Amsterdam trad na oorlog onnodig hard op tegen teruggekeerde Joden

Het is een inktzwarte bladzijde uit de geschiedenis van de gemeente Amsterdam: de uiterst kille en bureaucratische behandeling van Joden na terugkeer uit de onderduik of concentratiekampen.

Joden keren in 1945 terug, na de bevrijding Beeld Ad Windig/Maria Austria Instituut

Dit blijkt uit het vandaag verschenen Openstaande Rekeningen van Hinke Piersma en Jeroen Kemperman van het Niod (Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies).

Het boek belicht persoonlijke verhalen over Joden die achterstallige belastingen, onroerendezaakbelastingen, straatgeld, erfpachtcanon en brandverzekeringen moesten betalen. Ook beschrijft het de ervaringen van Joden die niet meer toestemming kregen terug te keren naar hun woning, omdat er woningnood heerste en hun huis al door anderen werd bewoond.

Openstaande Rekeningen is een wetenschappelijke studie naar hoe de overheden en vooral Amsterdam met achterstallige heffingen omgingen.
Dat gebeurde ook in dan andere steden, zoals Den Haag, Groningen, Leeuwarden en Rotterdam. Boetes over te laat betaalde heffingen werden bij Joden in Amsterdam over de oorlogsperiode in rekening gebracht tegen de adviezen in van de gemeenteadvocaat. Daarmee ging Amsterdam aanmerkelijk verder dan de andere steden.

Boetes voor niet betaalde erfpacht
Aanleiding voor de studie was dat Het Parool in 2013 onthulde dat Amsterdam bij de Joden na de oorlog terugkeerden boetes in rekening bracht voor niet betaalde erfpacht. Het bewijs daarvoor vond studente Charlotte van den Berg bij het digitaliseren van documenten van het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam (OGA).

De gemeente besloot daarop de zaak te onderzoeken en de studie breder te trekken. Amsterdam beloofde tevens de boetes terug te betalen. Intussen wordt overwogen behalve de boete ook de erfpacht terug te geven.

Dat Joden na de oorlog allesbehalve hartelijk door de andere Nederlanders werden ontvangen, is bekend. De opstelling van Amsterdam was daarbij, zo stelt het Niod nu, echter uitzonderlijk hardvochtiger dan die van andere steden. De onderzoekers spreken hier van 'onnodige hardheid ten aanzien van Joodse erfpachters die tijdens de oorlog van hun bezit waren beroofd'.

Vandaag (20-11) in Het Parool: Waarom een Joods initiatief voor een monument werd afgewezen door Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden