Plus

Altijd prijs bij schatgraven in het Stadsarchief

Zo'n 11 kilometer van het 50 kilometer lange Stadsarchief zat in afgesloten dozen, maar historici en oud-studenten cultureel erfgoed zijn begonnen met uitpakken. Het levert verrassende vondsten op.

Chauffeur Peter Pols van de volkszanger Johnny Jordaan stelde een archief samen met verschillende spullen, waaronder een ingelijst portret van Johnny Jordaan en Tante Leen Beeld Bas Uterwijk

Van het 50 kilometer lange Stadsarchief is ongeveer een vijfde deel nog nooit geopend. De gemeente trok daarom op verzoek van het Stadsarchief in 2016 5 miljoen euro uit om dat deel in vijf jaar te inventariseren.

Tijdens dit ontsluitingsproject Omega zijn al verrassende vondsten gedaan, waarvan enkele op deze pagina's zijn te zien. "Er komt een hoop nieuwe historische informatie uit. Elk archief is een schat," zegt projectmanager Benno van Tilburg.

Overheid en particulieren
Het Stadsarchief kwam er na de verhuizing van de Amsteldijk naar de Vijzelstraat ruim tien jaar geleden achter dat het om 11 kilometer nog te ontsluiten archieven ging van zowel overheid als particulieren

De poster voor het gebruik van condooms uit de jaren negentig is van de Rutgers Stichting, bureau voor geboorteregeling en seksualiteitsvragen. De Rutgers Stichting scheidde zich in 1969 af van de als activistisch overkomende Nederlandse Vereniging voor Seksue­le Hervorming (NVSH) Beeld Bas Uterwijk

Het betreft documenten van onder meer het Burgerweeshuis, Amstelhotel, het Olympisch Stadion, de juwelier Bonebakker, Heineken, Vereniging voor Doofstommenonderwijs, toneelgroep Sater, theater De Kleine Komedie, de Diamantbeurs, het Amsterdams Studenten Corps, familie Van Eeghen en de Rutgers Stichting.

"We weten slechts globaal wat erin zit. Twintig mensen onder wie historici en oud-studenten van de Reinwardt Academie zijn ingehuurd om de dozen uit te pakken. Het is monnikenwerk, maar ook heel spannend; alsof je aan het schatgraven bent. Het materiaal levert een bijdrage aan de geschiedenis van Amsterdam," zegt Van Tilburg.

Opnieuw verpakt
Zo troffen ze tussen de papieren van de Centrale Secretarie van de gemeente Amsterdam een briefje van Harry Mulisch aan uit 1958, aan de wethouder voor 'Kunstzaken' met het verzoek om uitstel van de deadline van een toneelstuk dat hij schreef voor de stad.

Het verenigingsgebouw van de in 1864 opgerichte Amsterdamsche IJsclub stond pal voor het Concert­gebouw. De foto van de club en de ijsbaan dateert uit 1910. De vereniging huurde tussen 1887 en 1937 het terrein op het Museumplein. Het ging zo goed met de AIJC dat een clubgebouw en bestuursgebouw in de van Baerlestraat kon worden opgericht. De opening was 3 januari 1905. Het AIJC-archief heeft een omvang van zes meter en bevat verschillende zwart-witfoto's van ijstaferelen Beeld Bas Uterwijk

'Dat ik u pas nu schrijf, is te wijten aan zekere boom in de gemeente Bloemendaal, die onlangs met grote snelheid op de automobiel toestormde, waarin ik gezeten was, met alle gevolgen voor auto, mij en boom.'

In het archief van de Doofstommenschool zitten briefjes van leerlingen die in 1934 professor Hendrik Burger, voorzitter van het Schoolbestuur en KNO-arts, feliciteren met zijn zeventigste verjaardag. Burger richtte in 1910 de 'Vereniging voor Doofstommen-onderwijs te Amsterdam' op. 'Wat bent u al oud en toch zo flink (...) Wij wensen U vele jaren er bij,' schrijft leerling Henk Vos aan professor Burger.

Alle nog niet ontsloten archieven worden opnieuw verpakt. Er komt een inventaris online, waardoor een onderzoeker gemakkelijk bij de bron kan. Het werk zal begin 2021 klaar zijn.

Het persoonsbewijs van de Joodse Reina Schuitevoerder is gevonden in het archief van de Burgerlijke Stand en het Bevolkingsregister, samen met die van de Joodse Noach Rotstein, beiden geboren in 1911, en enkele Jodensterren en documenten. De spullen zijn in 1960 tijdens een verbouwing van een woning in de Semarang­straat 24 tweehoog gevonden en door de bewoners - familie De Bruin - aan de politie gegeven, die de spullen doorstuurde naar het bevolkingsregiste Beeld Bas Uterwijk
Het archief van het in 1928 geopende Olympisch Stadion bevat onder meer 1700 posters van voetbal- en bokswedstrijden van voor, tijdens en na de oorlog, zoals een poster van de afscheidswedstrijd van Johan Cruijff tijdens de wedstrijd tegen Bayern München in 1980. Hiernaastj een aankondigingsposter uit 1951 van een internationaal boksgala met de Nederlandse bokser Luc van Dam en zijn Franse collega Jean Stock Beeld Bas Uterwijk
Een anijsdropdoosje met daarin een kogel zat in het archief van de doopsgezinde Amsterdamse bankier, kunstenaar en kunstverzamelaar Christiaan Pieter van Eeghen (1816-1889), oprichter van het Vondelpark en oud-president van De Nederlandsche Bank. De kogel is volgens het archief vermoedelijk gebruikt bij de Slag bij Waterloo in 1815. Van Eeghen kocht het doosje met kogel tijdens zijn huwelijksreis in 1842 voor zijn kunstverzameling Beeld Bas Uterwijk
Ingekleurde bouwtekening van het leeuwenterras in Artis Beeld Bas Uterwijk

Deze ingekleurde bouwtekening van het leeuwenterras uit 1927 komt uit het archief van Artis. Het terras is ontworpen door Artisarchitect Bert Johan Ouëndag (1861-1932) die meerdere gebouwen in de dierentuin ontwierp, waaronder het Apenhuis. Het zogeheten Kerbertterras was het eerste Artisdierenverblijf dat volgens moderne inzichten is gebouwd met zo min mogelijk tralies of gaas. Bij dit terras - vernoemd naar de tweede Artisdirecteur Coenraad Kerbert (1849-1927) - nemen een gracht en een muurtje de functie van tralies over. Bezoekers en leeuwen zouden op deze wijze meer plezier beleven aan het onbelemmerde zicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden