Plus

Amsterdam helpt in vluchtelingenkamp Jordanië

Nederland helpt in Jordanië bij de opvang van een deel van de miljoenen Syrische vluchtelingen. De rijksoverheid stelt geld ter beschikking, de gemeente Amsterdam kennis en specialisten.

Het vluchtelingenkamp is niet meer tijdelijk Beeld Tamara Franke

Het vluchtelingenkamp Al Za'atari in Jordanië, ligt vijftien kilometer van de grens met Syrië. 5,2 vierkante kilometer woestijngrond, sinds 2012 bewoond door ruim 80.000 Syrische vluchtelingen.

In de omgeving wonen er nog veel meer, in totaal ongeveer 350.000. Amsterdam helpt samen met bureau VNG-International sinds 2014 bij de planning van het kamp en het ontwerp van een drinkwaternet en riolering.

Inmiddels wordt er waterleiding aangelegd en zijn de meeste open riolen in het kamp verdwenen. Ook stuurt Amsterdam jaarlijks meer dan duizend opgeknapte weesfietsen naar Jordanië. Het kamp is het afgelopen jaar van een tijdelijke opvang uitgegroeid tot een stedelijke samenleving met eigen voorzieningen. Er zijn scholen, ziekenhuizen en moskeeën en honderden kleine winkeltjes.

Wat opvalt is dat overal muurtjes en tuintjes worden aangelegd, mensen maken zich de ruimte eigen. Een positief signaal omdat het duidt op betrokkenheid bij de omgeving die goed is voor de sociale cohesie. Maar ook een teken dat mensen zich neerleggen bij het onvermijdelijke, ze zitten vast en kunnen voorlopig geen kant op.

Lang hebben Syriërs met wat geld de hoop gehad dat ze zouden kunnen doorreizen naar Europa en dat gebeurde ook. Maar sinds de EU zijn grenzen heeft gesloten, is die hoop vervlogen. Het vluchtelingenkamp is niet meer tijdelijk.

Inkomen
In één wijk van het kamp worden organisch afval, plastic, papier, karton, metaal en glas al gescheiden ingezameld en waar mogelijk hergebruikt. De bewoners verdienen geld met de inzameling en er wordt bespaard op de afvoer van afval naar de vuilstort. Daarom zijn er plannen om ook in andere delen van het kamp te gaan recyclen en Amsterdam adviseert daarbij.

Ook voor de gemeenten in de omgeving is de verwerking van de grote hoeveelheden afval een probleem. Daarom stimuleert Amsterdam de samenwerking tussen de gemeenten en het kamp. Zo kan er kennis worden uitgewisseld en kunnen Jordaanse en Syrische experts samenwerken bij het scheiden en recyclen van het afval.

Vluchtelingenkamp Al Za'atari heeft zich ontwikkeld tot een stedelijke samenleving waar afgedankte Amsterdamse fietsen een tweede leven vinden Beeld Tamara Franke

Amsterdam denkt ook na over een methode om meer afvalwater en regenwater te gebruiken voor irrigatie. Door de toename van het aantal inwoners is er veel voedsel nodig en de vraag is of er mogelijkheden zijn dat in de regio te verbouwen. Misschien kan de waterzuivering van het kamp daarbij helpen.

Door de hoeveelheid gezuiverd water te vergroten ontstaan er betere kansen voor irrigatie. Misschien kan het water ook gebruikt worden voor de tuintjes van de kampbewoners of voor nieuwe volkstuinen. Volgens Henk van Veldhuizen, projectmanager van het Amsterdamse team in Jordanië, vragen zulke projecten wel samenwerking tussen het kamp en de boeren en gemeenten in de omgeving.

"Wij hebben ideeën, maar het zijn de mensen in Jordanië die het moeten uitvoeren."

Dat Amsterdam op deze schaal in het buitenland werkt, is nieuw. De gemeente ziet het zelf als een zoektocht naar de vraag wat haar toegevoegde waarde is.

Van Veldhuizen: "Amsterdam is ervaren in stadsontwikkeling en stedelijke diensten, daarin kunnen we zeker een bijdrage leveren. Maar de valkuil is dat we anderen onze normen opdringen. Dit mag geen ouderwetse ontwikkelingshulp zijn, we moeten praktisch, professioneel en vraaggericht werken."

Een voorbeeld daarvan zijn de trainingen die Waternet geeft aan Jordaanse collega's in het onderhoud van rioleringen, die door de grote groei van het aantal inwoners overbelast zijn.

Als multiculturele stad heeft Amsterdam Arabisch sprekende experts als Deler Abdulkarim en Mohammed Boughlala die op locatie les geven in het schoonmaken van putten en oplossen van verstoppingen. Abdulkarim en Boughlala schenken daarbij veel aandacht aan de veiligheid, want het werk onder de grond kan erg gevaarlijk zijn.

Om te zorgen voor goed materiaal stuurt Amsterdam, met steun van minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking), ook twee Amsterdamse vacuümtrucks, putzuigers, naar Jordanië.

Verantwoordelijke stad
Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam, is enthousiast. "Als verantwoordelijke stad vinden we het belangrijk om anderen in binnen- en buitenland te helpen. We hebben op een aantal terreinen veel know-how die we graag willen delen bij de opvang van vluchtelingen in de regio Mafraq."

De burgemeester verwijst naar de term verantwoordelijke hoofdstad die hij bij zijn aantreden heeft geïntroduceerd. In Van der Laans ogen moet Amsterdam nationaal en internationaal optrekken met andere regio's en economische en maatschappelijke samenwerkingsverbanden aangaan.
Het lijkt een win-winsituatie.

De vluchtelingen blijven in de regio en Amsterdam helpt bij de opvang en de ontwikkeling van het land. Maar Henk van Veldhuizen vindt het nog te vroeg om de vlag uit te steken.

"We hebben wel de nodige kennis in huis, maar zijn tegelijk weinig ervaren in het overdragen daarvan in een andere context en een andere cultuur. Daar valt voor ons nog veel te leren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden