Plus

Amsterdam beveiligt drukke punten zichtbaar

Betonblokken op straat komen er toch om aanslagen te voorkomen, vluchtwegen en ontruimingsplannen moeten het aantal slachtoffers tot een minimum beperken.

Bij het Anne Frank Huis staan al sinds augustus vorig jaar paaltjes om te voorkomen dat een auto inrijdt op wachtenden Beeld Jean-Pierre Jans

Het nationale dreigingsbeeld staat onveranderd op substantieel, dus de kans op een aanslag is niet groter dan eerst. Toch is er iets veranderd sinds de aanslagen in Barcelona en Finland, deze zomer. Het stadsbestuur is stil over concrete dreigingen voor Amsterdam, wel werden 'recente ontwikkelingen' en 'groeiende zorgen' van ondernemers op de drukste plekken in de stad genoemd als reden om onderzoek te doen naar meer veiligheidsmaatregelen.

Samen met ondernemers is een aantal locaties in kaart gebracht waar de kans op een aanslag met een voertuig het meest voorstelbaar is, schrijft het stadsbestuur in een brief aan de raad. Heel concreet wordt de wachtrij bij de Heineken Experience genoemd, alsmede het Rokin, de inritten van de Kalverstraat en de Dam, waar binnenkort betonnen banken en blokken worden geplaatst.

Andere plekken zijn niet gespecificeerd, maar waar de risico's groot zijn zullen fysieke hindernissen ­worden neergezet. Ook worden maat­regelen genomen om te voorkomen dat voertuigen veel snelheid kunnen maken. Fysieke veiligheidsmaatregelen zijn nieuw, maar nodig 'om de drempel van een aanslag te verhogen en de impact van een aanslag te beperken', schrijft het stadsbestuur.

Grootschalige oefening
Opmerkelijk: de NS plaatste vrijdag zélf betonblokken bij in- en uitgangen van het Centraal Station. Volgens een woordvoerder van de NS gebeurde dat in overleg met de gemeente. De hindernissen zouden tijdelijk zijn, 'totdat de gemeente extra maatregelen heeft genomen'.

De gemeente is steeds realistischer en eerlijker over de kans dat een terrorist erdoorheen glipt. Daarom zijn er de afgelopen weken preventief schouwen uitgevoerd op drukke locaties, samen met de hulpdiensten en ondernemers. Die bezichtigingen hebben nieuwe voorbereidingen opgeleverd die meer dan ooit rekening houden met een aanslag.

'Denk hierbij aan ontruimingsplannen, mogelijkheden om te schuilen, (...) te vluchten (...) en het verstevigen van de samenwerking tussen de overheid en ondernemers en attracties.' Ook wordt er op 8 en 9 november geoefend, onder meer in het nieuwe metrostation Europaplein, met oefenmunitie en figuranten. Defensie traint mee. De laatste grootschalige oefening tegen terrorisme was in 2010.

De nieuwe voorzorgsmaatregelen betekenen een breuk met het idee dat het zwaar beveiligen en bewaken van openbaar toegankelijke straten en pleinen in de praktijk ondoenlijk is, zoals op het stadhuis tot voor kort werd gedacht. Het devies was dat een aanslag weliswaar moeilijk is te voorkomen, maar dat het aantal slachtoffers moet worden geminimaliseerd. Elite-eenheden van de politie moeten snel ter plaatse kunnen zijn om de aanslagpleger te 'neutraliseren'. Daartoe haalde burgemeester Eberhard van der Laan de uitvalsbasis van anti-terreureenheid Dienst Speciale Interventies naar Amsterdam.

Kerstmarkt
De gemeente besloot destijds geen vesting van de stad te maken. Voor het bewaken van heel concrete mogelijke doelwitten als synagogen en stations werd de Bewakingseenheid van de politie in het leven geroepen, maar te veel ingrijpende veiligheidsmaatregelen zouden de maatschappij ontregelen. Daarmee zou het doel van de terreur zijn behaald, zo meende men. Daarom werden de betonblokken die een ondernemer na de aanslag in Berlijn (december 2016) rond de kerstmarkt op de Dam had laten plaatsen, op verzoek van Van der Laan weer weg­gehaald.

Dat die betonblokken nu wél worden geplaatst, heeft te maken met de veranderende methodes van terroristen, maar ook omdat burgers veiligheidsmaatregelen minder als angstaanjagend ervaren. Het stadsbestuur blijft benadrukken dat niet op alle locaties waar een aanslag kán plaatsvinden, maatregelen worden genomen. 'De impact hiervan op het normale leven zou onacceptabel groot zijn.'

De NS heeft betonblokken bij CS geplaatst. Beeld anp

'Het vergroot het gevoel van veiligheid'

"Dit is nu een mooi geval van de betonblokparadox," zegt terreurdeskundige Peter de Kock. "Als die betonnen bloembakken er niet staan en er gebeurt iets, krijgt de overheid alle burgers over zich heen omdat niet is geleerd uit het verleden - en terecht. Maar door ze wel neer te zetten, voorkom je niet per se een aanslag."

De Kock, die bij de politie jarenlang onder meer verantwoordelijk was voor gevoelige bewakings- en beveiligings­opdrachten en die inmiddels ­directeur is van een beveiligingsbedrijf gespecialiseerd in terreurscenario's, is positief over de samenwerking die de gemeente zoekt met ondernemers in de buurt en de politie. Dat symboliek wordt meegenomen bij de keuze van locaties, vindt hij slim. Maar hoe effectief zijn die statische maatregelen nu?

"Het gevoel van veiligheid wordt vergroot en dat is heel belangrijk. De burger vindt het fijn dat er een overheid is die nadenkt over veiligheid en die luistert naar de vrees van de burgers. Maar of de veiligheid feitelijk is vergroot, is zeer de vraag. De betonblokken voorkomen misschien dat op de Dam met een auto een aanslag wordt gepleegd. Maar ze voorkomen niet dat iemand op de Dam met een mes aanvalt en ook niet dat iemand vijftig meter verderop met zijn auto alsnog op de menigte inrijdt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden