelijk onopvallende CDA-Kamerlid Martijn van Helvert uit Sittard kreeg 19.106 voorkeurstemmen, waarvan 18.209 uit Limburg. Op Harry van der Molen (CDA) uit Leeuwarden stemden 8636, van hen wonen er 7654 in Friesland.

Amsterdammers hebben in het stemhokje geen duidelijke voorkeur voor Amsterdamse kandidaten, terwijl buiten de Randstad veel stemmers juist voor een kandidaat uit hun eigen regio kiezen.

"Amsterdammers hebben niet het gevoel dat zij iemand nodig hebben die hen in Den Haag vertegenwoordigt," zegt Peter van der Heiden, parlementair historicus aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. "Dat gevoel leeft wel in de provincies die verder van de Randstad af liggen. Daar is de regionale binding veel sterker en leeft vaak het gevoel dat ze achtergesteld worden door Den Haag."

24 Amsterdammers
Wat ook meespeelt, is dat er simpelweg veel meer Kamerleden uit Amsterdam komen dan uit - pak hem beet - Drenthe of Zeeland, provincies die elk slechts twee Kamerleden leveren.

Donderdag worden in de Tweede Kamer maar liefst 24 Amsterdammers geïnstalleerd. Sommigen zijn lokaal bekender dan anderen, maar ook een carrière in de Stopera lijkt geenszins een garantie op een hoop voorkeurstemmen.

Bas van 't Wout was tussen 2006 en 2012 namens de VVD gemeenteraadslid in Amsterdam, vorige week kreeg hij 37 voorkeurstemmen uit de stad die hij zes jaar diende. VVD-raadslid Dilan Yesilgöz komt de Kamer in met 1015 voorkeurstemmen uit Amsterdam.

Peter Kwint, die de afgelopen drie jaar deel uitmaakte van de SP-fractie in de gemeenteraad, kreeg maar 196 stemmen uit Amsterdam. Zelf zit hij daar niet mee. "Ik was betrokken bij de landelijke campagne en heb eigenlijk nauwelijks campagne gevoerd voor mezelf. Maar sowieso heb ik niet het gevoel dat ik straks als vertegenwoordiger van Amsterdam in de ­Kamer zit, ik wil Kamerlid voor heel Nederland zijn."

Korte lijnen
Kwint vindt het niet verkeerd dat ­Kamerleden een grote regionale achterban meenemen. "Witte mannen uit Amsterdam, zoals ik, zitten er genoeg in de Kamer, maar het is goed dat er ook genoeg regionale expertise is. In provincies als Limburg, Groningen en Zeeland leeft heel sterk het gevoel dat in 'Den Haag' niet naar hen geluisterd wordt. Daarom is een zekere regionale spreiding van de Kamerleden ook belangrijk."

Maar wat een Kamerlid kan betekenen voor zijn of haar regio moet niet worden overschat. Deze week verdelen de fracties de portefeuilles en het is maar de vraag of de Zeeuwse Kamerleden ook de onderwerpen krijgen die Zeeland aangaan.

"De invloed van een individueel ­Kamerlid is uiterst beperkt," zegt Van der Heiden. "Het is veel efficiënter om een lokale bestuurder te hebben met korte lijnen richting Den Haag dan een parlementariër met een hoop voorkeurstemmen uit de regio. Je kunt het beleid alleen beïnvloeden als je goede contacten hebt op departementen en met bewindslieden - zoals Amsterdam die heeft."

Lees terug: Dit waren de Tweede Kamerverkiezingen van 2017

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden