Plus

'Amsterdam kan een stad zonder ziel worden'

Econoom Jan van der Borg werkt al decennia in Venetië. Op basis van zijn ervaringen daar waarschuwt hij voor het toenemende massatoerisme in Amsterdam.

Hoewel er grote verschillen zijn tussen het toerisme in Amsterdam en het extreme toerisme in Venetië, ziet Van der Borg zeker ook overeenkomsten Beeld anp
Hoewel er grote verschillen zijn tussen het toerisme in Amsterdam en het extreme toerisme in Venetië, ziet Van der Borg zeker ook overeenkomstenBeeld anp

Hij is blij dat ie er niet woont. Jan van der Borg heeft een huis 'aan de overkant', in Mestre, op het vasteland van Venetië. "Het massatoerisme maakt deze stad kapot. Beweeg je door Venetië en je komt bijna exclusief bezoekers tegen, dagjesmensen die zich gedragen alsof ze een attractiepark bezoeken."

Terwijl kokkin Marisa van de trattoria aan het Cannaregio-kanaal met veel misbaar in een pan met ragù staat te roeren, kijkt Van der Borg tevreden om zich heen. "Dit is nog waar je het échte Venetië kunt treffen. Toeristen komen hier nauwelijks. Venetianen reserveren hier wéken van tevoren. Toeristen komen er niet tussen."

Eten in de keuken
Het restaurantje pal naast het economisch instituut van de plaatselijke universiteit Ca' Foscari is ook deze middag afgeladen met geboren en getogen Venetianen. Van der Borg luncht hier vaker. Bij gebrek aan zitplaatsen mogen Van der Borg en zijn bezoek in de keuken eten. Precies zoals de hoogleraar het graag heeft.

De aan de Erasmus Universiteit opgeleide toerisme-econoom is een geziene gast in Venetië: hij werkt al decennia aan de universiteit in de lagune van de Adriatische Zee. Bovendien is hij een deskundige die zich regelmatig mengt in het publieke debat in Venetië, dat voor velen geldt als hét voorbeeld van de manier waarop massatoerisme een stad naar de rand van de afgrond kan helpen. En hoewel er grote verschillen zijn tussen het toerisme in Amsterdam en het extreme toerisme in Venetië, ziet Van der Borg zeker ook overeenkomsten.

De terughoudendheid om daadwerkelijk in te grijpen bijvoorbeeld. "Ik heb onderzoek gedaan in een hele reeks Europese steden, maar op heel veel plekken is toerismebeleid een kwestie van pappen en nathouden. Men laat het over aan de onzichtbare hand van de marktwerking."

Maar het gaat bij toerisme om het gebruik van publieke goederen. "Iedereen betaalt daaraan mee, behalve het grootste deel van de toeristen, die steeds massaler bezit nemen van de ruimte. Amsterdam kan, als het niets doet, net als Venetië worden: een stad zonder ziel."

Jan van der Borg, econoom aan de universiteit van Venetie en gespecialiseerd in drukte Beeld Het Parool
Jan van der Borg, econoom aan de universiteit van Venetie en gespecialiseerd in drukteBeeld Het Parool

Van der Borg waarschuwt voor een verschralend winkelaanbod, een ontwikkeling die in Venetië grote delen van de stad tot gebieden heeft gemaakt die uitsluitend gericht zijn op toeristen. "Terwijl voor zowel Amsterdam als Venetië geldt dat de opbrengsten van toerisme in veel gevallen helemaal niet groter zijn dan de collectieve kosten. Voor kleinere plattelandsgebieden geldt dat iedere toerist geld in het laatje brengt, maar voor een stad als Amsterdam is dat helemaal niet zo duidelijk."

Dagjesmensen
Dat heeft te maken met het soort toeristen dat zich zo massaal meldt, zegt Van der Borg. "Vooral de dagjesmensen zijn helemaal niet zo veel waard als vaak wordt beweerd. Oorspronkelijke bewoners profiteren bijvoorbeeld veel minder dan de exploitanten van toeristische gelegenheden als hotels en attracties."

Er moet een soort tomtom voor bezoekende voetgangers worden ontwikkeld, zegt Van der Borg. Door het invoeren van meer reserveringssystemen voor gewilde plekken bijvoorbeeld. "Toerisme is niet te stoppen, maar je kunt het de ronddwalers, de mensen die allemaal dezelfde plekken in bezit nemen, wel lastiger maken. Als je bezoekers dwingt te reserveren, kun je ze tegelijkertijd informeren over de beste tijd om een bezoek te plannen, zodat ze niet zo lang in de rij hoeven te staan bijvoorbeeld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden