Plus

Als je ouder wordt: de balzak groeit, de vagina krimpt

Al merk je het nu misschien nog niet: je lichaam verandert als je ouder wordt. Zo groeien je oren, terwijl je kaak juist krimpt. Waarom eigenlijk?

null Beeld Monique Wijbrands
Beeld Monique Wijbrands

Wat groeit er?

Oren
Een menselijk oor kan jaarlijks 0,22 millimeter groeien. Oudere mensen hebben daarom vaak grotere oren.

Boosdoener: het kraakbeen. Dit verbindende weefsel met zijn elastische eigenschappen houdt de oorschelp flexibel.

Op hogere leeftijd komt het kraakbeen losser te zitten, waardoor het oor in de lengte uitrekt. Net als de oorlellen, waar de zwaartekracht een mensenleven lang aan trekt - de huid ervan raakt losser. Helaas ga je van grotere oren niet beter van horen.

Hart
Het hart vergroot alleen wanneer je het geregeld traint. Spieren worden groter door lichaamsbeweging. Hierop is het hart geen uitzondering. Regelmatige duursport kan het hart met wel 45 procent doen groeien. Vooral de linkerhartkamer en -wand nemen dan in formaat toe.

Voordeel: zo'n groter 'sporthart' kan meer zuurstofrijk bloed rondpompen. Daardoor hoeft het minder vaak te kloppen en heb je ook tijdens inspanning een lagere hartslag. Iemand die stopt met fanatiek sporten, ziet zijn hart na vijftig dagen terugkeren naar zijn oorspronkelijke grootte.

Scrotum
De balzak van de man wordt langer met de jaren. "Dat komt door de zwaartekracht," zegt uroloog Herman Roelink van De ProstaatKliniek. "De huid van een balzak is heel flexibel en door het gewicht van de ballen rekt hij langzaam uit." Hoewel de testikels na de puberteit niet meer van grootte veranderen, kan het scrotum flink groeien door aandoeningen, zoals een cyste rond de bal of in de bijbal.

Prostaat
De prostaat groeit zolang je testosteron aanmaakt, een hormoon dat mannen hun hele leven produceren. Roelink: "De prostaat stopt niet met groeien. Op je twintigste heeft de prostaat gemiddeld een inhoud van 20 milliliter. Bij oudere mannen met plasklachten is hij vaak tussen 40 en 50 milliliter, maar extremen als 400 milliliter komen ook voor."

Zo'n grote klier kan tegen de blaas drukken en problemen geven. "De prostaat ligt ter grootte van een mandarijntje om de onderkant van de blaas gewikkeld, met de plasbuis in het midden. Hij kan naar binnen of naar buiten groeien. Als hij naar buiten groeit, merk je er weinig van. Als hij naar binnen groeit, geeft hij plasklachten."

Wat krimpt er?

Kaak
Zelfs de grootste kaak wordt kleiner wanneer je tanden kwijtraakt. Dat komt door onze tandwortels; die lopen diep in het kaakbeen door. Kauw je ergens op, dan verdelen de tandwortels de druk op onze tanden over het kaakbot. Het bot en de kaak blijven daardoor groot en sterk.

Maar wanneer je een tand met wortel en al verliest, valt die druk weg en sterft het bot langzaam af. De kaak krimpt. Ook als je al je tanden nog hebt, verliest je kaak met de jaren wat aan omvang. Volgens Zweeds onderzoek aan de universiteit van Malmö krimpt je kaak in de tweede helft van je leven gemiddeld enkele millimeters.

Ruggengraat
Hoe ouder we worden, hoe korter. Dit heeft deels te maken met onze slijtende tussenwervelschijven, de 'schokdempers' tussen de ruggenwervels.

Paul Willems, orthopedisch chirurg aan het Maastricht UMC+: "Je hebt 23 tussenwervelschijven in je rug, die vocht aantrekken. Zo kunnen ze, net als een opgepompte fietsband, hoge druk weerstaan en toch flexibel blijven. Dit absorberend vermogen neemt af naarmate je ouder wordt." In ons leven verliezen we hierdoor makkelijk een paar centimeter in lengte.

Slijten de tussenwervelschijven, dan bestaat er ook meer kans op botontkalking van de ruggenwervels. "Dit geeft meer risico op een wervelinzakking, waardoor je rug verder inkort en naar voren kromt. Je verliest zo ongeveer een centimeter lengte per wervel."

Thymus
De thymus heeft een beperkte levensduur. Dit orgaan tussen het borstbeen en de luchtpijp speelt een belangrijke rol in ons afweersysteem. Het groeit aanvankelijk en krimpt daarna weer. "In de thymus rijpen de witte bloedcellen uit het beenmerg tot T-cellen, die voor onze afweer zorgen," legt patholoog Marcory van Dijk van het Arnhemse Rijnstate Ziekenhuis uit.

Het orgaan draait overuren bij baby's, en groeit door tot onze puberteit. Daarna gaat het bergafwaarts: "Met het ouder worden maakt het beenmerg minder witte bloedcellen aan, dus zijn er minder cellen om te rijpen in de thymus. Het orgaan krimpt en vervet." De thymus eindigt zijn carrière als een verschrompeld hoopje vetweefsel.

Vagina
Na de menopauze maakt het lichaam van een vrouw veel minder oestrogeen aan. Dit veroorzaakt onder meer veranderingen in de vagina.

Uroloog Herman Roelink: "Het slijmvlies wordt dunner, raakt minder doorbloed en produceert minder vocht. Het atrofieert of 'verlittekent' eigenlijk. Daardoor kan vrijen soms pijnlijker voelen. De plasbuisopening en zelfs de hele vagina kan vernauwen." Als deze klachten ernstig worden, kan een behandeling met hormonen helpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden