Plus

Ambassadeur in Londen: 'Denken dat het wel losloopt is naïef'

Hopen dat de brexit niet doorgaat, is wishful thinking, zegt ambassadeur Simon Smits (63) in Londen. "Ik word aangeklampt door mensen die zich verontschuldigen voor de brexit."

Nederlandse ambassadeur in Engeland Simon Smits: 'Vaker naar Londen vliegen om te zorgen dat de band hecht blijft.'Beeld Guus Schoonewille

Ambassadeur Simon Smits reed recent als bijrijder in een vrachtwagen van transportbedrijf Jan de Rijk van Schiphol Cargo naar het Londense vliegveld Heathrow, de truck geladen met een Rolls-Royce-vliegtuigmotor.

De rit ging 'ongelooflijk vlotjes'. Het enige korte oponthoud kwam door Smits zelf, doordat de Britse paspoortcontroleur zich verbaasde over het zien van een diplomatiek paspoort. Lachend: "Die dacht: wat doet een ambassadeur in een vrachtwagen? Maar dat duurde nog geen minuut."

Na de brexit gaat Smits de reis herhalen. Kijken hoe het dán gaat. De zorgen zijn groot. "Er zijn zeker duizenden Nederlandse bedrijven die zakendoen met het Verenigd Koninkrijk. Ze hebben nooit iets te maken gehad met de douane, hebben nooit formulieren hoeven invullen, zich nooit zorgen hoeven maken over het transport."

Voordat het goederenvervoer na de brexit vlekkeloos kan verlopen, moet er nog een hoop gebeuren, zag Smits bij een werkbezoek aan Her Majesty's Revenue & Customs in de haven van Dover. "Daar komen en gaan tienduizend vrachtwagens per dag. Tot mijn verbazing werkt de douane daar nog op MS-DOS. Dat is heel goed tegen jonge hackers - die hebben absoluut geen idee wat dat is - maar dat moet natuurlijk straks wel worden geüpdatet."

Lopendebandwerk
Ook de bezorgdheid onder de 150.000 landgenoten in het Verenigd Koninkrijk is groot. Zo groot, dat Britse kinderen en partners zich steeds vaker laten naturaliseren tot Nederlander. Elke twee maanden - het wordt voor Smits bijna lopendebandwerk - ziet hij er tientallen op een speciale naturalisatieceremonie op zijn ambassade.

"Bij de laatste ceremonie die ik deed, was het overgrote deel Britse kinderen van een Nederlandse moeder. Maar ook de groep Britse echtgenoten van Nederlanders die opteren voor het Nederlandse staatsburgerschap, zien wij echt toenemen. Zij zien het als vangnet. Ze willen zich niet per se in Nederland vestigen, maar wel de garantie dat ze met een EU-paspoort straks nog vrij door de Europese Unie kunnen reizen."

Het ambassadeurschap van Smits staat vanaf het begin in het teken van de brexit. "Ik ging op 23 juni 2016, de avond van het referendum, rond één uur 's nachts naar bed en toen ik de televisie om half zeven 's ochtends weer aanzette, was ik verbaasd. In de Evening Standard - het gratis krantje dat ze bij de metro uitdelen - leek leave-campagneleider Nigel Farage zijn nederlaag al toe te geven door te zeggen dat hij zijn best had gedaan."

Smits maakt de daadwerkelijke brexit én de nasleep nog mee; door een verlenging van zijn plaatsing blijft hij tot zeker begin 2020 in Londen. Op zijn ambassade, met de grootste Nederlandse consulaire afdeling ter wereld, melden zich aan de lopende band bezorgde landgenoten. "Geen geval is hetzelfde, er is geen one-size-fits-all."

Smits geeft voorbeelden. Een Nederlandse vrouw die is getrouwd met een Brit en van wie het ene kind een Brits paspoort heeft en het andere een Nederlands paspoort. Een man die zich afvraagt of hij zijn oude moeder nog wel naar het Verenigd Koninkrijk kan laten komen. Nederlanders die zich zorgen maken of ze straks nog wel recht hebben op een uitkering of hun pensioen. En of ze straks überhaupt nog wel in Londen, Southampton, Cardiff, Birmingham of Edinburgh kunnen blijven wonen.

Verontschuldigen
Smits kan niet alle zorgen wegnemen. "Het enige wat je kunt doen tegen onzekerheid, is plannen.'' Toch noemt hij het overdreven om de planning voor een no deal-brexit 'een doemscenario' te noemen. "We zijn gewoon reëel. Ik wou dat ik vrolijker kon zijn, maar het is naïef om te denken dat het wel losloopt of dat er wel een oplossing komt. Ik help het ze hopen, maar wat als dat niet zo is?"

Het akkoord dat er nu ligt, is 'goed en fair', vindt Smits. De backstop, het noodplan voor de Ierse grens waar politiek verzet tegen is, zou hij liever een andere naam geven.

"Noem het een vangnet, want dat is het, of de Irish solution. Ik hoop voor de enorme Nederlandse belangen dat de geest van Sint-Valentijn een gunstige invloed heeft op de stemming van 14 februari."

"Ik heb vrijwel dagelijks contact met ministeries en politici. We trekken de grens bij inmenging, maar ik heb in mijn lobby wel duidelijk gemaakt wat de risico's zijn. Dat de enige zekerheid is dat we een periode van onzekerheid tegemoet gaan. En dat onzekerheid niet bepaald de beste voedingsbodem is voor handel en investeringen. Consumenten én bedrijven houden dan de hand op de knip."

Toch moeten we niet vergeten dat het Verenigd Koninkrijk ook na 29 maart onze 'North Sea neighbour' blijft, stelt Smits. "De goede relatie zal blijven, maar ze zitten niet meer aan tafel in Brussel. Het is straks ook aan ons kabinet om vaker naar Londen te vliegen om te zorgen dat de band hecht blijft."

'Het spijt me zo'
Dat mensen uit EU-landen in het Verenigd Koninkrijk zeggen Britse vijandigheid te voelen, is iets wat Smits niet herkent. "Integendeel, ik word aangeklampt door mensen die zich verontschuldigen. Die zeggen 'Ik weet ook niet wat we aan het doen zijn' en 'Het spijt me zo'.

Door jongeren, die nog niet mochten stemmen bij het referendum. Door ouderen, die nog voor onze vrijheid hebben gevochten in de Tweede Wereldoorlog. Zij zien de Europese Unie niet als een boekhoudclub, maar als waardegemeenschap tegen een Derde Wereldoorlog."

Sommige dagen zou Smits wel een kristallen bol willen hebben. Om even te spieken hoe dit jarenlange proces afloopt. Of hij nog hoopt dat de hele brexit wordt afgeblazen? "Dat is wishful thinking, daar heb je niks aan. May is standvastig. Maar: never say never."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden