Plus

Amsterdam Magisch Centrum: 'Fijne kommunikaasie' op straat

Wie in 1968 achttien was, mag nu gratis naar het Stedelijk Museum en vertellen over slapen op de Dam of liften naar Afghanistan. De tentoonstelling Amsterdam Magisch Centrum is gewijd aan kunst en tegencultuur uit de jaren 1967-1970.

Cover van tijdschrift Gandalf, 1969/70. Beeld -

De huidige afritsbroek, vooral geliefd bij vakantievierende heren van middelbare leeftijd, had zijn ludieke voorloper in het 'speespak' van ontwerpster Iris de Leeuw uit 1966.

Ook bij het pak, dat De Leeuw maakte als lid van het Maastrichtse kunstenaarscollectief Luuks Laboratorium, konden de broekspijpen worden afgeritst. Maar het was niet de bedoeling er aldus een korte broek van te maken.

De bedoeling was wanneer je een andere drager van een speespak tegenkwam te ruilen van broekspijpen. De makers van de veelkleurige pakken, die in Amsterdam werden verkocht in wat je nu een pop-upstore zou noemen in de Reguliersdwarsstraat, voorzagen in dat ruilen 'fijne kommunikaasiebezigheden op straat'.

En volgens een bij aankoop verstrekt echtheidscertificaat was de afritsbare broek ook 'erg revolusionair'. Nu zijn pak en certificaat in het Stedelijk Museum te zien op de tentoonstelling Amsterdam Magisch Centrum: Kunst en tegencultuur 1967 - 1970.

Hippies in het Vondelpark
Nog maar eens aandacht voor de jaren zestig. Gaan we weer, denk je bij het bekijken van in de eerste zaal vertoonde filmpjes uit het roerige tijdperk. Vink maar af: Maagdenhuisbezetting, Dolle Mina, Damslapers, Provo, Phil Bloom, hippies in het Vondelpark. Vanzelfsprekend klinkt bij dat alles ook het stemgeluid van Polygoonnieuwslezer Philip Bloemendal.

(Tekst loopt door onder afbeelding)

Lichtshow in Paradiso, circa 1970 Beeld Adri Hazevoet

Maar de tentoonstelling die volgt is helemaal niet zo voorspelbaar. Er is werk te zien van kunstenaars die je kunt verwachten in dit verband, mannen als Ger van Elk, Jeroen Henneman en vanzelfsprekend Wim T. Schippers, maar het is zeker geen werk dat we al vele malen eerder hebben gezien (geweldig: het stilleven met stortbak van Henneman).

En dan wordt ook werk getoond van kunstenaars, al dan niet toevallig vooral vrouwen, die indertijd flink aan de weg timmerden, maar die inmiddels alweer bijna vergeten waren.

Plastic Fantastic Lover
De al in 1969 overleden beeldhouwster Ferdi (voluit Ferdi Jansen) heeft een groot deel van een van de zalen toebedeeld gekregen. Er staan in imitatiebont en polystyreenschuim uitgevoerde sprookjesachtige creaties met namen als Groovy Coral, Plastic Fantastic Lover en The Purple People Eater.

Die menseneter, uit de collectie van het Stedelijk zelf, is voor de tentoonstelling geheel gerestaureerd; kunst uit de jaren zestig is vaak nogal kwetsbaar. De Soft Living Room iets verderop van Maria van Elk (evenmin een naam die direct bellen doet rinkelen) is dan ook een reconstructie.

Met plastic beschermhoesjes om de voeten en handschoenen aan mogen bezoekers de ook weer in imitatiebont en schuim uitgevoerde 'huiskamer' betreden om zich daar even neer te vlijen.

Deze bezoeker dommelde er, terwijl uit een nabijgelegen zaal I Am The Walrus van The Beatles klonk, net niet weg. Al die zachte materialen passen goed bij de Amsterdamse versie van de jaren zestig.

Zware politiek
Waar elders op de wereld complete veldslagen werden uitgevochten, was hier iedereen toch vooral lief en aardig voor elkaar (hoewel in vertoonde filmfragmenten is te zien dat de Amsterdamse politie er soms ongenadig op los mepte).

Oproep

Was je hippie, provo, dolle mina, altijd high, bij de love-in in het Vondelpark, of bij 'Hai in de Rai'? Haast je dan naar het Stedelijk op 19 oktober.

Met politiek was hij helemaal niet bezig, zegt Wim T. Schippers in een bij de tentoonstelling horende podcast, het ging hem vooral om het maken van wat hij noemt 'raadselachtige kunst'.

Zware politiek komt op de tentoonstelling vooral van buiten de stad, van buiten Nederland zelfs. Er is ruime aandacht voor wat er in 1968 gebeurde in Parijs. En er worden affiches uit Cuba getoond.

Van een bezoek aan Havanna keerde een conservator van het Stedelijk in 1970 terug met honderden affiches. Helaas krijgen we daar geen originelen van te zien (te lichtgevoelig), maar zijn sprekende voorbeelden ervan gereproduceerd op een wand.

Evengoed is duidelijk dat de Cubaanse dictatuur zich goed wist te verkopen: de ontwerpen zijn fris, kleurrijk en gedurfd.

In een bijschrift wordt een Nederlandse recensent geciteerd die bij een tentoonstelling in 1971 in het Stedelijk vond dat de Cubaanse kijker wel heel veel moest: 'Harder werken, Fidel bewonderen, Che bewonderen, solidair zijn... Niemand probeert hem een ijsje te verkopen of een flesje prik.'

Tjebbe van Tijen, Continue Tekening, 1967 Beeld Stedelijk Museum

Amsterdam Magisch Centrum is door het Stedelijk Museum gemaakt in samenwerking met bijna-buurman het Rijksmuseum. Uit de collectie van het Rijks, dat zich ook over de twintigste eeuw buigt, komen onder meer de jarenzestigtijdschriften die in vitrines worden getoond.

Daarbij ook pornotijdschriften. Nietsverhullende bladen als Chick en Candy, indertijd ook wel bekend als 'boekjes om te lezen met één hand', zijn in 2018 wel zodanig neergelegd dat geen bezoeker er aanstoot aan zal nemen.

Ook te zien in die vitrines: nummers van het blad Gandalf, dat literatuur combineerde met erotiek. In het blad stonden ook naaktfoto's van minderjarige meisjes. Moest kunnen, vonden progressieven toen. In het Stedelijk is daar een halve eeuw later uiteraard niets van te zien.

Wim T. Schippers, documentatiefoto van 'Indian Summer kerstboom' op het Leidseplein. Beeld Stedelijk Museum

Wekelijks een overzicht van de nieuwste hotspots, uitgaanstips, films en restaurants in je mailbox? Schrijf je dan nu in voor de PS-nieuwsbrief van Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden