AMC-onderzoekers: 'Bied druk kind niet te snel Ritalin'

Onderzoek van het AMC heeft aangetoond dat Ritalin anders uitwerkt op het brein van kinderen dan op het brein van volwassenen. De onderzoekers pleiten voor voorzichtigheid met adhd-medicatie.

Het resultaat is mogelijk een eerste indicatie dat het gebruik een langere uitwerking heeft op het kinderbrein. Beeld Jerry Lampen/ANP

De studie is gepubliceerd in het vooraanstaande Jama, Journal of the American Medical Association. De 99 proefpersonen komen uit de regio Amsterdam. Er zijn alleen jongens en mannen onderzocht; zij krijgen vaker dan vrouwen de diagnose adhd.

Voor het onderzoek zijn jongens van 10 tot 12 jaar geselecteerd, en mannen in de leeftijd van 23 tot 40 jaar. Alle deelnemers voldeden aan de psychiatrische diagnose adhd - een stoornis voor gebrek aan aandacht en hyperactief gedrag - zonder daarvoor te zijn behandeld.

De helft van de proefpersonen kreeg vervolgens vier maanden methylfenidaat (de werkzame stof in Ritalin), de andere helft een placebo. Een week nadat de proefpersonen waren gestopt met Ritalin of de neppil ondergingen ze een MRI-hersenscan, die werd vergeleken met een scan van vóór het onderzoek.

Verhoogde doorbloeding
"Het lichaam breekt Ritalin binnen een dag af, dus als we na een week verschil vinden, duidt dat op een langdurige verandering," zegt professor Liesbeth Reneman, die het onderzoek leidde.

De wetenschappers ontdekten dat het gebruik van Ritalin bij de jongens leidde tot een verhoogde doorbloeding van de hersenen, wat duidt op een langdurige verandering van de concentratie dopamine in de hersenen. Bij de mannen was die verandering niet waarneembaar. Ook bij jongens die een placebopil kregen, bleef de doorbloeding en de concentratie dopamine ongewijzigd.

"Het onderzoek is interessant en degelijk uitgevoerd, al is het aantal respondenten relatief laag," aldus Robert Vermeiren, hoogleraar kinderpsychiatrie van het Leids Universitair Medisch Centrum en niet bij het AMC-onderzoek betrokken.

"We zien een wijziging in de doorbloeding van hersendelen na een week, maar dat leidt er niet toe dat de respondenten blijvend minder last hebben van de adhd-symptomen. Wat dit op de langere termijn betekent, moet nog blijken. Daarom stelt het AMC ook vervolgonderzoek voor."

Kinderbrein
Het resultaat is mogelijk een eerste indicatie dat het gebruik van Ritalin een langere uitwerking heeft op het kinderbrein dan wordt aangenomen. Hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling en onderzoek naar de langetermijneffecten van Ritalin op het groeiende brein zijn niet beschikbaar. Eerder waarschuwden medici al dat Ritalin vanwege bijwerkingen als slaapproblemen, verhoogde bloeddruk en hoofdpijn geen snoepje is.

Bij mensen met adhd werkt Ritalin kalmerend. Bij mensen die geen adhd hebben, werkt het juist stimulerend. Om die reden staat Ritalin in het uitgaansleven bekend als 'kindercoke'. Studenten die tijdens tentamenweken lang studeren weten het middel eveneens te vinden.
Methylfenidaat is in korte tijd een veel gebruikt middel is geworden.

Overgediagnosticeerd
Tussen 2003 en 2013 groeide het aantal voorschriften bij kinderen tussen de 4 en 18 jaar van zo'n 35.000 tot bijna 135.000. In 2000 werd adhd officieel een psychiatrische diagnose, waarna de prescriptie van Ritalin een vlucht nam.

Veel kinderpsychiaters vrezen dat adhd is overgediagnosticeerd. AMC-onderzoekster Reneman ontraadt Ritalin niet, maar waarschuwt wel: "Het gebruik bij kinderen moet goed worden afgewogen tot meer bekend is over de consequenties op de lange termijn."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden