Plus Analyse

'Alternatieve feiten' verdringen de waarheid: alleen theater blijft over

In het Amerika van Donald Trump verdwijnt de waarheid achter de horizon. Ook in Nederland lijken de feiten er steeds minder toe te doen. Wat overblijft is theater.

De inauguratie van Donald Trump, vrijdag, bezocht door 'de grootste menigte ooit' - aldus het Witte Huis Beeld Carlos Barria/Reuters

'De leugen regeert," sprak koningin Beatrix in 1999, als prikkelende terechtwijzing aan het adres van de Nederlandse pers. Nu, achttien jaar later, blijken het vooral profetische woorden over het machtigste land ter wereld.

In het Amerika van Donald Trump is een nieuwe term uitgevonden: 'alternatieve feiten'. Daar kan geen factcheck tegenop.

Hoewel luchtfoto's en cijfers van het openbaar vervoer in Washington uitwezen dat bij de inauguratie van Barack Obama in 2009 veel meer mensen aanwezig waren dan bij die van Donald Trump dit weekend, zei de nieuwe perschef van het Witte Huis, Sean Spicer, stoïcijns: "Dit was de grootste menigte die ooit een inauguratie heeft bijgewoond. Punt."

Blonde vrouwen
Trump zelf liet weten dat er één tot anderhalf miljoen mensen waren gekomen om hem in Washington toe te juichen, in plaats van de kwart miljoen die de media meldden.

Om daar woedend aan toe te voegen: "Ik ben verwikkeld in een doorlopende oorlog met de pers. Journalisten behoren tot de oneerlijkste mensen op aarde."

Nieuwe tijden, ook hier, waar de belangen groot zijn aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen. Feiten? Doen die er nog toe?

In Koblenz wist PVV-leider Geert Wilders zaterdag op een feestje van Europese rechtspopulisten nog te melden dat Nederlandse vrouwen op straat hun blonde haren niet meer durven te laten zien. Hoezo?

Henk Krol, met zijn partij 50Plus op weg om één van de populairste politici van het land te worden, mag schaamteloos beweren dat het CBS 'op verzoek van de regering met cijfers sjoemelt'. De Nederlandse ouderen als groep rijker dan ooit? Dat is ook maar een mening. De ouderen ervaren het heel anders.

Stemmen met je buik
"Een gesprek over meningsverschillen is moeilijk, als je het al niet eens bent over de feiten," zei een gedesillusioneerde Jeb Bush vorig jaar tegen NRC Handelsblad, nadat hij door Trump was weggeblazen in de race om de Republikeinse kandidatuur voor het presidentschap.

De Italiaanse populist Beppe Grillo van de Vijfsterrenbeweging wist het onlangs nog iets kernachtiger te verwoorden toen hij zijn aanhangers opriep om tijdens het stemmen op hun buik te letten en niet op hun hoofd.

Deze week bezoekt de vermaarde Amerikaanse Yalehistoricus Timothy Snyder Amsterdam. In debatcentrum De Balie zal hij toelichten welke twintig lessen we kunnen leren van de gruwelen uit het Europa van de twintigste eeuw in een poging 'het Amerika van Trump te overleven'.

Les acht: 'Geloof in de waarheid. De feiten prijsgeven betekent de vrijheid prijsgeven. Als niets meer waar is, verdwijnt elke mogelijkheid om de macht kritisch te volgen, omdat er niets meer is om dat mee te doen. Als niets meer waar is, blijft alleen nog maar theater over.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden