Plus

'Als we één woning verkopen, kunnen we er drie bijbouwen'

Topman Rob Haans van De Alliantie wil 'een verhuisketen' op gang brengen om huizen betaalbaar te krijgen. 'Alle groepen moeten in Amsterdam voet aan de grond krijgen.' Ten koste van sociale huur in het centrum, dat wel.

Rob Haans: 'De vraag is: hoeveel zijn wij bereid te verduren om mensen een sociale huurwoning te onthouden?' Beeld Marc Driessen

Rob Haans heeft een opmerkelijke carrière voor een bestuurder van een corporatie. Lang fungeerde hij als fikser in het bedrijfsleven. Bij PCM was hij uitgever van de Volkskrant, nadat investeerder Apax de kas had leeggeplukt en het bedrijf in grote problemen verkeerde.

Daarna ging hij aan de slag bij De Key, die door de crisis in nood zat. Met een forse sanering hield de corporatie het hoofd net boven water.

Ook bij corporatie De Alliantie was de start in 2013 moeizaam. "Vijf jaar geleden hebben wij de nieuwe wijk op Zeeburgereiland met veel moeite van de grond gekregen. Niemand durfde in te stappen," zegt hij op het Amsterdamse kantoor van De Alliantie in de Watergraafsmeer. "Wij zijn begonnen met 600 woningen. De helft was voor onszelf, de andere helft was bedoeld voor beleggers, maar die waren in het begin terughoudend."

Hoe anders is de situatie nu. In Amsterdam heerst een bouwwoede om de vraag naar woningen in de populaire stad te stillen. De huizenmarkt is zo overspannen dat gezinnen, studenten, expats en middeninkomens geen woning kunnen vinden.

Verkoop huurwoningen
Sociale woningen vormen het anker: meer dan 50 procent van de Amsterdamse huizen behoort tot de betaalbare categorie. Dit percentage daalt, vier jaar geleden was nog meer dan 60 procent sociale huur. Die afname is een halt toegeroepen door afspraken die SP-wethouder Laurens Ivens heeft gemaakt met corporaties om verkoop te begrenzen tot 2000 per jaar.

Het nieuwe college van GroenLinks, PvdA, D66 en SP presenteert donderdag het coalitieakkoord. De verwachting is dat behoud van sociale huur hierin is opgenomen, als heilig punt voor de linkse partijen.

Verhuisketen
Haans - De Alliantie heeft 53.000 sociale huurwoningen in de regio - heeft, opmerkelijk genoeg, een andere visie. Hij vindt juist dat corporaties méér sociale huurwoningen moeten verkopen dan nu is toegestaan. Met de opbrengst kunnen er nieuwe sociale huurwoningen bijbouwen. Dat is goed voor de stad én goed voor de corporaties.

"De prijzen koken over in Amsterdam. Als wij geen of minder huurwoningen verkopen, neemt het aanbod aan koophuizen nog meer af en dat voert de druk op de prijzen op. Corporaties hebben verkoop van huurhuizen nodig, want met de opbrengst realiseren we nieuwe sociale woningen. Dan ontstaat een verhuisketen, met één verkoop brengen we drie huishoudens in beweging. Daarmee kan de stad groeien. We hebben de komende 15 jaar behoefte aan een miljoen woningen in de Randstad."

1 verkoop, 3 bouw
Het gemeentebestuur heeft verkoop juist moeilijk gemaakt met het idee dat elke betaalbare woning die in de verkoop gaat uit de sociale sector verdwijnt. De prijs stijgt dan zo snel dat zo'n woning direct onbetaalbaar is voor lagere en middeninkomens. "Dat zou kunnen," zegt Haans. "Maar als wij een huis in De Pijp verkopen voor 450.000 euro, kunnen we daar drie nieuwe betaalbare woningen voor bouwen."

Bezwaar is dat De Pijp nog maar zo weinig betaalbare huizen telt, net als veel andere wijken binnen de Ring. Juist in die delen van de stad is het voor corporaties lucratief huizen te verkopen om elders nieuwe woningen te bouwen.

Rijker centrum
Zo verdwijnt betaalbare huisvesting uit de binnenstad, De Pijp en lucratieve delen van West en Oost. Een gevoelig punt, want een gemengde stad is voor veel politieke partijen, vooral op links, het uitgangspunt.

"De vraag is: hoeveel zijn wij als samenleving bereid te verduren om mensen een sociale huurwoning te onthouden?" zegt Haans. "De wachttijden zijn nu enorm lang, mensen met lagere inkomens komen niet zomaar in een sociale huurwoning. Daarom willen wij meer verkopen en nog meer bijbouwen. Dat we dan een rijker centrum krijgen, is waar. De binnenstad wordt minder gemengd, daarmee moeten we leren leven. Maar daaromheen kunnen we juist wijken bouwen die méér gedifferentieerd en aantrekkelijk zijn, denk aan de Indische Buurt, Zeeburgereiland, IJburg. De stad gaat ademen."

Dure huur- en koophuizen
Volgend punt: op de plekken waar ruimte is voor nieuwe woningen, mag volgens de gemeente alleen worden gebouwd volgens de verdeling 40-40-20: 40 procent van de nieuwbouw moet bestaan uit sociale huur, 40 procent uit middeldure huizen en 20 procent uit dure huur en koop. Te rigide, vindt Haans. De stad heeft - en dat is weer opmerkelijk uit de mond van een corporatiedirecteur - ook behoefte aan dure huur- en koophuizen.

Waarom moet in Nieuw-West, dat al veel sociale woningbouw herbergt, nog meer betaalbare huisvesting komen? Daar zouden juist meer koopwoningen moeten verrijzen, vindt Haans. "Denk dan aan 30-30-40. Ik zou willen dat de gemeente per wijk kijkt naar de verhoudingen van dure en goedkope woningen. Dat geeft de stad dynamiek en zorgt er voor dat alle groepen hier voet aan de grond krijgen."

Inkomenstoets

Om scheefwonen tegen te gaan, zouden corporaties elk jaar het inkomen van hun huurders moeten toetsen, zegt Rob Haans.

Veel sociale huurhuizen in Amsterdam worden bewoond door huurders die in de loop der jaren meer zijn gaan verdienen dan de inkomensgrens van 37.000 euro per jaar. Zij zouden plaats moeten maken voor lagere inkomens, of meer betalen.
"Als wij kunnen kijken naar de inkomens van de huurders en mensen die te veel verdienen stimuleren naar een duurder en groter huis te gaan, komt de boel in beweging."

Andersom geldt dan ook: huurders die minder verdienen, belaten minder huur.
Op dit moment kan een verhuurder al een inkomensafhankelijke verhoging opleggen aan scheefhuurders, maar dit is niet verplicht.

De Alliantie
Corporatie De Alliantie, ontstaan uit een aantal fusies, heeft 53.000 huurwoningen in Amsterdam, Almere, Amersfoort en het Gooi. Ruim 90 procent is sociaal, dat wil zeggen dat de maximale huur 710 euro per maand bedraagt.

De Alliantie heeft meerdere nieuwbouw- en renovatie­projecten in Nieuw-West, zoals de Staalmanpleinbuurt, het voormalige ACTA-gebouw, en is betrokken bij de woningbouw op het terrein van de Bijlmerbajes en in de Indische Buurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden