Plus

Amina Wadud laat zien dat je feminist kunt zijn binnen de islam

Amina Wadud leidde vrijdag als eerste vrouw in Nederland het Islamitische vrijdagmiddaggebed. 'De emancipatie in de islam is gaande dankzij mensen als Wadud.'

Amina Wadud Beeld Adrian Dennis

'Toen ik opkeek had ik niet verwacht dat het zo normaal was om op die plek een vrouw te zien. Wie had gedacht dat het schrijven van geschiedenis zo normaal kon zijn?' schreef journalist Mona Eltahawy op de opiniepagina's van de The New York Times in maart 2005, nadat ze een vrijdagmiddaggebed had bijgewoond, geleid door Amina Wadud (1952).

De hoogleraar Islamstudies en auteur van het boek Koran en de vrouw: herlezing van een heilige tekst vanuit een feministisch perspectief ging vrijdag als eerste vrouw in Nederland voor in het moslimgebed in de voormalige kerk en concertzaal Paradiso, iets waarmee New York twaalf jaar geleden al de primeur had.

Dat ging destijds niet zonder slag of stoot. Het gebed, waar ongeveer honderd mannen en vrouwen op afkwamen, vond plaats in het Synod House, grenzend aan de Cathedral Church of Saint John the Divine op Manhattan, omdat de moskee waar het gepland was, afzegde na bedreigingen. "Ik wil de moskeeën niet veranderen," zei Wadud voorafgaand aan de dienst. "Ik wil de harten van moslims aanmoedigen om te geloven dat ze één en gelijk zijn."

Dochter van een predikant
Ook in Nederland zou ze in een moskee niet welkom zijn geweest. Aan Trouw lieten verschillende moskeekoepels weten dat geen enkele Nederlandse moskee toestaat dat een vrouw het gebed leidt. Samen met opiniemaakster Hasna El Maroudi nodigde Paradiso Wadud uit, niet omdat ze verder nergens mocht preken, wel omdat ze voor veel feministische moslima's belangrijk is.

De dochter van een predikant van de methosdistenkerk in Maryland bekeerde zich in 1972 tot de islam, ze was toen student aan de universiteit van Pennsylvania. Jarenlang deed ze onderzoek naar de rol van de vrouw in de Koran, waarna ze tot de conclusie kwam dat mannen en vrouwen volgens de Koran elkaars gelijken zijn.

"Hebben alleen mannen het recht om de Koran te interpreteren? Onzin, zegt Wadud." Saskia Wieringa, hoogleraar Gender and Women's Same-sex Relations Crossculturally aan de UvA en als onderzoeker gelieerd aan Atria, interviewt Wadud vandaag bij het kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis.

Revolutionair
Volgens haar is het revolutionair dat een vrouw zich op deze manier laat gelden. "Het is een harde strijd. Na haar eerste dienst, haar grote doorbraak, kreeg ze veel over zich heen. Zelfs door haar universiteit werd ze niet ten volle gesteund, waarop ze haar colleges thuis ging geven. Maar ze voert die strijd met verve, zonder hardheid. Ze is scherp in kritiek, maar begrijpt ook waar anderen vandaan komen."

"We hebben leiderschap en wereldverbeteraars nodig met ballen van hetzelfde formaat als doctor Wadud," zei journalist Raja Felgata vrijdagavond tijdens de opening van de lezing met Wadud, die volgde op het middaggebed. Felgata schreef over de scheve verhoudingen tussen moslimmannen en -vrouwen.

Ze noemt de Amerikaanse een heldin. "De emancipatie binnen de islam is gaande dankzij mensen als Wadud. Ze liet een ander licht schijnen op de heilige Koran en laat moslims en niet-moslims zien dat je feminist kunt zijn binnen de islam en ondanks alle bedreigingen - bijvoorbeeld van mensen die bang zijn voor verandering - blijft ze moedig voorwaarts gaan."

Geen steen in de vijver
Mohamed Ajouaou, docent Islamstudies aan de Vrije Universiteit betwijfelt of het gebed van vrijdag een steen in de vijver zal blijken. "Al eerder heeft Wadud zoiets gedaan. Daarna was het niet zo dat op die plekken opeens veel meer vrouwelijke voorgangers kwamen. Het blijven incidenten en het is waarschijnlijk meer symbolisch dan een doorbraak."

Toch ziet hij wel vooruitgang op het gebied van gelijkheid tussen mannen en vrouwen, ook in de moskee. "Er zijn meer vrouwelijke geestelijke leiders die optreden in het openbaar, in Nederland wordt er werk gemaakt van meer zeggenschap voor vrouwen en er worden gebedsruimtes ingericht die minder ongelijkheid uitstralen. Maar blijkbaar heeft specifiek het gebed leiden bij de grote groep niet echt de prioriteit."

Vrouwenmoskeeën

In het Deense Kopenhagen opende in februari vorig jaar de Mariam moskee, met alleen maar vrouwelijke imams. Initiatiefneemster Sherin Khankan ziet het als tegenwicht aan een door mannen gedomineerde islam.

Ook in de VS, in Los Angeles in 2015 en twee maanden geleden in Berkeley, Californië, zijn vrouwenmoskeeën. Gericht op vrouwen die op zoek zijn naar waarheid in de islam, zonder de mannelijke agenda 'die het zo vaak overschaduwt'. Overigens zijn bij twee van de drie moskeeën mannen gewoon welkom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden