PlusPs van de Week

Alternatief of alleenstaand ouderschap: 'Regel dat even'

Documentair fotograaf Mascha Jansen volgde vijftien mannen en vrouwen op hun weg naar alternatief of alleenstaand ouderschap. 'Na veel gesprekken vroeg ik mijn ex of hij met ons een kind wilde.'

Mascha Jansen: 'We denken dat alles maakbaar is. Dus ook een kind.'Beeld Mascha Jansen

Wat overkomt je wanneer je niet op tijd je grote liefde vindt maar wel graag kinderen wilt of had gewild? Of als je als homoseksueel (koppel) toe bent aan het ouderschap? Documentair fotograaf Mascha Jansen (46) kan zich goed verplaatsen in de storm aan emoties die een onvervulde kinderwens kan veroorzaken.

Tien jaar geleden voelde zij hoe haar kinderwens steeds heviger werd, maar haar toenmalige huisarts wuifde haar paniek weg. "Ah, joh. Je bent 36, je hebt nog miljoenen eitjes. Nog tijd zat om iemand tegen te komen."

Maar dat gebeurde niet en dus onderzocht ze haar opties. Door een tekort aan zaaddonoren liep dat pad dood en wanneer je als alleenstaande wilde adopteren, waren daar enorme kosten aan verbonden. En kreeg je in negen van de tien gevallen een special needs kindje uit China. Ze durfde het moederschap zonder partner niet aan.

Hoe anders had het kunnen lopen als ze tien jaar later was geboren, want inmiddels zijn er alternatieven voor singles en homoseksuele koppels met een kinderwens. Wensouders vinden elkaar via contactadvertenties, online platforms en speeddates. En als 'de klik' er is, worden afspraken gemaakt en contracten opgesteld over donor- en het co-ouderschap.

Ingewikkelde omweg
Voor haar fotoproject Love Child volgde Jansen vijftien wensouders bij datgene wat zij niet kon of niet durfde: kiezen voor alternatief of alleenstaand ouderschap. Met haar camera verbeeldt zij de verhalen van haar wensouders: single hetero en homoseksuele mannen en vrouwen en homoseksuele koppels.

Alles legde ze vast. Doktersafspraken, speeddates, hormoonspuiten, het eindeloze wachten in het ziekenhuis, jampotjes met vers sperma en de vele zwangerschapsthuistesten. Hoop, teleurstelling, blijdschap en frustratie.

"Ik wilde op een liefdevolle manier tonen dat de keuze voor het co-ouderschap geen makkelijke is. Mensen hebben tegen mij weleens gezegd: maar als je het echt had gewild, dan was het via een ingewikkelde omweg toch wel gelukt om moeder te worden. We denken tegenwoordig dat alles maakbaar is. Dus ook een kind. Maar dat je niet ongewenst kinderloos hoeft te blijven, is natuurlijk onzin."

Vooroordelen
Love Child gaat over een groot maatschappelijk thema. "Ik wil niet belerend zijn. Het is niet mijn doel mensen bij te scholen over het vervullen van een kinderwens. Het gaat om inleving in een heel kwetsbare zoektocht die voor de buitenwereld veelal onzichtbaar is."

Mascha Jansen: 'Ik wilde op een liefdevolle manier tonen dat de keuze voor het co-ouderschap geen makkelijke is'Beeld Mascha Jansen
'Het is net als daten. Je ontmoet iemand en dan is het veel wachten'Beeld Mascha Jansen

Er bestaan veel vooroordelen over moderne vormen van ouderschap. "Ik heb vaak de vraag gekregen of ik niet te kritisch was. Bij een lesbische vrouw vinden mensen het vanzelfsprekender als ze een donor zoekt. Bij een heterovrouw denken ze: duik gewoon de kroeg en regel dat zaad even. Ik denk dat mensen vaak niet beseffen hoeveel geluk ze hebben gehad en hoe diepgewrocht het verlangen naar een kind kan zijn."

Het is niet de eerste keer dat Jansen zich waagt aan zo'n persoonlijk onderwerp. In 2014 en 2015 ging zij voor het project Mr. Right langs bij haar exen en legde haar zoektocht naar de ware liefde vast.

"Het zoeken naar de juiste invulling van een kinderwens komt behoorlijk overeen met de zoektocht naar de juiste partner. Een van de single homoseksuele mannen die ik volg, zei over de zoektocht naar een co-ouderschap: 'Het is net als daten. Je ontmoet iemand en dan is het veel wachten. Of je wordt afgewezen of je denkt dat je de ware hebt gevonden.' En net als in de liefde hebben sommigen meer geluk dan anderen. Bij de een kan het direct klikken, de ander is al jaren op zoek."

Dat zij bij die laatste groep hoort, maakte dit project soms behoorlijk confronterend. Zo was ze met haar camera aanwezig bij het inbrengen van donorzaad en een embryo.

"Ik was laatst voor het eerst bij een echo. Bijzonder, maar ook moeilijk. Ik kijk met jaloezie naar wat er nu mogelijk is. Was dat mogelijk geweest voor mij, dan was ik nu misschien moeder geweest. Ik volg een homoseksuele man met wie ik ontzettend goed klik. Als ik jonger geweest, was ik met hem dolgraag co-ouders geworden."
Willeke Keulen

Love Child is vanaf 15 juni te zien in de OBA Staatsliedenbuurt. Via crowdfunding wil Jansen het project omzetten in een boek. www.maschajansen.com

Marije: 'Ik kwam terug met twee streepjes op de test. Chris moest heel hard huilen'Beeld Mascha Jansen

'Stel dat ik een miskraam zou krijgen'

Marije (33, beleidsmedewerker) krijgt een kind met Marco (43, tandartsenpraktijkmanager) en Chris (48, adviseur ontwikkelingssamenwerking). Ze gaan co-ouderen.

Marije: "Mijn kinderwens ontstond toen ik 26 was. Ik woonde samen, maar mijn vriend was er nog niet aan toe. Uiteindelijk maakte hij het uit. Ik wilde er niet te lang bij stilstaan en ben een jaar in Ethiopië gaan werken."

"Bij terugkomst ontmoette ik vrij snel iemand. Een rationele jongen met sterke morele waarden. Een betrouwbare keuze als je een kind wilt, maar ik miste warmte. De dingen die maken wie ik ben, waren niet de dingen die hij leuk vond aan mij. We hebben de relatie verbroken. Daarna ging mijn kinderwens het vinden van een partner in de weg staan."

Chris: "Toen ik uit de kast kwam, dacht ik dat vaderschap er niet meer in zou zitten. Dat veranderde toen Marco over zijn kinderwens begon. Hij is heel liefdevol en ik vertrouw hem voor honderdvijftig procent."

"We bleken te oud te zijn voor adoptie en na een zoektocht kwamen we uit bij 'Meer dan gewenst'. We zouden naar hun speeddate-avond gaan. Marco wilde nog afzeggen; hij voelde zich niet goed voorbereid. Ik zei: 'We laten ons verrassen.' Gelijk in het derde gesprek was het raak."

Marco: "Marije durfde meteen te zeggen dat ze het belangrijk vindt dat het kind de eerste drie maanden bij haar is. Ze stelde de hechting en het belang van het kind voorop. Thuis hebben we een fles champagne opengetrokken en zijn we alle tien gesprekken nagelopen."

"Met Marije was het voor ons allebei liefde op het eerste gezicht. Ze is hetero, single en toch was ik niet bang dat ze tijdens het verkenningsproces de ware zou tegenkomen. Marije was open over haar verliefdheden en wij voelden al snel dat co-ouderschap een bewuste keuze was. We hebben maandenlang intensief gepraat. Chris en ik spraken vooraf niet inhoudelijk over bepaalde thema's, zodat we ze onbevangen met zijn drieën konden verkennen. Ik wilde dat Marije zich veilig voelde."

MarcoBeeld Mascha Jansen

Chris: "September 2016 konden we echt van start, maar toen moest ik onverwachts voor werk naar Haïti. We wilden de kans toch niet laten lopen. Marco en ik zijn in de taxi gestapt, naar Marije gegaan, daar stapte Marco uit om een potje met mijn zaad af te geven en reed ik door naar Schiphol. Het leverde geen zwangerschap op, maar twee pogingen later was het raak. Marije kwam de badkamer uit en er stonden twee streepjes op de test. Ik barstte in huilen uit, zo blij was ik. Ik vind het bijzonder dat we dit hebben gedurfd."

Marije: "Na onze derde poging dacht ik: dit kan het weleens zijn. Twee weken later konden we pas testen. Een dag voordat we zouden testen, kwamen Chris en Marco een matras brengen om bij mij te stallen. Ik stelde voor om alvast een test te doen.

"Ik ging naar de wc en kwam terug met twee streepjes. Chris moest heel hard huilen. Ik vond het mooi, zo'n grote emotie, maar ook overweldigend. Stel dat ik een miskraam zou krijgen en de jongens daarmee verdriet zou doen. Nu ik vier maanden zwanger ben en de kleine kan voelen, durf ik er meer op te vertrouwen."

ChrisBeeld Mascha Jansen
Judith in het OLVGBeeld Mascha Jansen

'Welke vrouw wil dat nou voor mij doen?'

Judith (34, theatermaker) en haar partner Judith (51, dramaturg) krijgen een kind met jeugdvriend Aaron (33, filmmaker), die anderhalve dag in de week voor het kind gaat zorgen.

Judith: "Op mijn 28ste liep de relatie met mijn vriend stuk. Pas toen ik weer alleen was, begon ik te verlangen naar een kind. Ik werk als mimeacteur. Judith was dramaturg bij de voorstelling waarin ik speelde. We raakten bevriend."

"Op een dag staarde ik naar haar lippen en schrok van mijn gevoel: oei, die wil ik kussen. Vanaf toen ging het snel. Judith was de 40 gepasseerd, ze had al afscheid genomen van haar kinderwens. Maar ik wilde een kind. Na veel gesprekken vroeg ik mijn ex of hij met ons een kind wilde."

Aaron: "Op de middelbare school was Judith (de jongere) de vriendin van mijn beste vriend. Ik was een tijdje stiekem verliefd op haar. Pas in mijn laatste jaar aan de Hogeschool voor de Kunsten kwam ik uit de kast. In datzelfde jaar voelde ik een knobbeltje op mijn bal. Teelbalkanker. De volgende dag werd ik meteen geopereerd. De operatie verliep goed, maar ze raadden me aan om mijn zaad in te laten vriezen.

Een jaar later was de kanker uitgezaaid en werden mijn zaadleiders en lymfeklieren kapot bestraald. Ik wilde altijd al kinderen, maar door de bestralingen kan dat alleen via ICSI, waarbij de vrouw een hormoonbehandeling moet ondergaan."

"Ik dacht: welke vrouw wil dat nou voor mij doen? En toen was er dat etentje. Judiths kinderwens verraste me. Ik dacht direct: met Judith, dat zou perfect zijn. Judith vertelde over het gedraai van haar ex en ik probeerde heel neutraal te zeggen: 'Volgens mij moet je er gewoon mee stoppen.' Niet lang daarna belde ze."

Judith: "Ik zag op tegen de medische weg naar bevruchting. De eerste keer oogstten ze elf eitjes bij me, waarvan er acht geschikt waren voor bevruchting. Dat lukte bij twee eitjes, een werd teruggeplaatst, de ander ingevroren. Het bevruchte eitje sloeg niet aan en het ontdooien van het tweede ging mis. De tweede ronde bleek dat ze maar twee eitjes konden oogsten. Ik dacht: vergeet het maar. ICSI wordt maar drie rondes vergoed, dus de spanning nam toe."

Aaron: "Judith betwijfelde of ze een derde ronde aan zou kunnen. Ik wist: als het nu niet lukt, is het einde oefening."

Judith: "Beide eitjes werden bevrucht, een kon worden teruggeplaatst. Het wachten was zwaar. Maar na twee weken zag ik een heel licht tweede streepje op de zwangerschapstest."

AaronBeeld Mascha Jansen
LauraBeeld Mascha Jansen

'Ik wil het echt alleen doen'

Laura (34, eigenaresse van winkel TOON) woont in een woongroep met Dick (2) en probeert een tweede kindje te krijgen.

"Ik heb een foto van mezelf toen ik drie was. Mijn moeder lag te slapen op de grond en ik legde een theedoek over haar heen. Ik ben altijd een zorgzaam type geweest, wilde altijd al moeder worden. Eerst ben ik gaan reizen, werken, feesten. Maar toen ik richting de dertig ging, nog steeds geen relatie had en merkte dat ik daar ook geen behoefte aan had, dacht ik: ik doe het alleen."

"Een relatie moet een toevoeging zijn, maar ik zie dat mensen vooral veel tijd kwijt zijn aan onderhandelen, compromissen sluiten. Een vriend bood aan om donor te worden. Ik moest huilen, ik vond het zo'n mooi aanbod. Maar toen ik erover nadacht, besefte ik dat ik het echt alleen wilde doen."

"De fertiliteitskliniek Nij Geertgen in Brabant hanteert het faire wederkerigheidsprincipe: als je donormateriaal inbrengt in de bank, kun je er ook materiaal uithalen."

"In de wachtkamer dacht ik: zit ik hier met mijn luxeprobleem. Al deze vrouwen zijn het al jaren aan het proberen, ik zit hier alleen omdat ik geen relatie wil. Ik heb eitjes gedoneerd en kon toen zaad krijgen van een donor."

"De eerste test was negatief. Kort erop kreeg ik vreselijke buikpijn. Ik had een buitenbaarmoederlijke zwangerschap en moest acuut worden geopereerd. Maar zodra ik me fysiek weer fit genoeg voelde, ben ik teruggegaan naar de kliniek. Ik heb veertien pogingen gedaan. Pas bij de eerste poging met zaad van een andere donor was het raak."

"Halverwege de zwangerschap hoorde ik dat het een jongetje werd. Ik dacht giechelend: ik heb een piemel in mijn buik! Het vreemde is: je krijgt iets en je krijgt ook iets niet; geen meisje."

"Ik woon in een woongroep en Dickie is nu een nacht in de week bij mijn moeder. Ik ben gelukkig met mijn keuze en ga nu voor een tweede."

DickBeeld Mascha Jansen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden