Amsterdam houdt festival over nieuwe stedelingen

Door de trek naar steden zoeken wereldwijd nieuwe groepen bewoners betaalbare huizen in de stad. Binnenlandse en buitenlandse delegaties praten daar volgende week over op het International Social Housing Festival in Amsterdam.

Museum Het Schip, de hoofdlocatie voor het International Social Housing Festival (ISHF) in Amsterdam.Beeld Hetschip.nl

De hoeveelheid nieuwe bewoners die steden intrekken is ongekend. Het gaat om grote stromen mensen vanuit binnen en buitenland. Dorpen ontvolken. Studenten, jongeren, afgestudeerden, vluchtelingen, expats, daklozen, maar ook de uit instellingen ontslagen ouderen en (ex-)zieken zoeken huizen, werk en een toekomst in de stad.

Creatieve bolwerken
De toenemende drukte in metropolen als New York, Londen en Berlijn en Amsterdam is bekend. Maar wereldwijd gebeurt hetzelfde. Er wonen al twee tot drie miljard mensen in stedelijk gebied. De meesten strijken neer in nieuwe wijken. Die ontwikkelen zich als creatieve bolwerken, maar kunnen tegelijkertijd ook poelen van verderf zijn.

Daarover gaat het eerste International Social Housing Festival (ISHF), van 13 tot 21 juni in Museum Het Schip in Amsterdam. Het congres met workshops, lezingen en bustours langs sociale huisvestingsprojecten staat in het teken van de groei van steden. Ook worden de gevolgen besproken, en vooral de taak van overheden om nieuwkomers te helpen om een plekje in de stad te vinden.

Hoe komen we aan al die huizen en op welke locaties moeten ze staan? Kunnen nieuwelingen, studenten, daklozen en vluchtelingen, in goedkopere huizen bij elkaar wonen? Hoe hartelijk vangen we nieuwkomers op? Welke risico's zijn er op segregatie? Het is een greep uit de vraagstukken die besproken worden.

Beeld Dough Saunders

In 2010 verscheen van Doug Saunders, schrijver, journalist en hoofdpreker op het ISHF, het boek Arrival City. 'Arrival cities' zijn plekken waar nieuwkomers neerstrijken wier leven 'in transitie' zijn, op weg naar een beter bestaan. In deze wijken zindert het van activiteiten en kansen. Maar deze buurten kunnen ook ten prooi raken aan criminaliteit en drugs of zelfs terrorisme, zoals Molenbeek in Brussel.

Saunders was een van de eersten die de toeloop naar de stad zo grondig analyseerde en beschreef. Daarvoor reisde hij naar de sloppenwijken en voorsteden van China en Bangladesh, waar weggetrokken boeren van het platteland zich verbeteren, maar ook naar de arrival cities Los Angeles en Slotervaart in Amsterdam, met als aanleiding de moord op Theo van Gogh. Slotervaart werd volgens Saunders te veel een dumpplaats voor migranten, te ver verwijderd van contacten met de rest van de stad.

McKinsey-onderzoek
Twee jaar na Saunders' boek kwam het grote McKinsey-onderzoek naar de groei van steden, waaruit bleek dat er al meer dan 23 megasteden waren met meer dan tien miljoen mensen. Jaren daarna werd de wereld geconfronteerd met grote vraagstukken van nieuwkomers. De belangrijkste daarvan zijn: hoe vind ik werk, goede scholing voor de kinderen en betaalbare huisvesting?

De toeloop naar steden leidt tot een enorme vraag naar huisvesting. Speculatie en huurprijsstijging is de realiteit in alle vrijwel grote wereldsteden. Vorig jaar kreeg het thema ook aandacht in het boek Making Heimat. Germany, Arrival Country. Migratie is alom aanwezig. Nieuwkomers wonen in 'transitiesteden' met bewoners wier leven in 'transitie' is.

Het hoofdonderwerp is, aldus Pepijn Bakker, die onder meer namens de corporatiekoepels Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC), Aedes, en Housing Europe, het festivalorganiseert, migratie naar de steden en de nieuwkomers. De toekomst van sociale huisvesting in Nederland, maar ook in diverse Europese steden zal worden geschetst.

Ongedeelde stad
Afgevaardigden uit Wenen, Kopenhagen, Parijs en Berlijn komen vertellen wat zij doen om een ongedeelde leefbare stad te behouden. Ook aanpalende onderwerpen komen aan de orde. Hoe is het om oud te worden in de steeds drukker wordende stad? Hoe spelen stedenbouwers in op de trends?

Twee Italiaanse huisvestingsdeskundigen, Giordana Ferri (architect, betrokken bij een wooncoöperatie) en Rossana Zaccaria (woonkoepel Legacoop Abitanti) geven een workshop waar zij laten zien hoe in Italië middengroepen op de krappe stedelijke woningmarkten worden bediend. Er bestaat zogeheten sociale huisvesting, waarmee private coöperaties worden bedoeld, die middengroepen helpen wooncarriëre te maken. De sociale sector wordt in Italië plubieke huisvestig genoemd. Die kalft af, waardoor de taak van coöperaties in drukke gebieden steeds belangrijker wordt.

'Mengen arm en rijk leidt niet tot minder segregatie'

Het is een mythe dat het mengen van arme en rijke bewoners leidt tot minder segregatie. Dit zegt Maarten van Ham, hoogleraar stedelijke vernieuwing OTB in Delft en hoogleraar geografie aan de University of St. Andrews in het Verenigd Koninkrijk, een van de hoofdsprekers op het ISHF.

Van Ham leidde een groot Europees project over segregatie in Europese hoofdsteden. Zijn uitspraken worden gesteund door een aantal international universitaire studies. Die tonen aan dat het mixen van sociale klassen zelfs contraproductief kan zijn. Jongeren profiteren niet van de menging.

Wel is Van Ham, zo zei hij tegen de organisatoren van het ISHF, enthousiast over de Nederlandse sociale woningbouw. Daardoor blijven buurten kwalitatief intact en worden die populair bij hogere inkomens. Hoe het zonder de sociale sector gaat is volgens het ISHF het best te zien in steden achter het voormalige ijzeren gordijn. Daar werd alles geprivatiseerd en kampt men met veel achterstallig onderhoud.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden