PlusAmsterdam Onbewolkt

Amsterdam onbewolkt: de tweede fase van IJburg

Ook dit jaar verschijnt in de zomer de fotoserie 'Amsterdam onbewolkt', op dinsdag en vrijdag, op Parool.nl en in de krant. Vandaag in de vijfde aflevering de tweede fase van IJburg.

Het Kleine en het Grote Rieteiland van IJburg. Bovenaan: het Steigereiland met de Enneüs Heermabrug naar Zeeburgereiland en de ­Zeeburgerbrug in de Ringweg-Oost. Links het Diemerpark. Beeld Peter Elenbaas
Het Kleine en het Grote Rieteiland van IJburg. Bovenaan: het Steigereiland met de Enneüs Heermabrug naar Zeeburgereiland en de ­Zeeburgerbrug in de Ringweg-Oost. Links het Diemerpark.Beeld Peter Elenbaas

De stem des volks kon de aanleg van IJburg niet voorkomen, maar de bankencrisis vertraagde de uitvoering van het project aanzienlijk. De tweede fase is nu in gang gezet, zodat er ook ruimte wordt geschapen voor noodzakelijke voorzieningen. Een bioscoop. Of zoiets.

Het zou een illustratie kunnen zijn van de theorie van de deterministische chaos of de wet van nietige gebeurtenissen met grote gevolgen: in 1200 of daaromtrent steekt een mens, man of vrouw, boer of visser, langs de monding van de Amstel een schop in het veen om een terp op te werpen waarop een hut kan worden gebouwd waarin men geen natte voeten krijgt.

Hamerslag
Negen eeuwen later bekrachtigt de burgemeester van de stad Amsterdam met een hamerslag het besluit van de gemeenteraad om te beginnen met het bebouwen van IJburg II, een verzameling terpen op een kilometer of vijf ten oosten van de plek waar de eerste bewoner van de stad in 1200 of daaromtrent zijn hutje neerzette.

De techniek mag zijn verbeterd, de schaalvergroting die zich in negen eeuwen heeft voorgedaan is opvallend, maar het principe is onveranderd: droge plekken maken en hutten bouwen.

IJburg II is ook geen nieuw project - het heeft altijd deel uitgemaakt van de plannen voor dit stadsdeel in de voormalige Zuiderzee, maar de economische crisis heeft de uitvoering met een kleine tien jaar vertraagd.

Dat heeft ook gevolgen gehad voor het tempo waarin ­IJburg I tot stand is gekomen: de bebouwing van het Steigereiland, het Haveneiland en de drie Rieteilanden duurde langer dan voorzien.

Nieuw land
Maar ook het werk aan IJburg II werd nooit helemaal stilgelegd. Zo werd er vier jaar geleden al een peperdure brug over het Amsterdam-Rijnkanaal bij Diemen geplaatst, de Uyllanderbrug, ter ontsluiting van de oostkant van IJburg. En ook het Centrumeiland is al geruime tijd boven water, waardoor de bebouwing daar over een jaar of twee kan beginnen.

Voor de drie overige terpen, het Middeneiland, het Strandeiland en het Buiteneiland, moeten nog 'landaanmaakbesluiten' worden genomen, dan moeten de eilanden laag voor laag worden opgespoten, het nieuwe land moet vervolgens een paar jaar inklinken en dan kan ook daar worden gebouwd. In het bestaande deel van IJburg wonen nu ongeveer 20.000 mensen. Het deel dat nog moet worden aangelegd, is berekend op een aantal bewoners dat daar dicht bij in de buurt komt.

De aanleg van IJburg werd onderworpen aan een 'correctief referendum' in juni 1997. Het was een druk jaar voor de stedelijke democratie: drie maanden eerder was ook de aanleg van de Noord/Zuidlijn al onderwerp van een dergelijke 'volksraadpleging'. In beide gevallen wonnen de tegenstanders glansrijk: wat IJburg betreft waren dat er 130.000 tegenover 93.000 voorstanders, de Noord/Zuidlijn stuitte op weerstand bij 80.000 kiezers tegen 43.000 voorstanders.

Blunder
Maar in beide gevallen werd de kiesdrempel niet gehaald. Tot zover over de betekenis van een referendum.

Een verklaard tegenstander van IJburg, de voormalige stadsecoloog Martin Melchers, herhaalde dezer dagen nog maar 's wat hij er van vond en vindt. "Het blijft de grootste stedenbouwkundige blunder in de geschiedenis." Maar nu het tij toch niet meer te keren is: "Maak het dan ook af!" Want IJburg II biedt in elk geval ruimte voor een aantal volgens Melchers noodzakelijke voorzieningen. "Zoals zorginstellingen, de bioscoop en de begraafplaats."

Lees ook: deel 1 over het Centraal Station, deel 2 over de Willemspoort, deel 3 over het Olympisch gebied en deel 4 over het water van de Amstel.

De grote Amsterdam onbewolkt verschijnt 21 november bij Uitgeverij Bas Lubberhuizen. Paroollezers kunnen het boek nu al bestellen via Parool Shop voor €34,99 i.p.v. €39,99. Let op: het boek wordt eind november pas geleverd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden