Plus

'Amsterdam gaat een stap te ver met verbod op nasissen'

Hoe nobel het streven ook is, het Amsterdamse verbod op straatintimidatie is niet levensvatbaar, stellen twee hoogleraren rechten. 'De gemeente gaat hier niet over.'

'Hoe onwenselijk nasissen en intimiderende uitlatingen ook zijn, ze zijn wel een uiting van gedachten en gevoelens' Beeld anp

Het zijn niet de minsten die zich roeren tegen het voornemen van de gemeente Amsterdam om nasissen en uitjouwen op straat tegen te gaan.

Jon Schilder is hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de VU, Jan Brouwer is hoogleraar rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen en directeur van het Centrum voor Openbare orde en Veiligheid. Zij publiceerden samen een artikel waarin ze gehakt maken van het verbod op straatintimidatie, waarover de gemeenteraad zich donderdag buigt.

De gemeente wil in de Algemene Plaatselijke Verordening vastleggen dat het voor groepen en individuen verboden is 'anderen uit te jouwen of met aanstootgevende taal, gebaren, geluiden of gedragingen lastig te vallen'. Op straffe van een boete van maximaal 4100 euro.

'Onhoudbaar', reageert hoogleraar Jon Schilder.

Waarom kan dit niet?
"Onze redenering is juridisch. Hoe onwenselijk nasissen en intimiderende uitlatingen ook zijn, ze zijn wel een uiting van gedachten en gevoelens. En die vallen onder de vrijheid van meningsuiting, vastgelegd in artikel 7 van de Grondwet. Dit kan alleen op landelijk niveau worden beperkt. Door een wet. Gemeenteraden kunnen dit niet doen."

Maar de gemeente gaat wel over de openbare orde. Amsterdam gooit het over die boeg: het verbod is bedoeld om de openbare orde en overlast te voorkomen. Klopt dat?
"Dat is een kromme redenering, een denkfout. De ordeverstoring is het rechtstreekse gevolg van taal. Het gaat dus wel degelijk om de inhoud van de boodschap die sissend of schreeuwend wordt gedaan. En dat valt onder de vrijheid van meningsuiting. De Hoge Raad heeft in het verleden al twee keer zo'n verordening van gemeenten onverbindend verklaard."

4100

Amsterdam wil boetes tot 4100 euro uitdelen voor straatintimidatie. Maar de gemeente zou die wettelijke ruimte helemaal niet hebben

In de eerste zaak kreeg een parkeerwachter het zwaar te verduren, in het tweede geval kreeg iemand op straat te horen dat hij een 'lelijke rotkop' had. De 'daders' gingen in beide zaken vrijuit. Pogingen van christelijke gemeenten om een vloekverbod in te stellen, strandden eerder op de onverbiddelijke grondwet.

Als de gemeenteraad toch instemt met het verbod, wat dan?
"Dan loopt Amsterdam het risico op juridische nederlagen. De rechter zal altijd toetsen of de wet waarop een boete is gebaseerd, geldig is. Dat is niet het geval. Amsterdam is een stap te ver gegaan."

Is het niet te prijzen dat een gemeente de grenzen van de wet opzoekt om dit soort intimidatie aan te pakken?
"Dat kan, maar een gemeenteraad moet wel rekening houden met de regels. Neem zo'n vloekverbod, opgelegd door christelijke gemeenten.
Dit past niet bij onze samenleving."

"Datzelfde geldt in het hypothetische geval dat fundamentalistische moslims ergens de gemeenteraadsverkiezingen winnen en shariaregels via plaatselijke verordeningen in­voeren."

"Dat zijn zulke fundamentele kwesties dat andere, hogere instanties daarover moeten gaan, niet de gemeenten zelf."

Wat nu?
"De gemeente kan beter bij de landelijke politiek lobbyen voor wetgeving. En wellicht is straatintimidatie aan te pakken via het strafrecht. Uit een recent proefschrift blijkt dat nasissen of seksuele intimidatie met enige goede wil kan worden gezien als strafbare dwang; iemand wordt gedwongen seksuele toespelingen te ondergaan."

Lees meer over het verbod op straatintimidatie: 'Iedere vrouw wordt weleens nageroepen' [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden