Plus Interview

'Als je iets goeds doet ben je Nederlander, bij iets fouts die Turk'

In Nieuw-West ontluikt een nieuw politiek talent: Münire Manisa (27). Als PvdA-er met een Turkse achergrond zoekt ze naar de radicale nuance. 'Waarom zou ik aanhangers van Erdogan moeten uitsluiten?'

Münire Manisa Beeld Linda Stulic

Vroeger, toen ze nog met de metro naar school ging, las Münire Manisa weleens zo'n gratis krantje. Daar stond de column in van Ebru Umar, de publiciste die onlangs zeventien dagen werd vastgehouden in het Turkije van Recep Erdogan. Vreemd hoor. Nu schrijft diezelfde Umar dat zij een 'jankturkje' is. "De tijd vliegt," verzucht Manisa. "Ik vond haar destijds al niet zo snugger."

Wat moet ze er verder over zeggen? "Ja, jeetje. Boeie. We weten allemaal hoe Ebru is. Ik haal mijn schouders erover op. Voor de Volkskrant schreef ik een stuk over een meisje dat van school geweerd werd vanwege haar Marokkaanse komaf. Ze zou niet passen in de cultuur. Volgens mij is dat iets waartegen we allemaal op moeten staan, maar Ebru heeft nu eenmaal nul empathie met mensen die oneerlijk worden behandeld."

Aan de andere kant van het spectrum: Denk, de politieke beweging van de dissidente Turks-Nederlandse Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, die het met veel misbaar doen voorkomen alsof ze hoogstpersoonlijk de strijd tegen discriminatie hebben uitgevonden.

Manisa: "Sommige Nederlanders zeggen me dat ze zich weggezet voelen. Ze zeggen: ik wil heel graag leven in een diverse samenleving, maar ik moet me verdedigen tegen iets waaraan ik me helemaal niet schuldig maak. Ik word bij voorbaat als racist bestempeld, ik weet niet hoe ik daarmee om moet gaan."

Klem tussen de grote waffels. Het eerste wat het Amsterdamse PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch tegen haar zei toen ze in de auto stapten om naar Limburg te rijden voor een debat over radicalisering, was: waarom kom je niet in de Tweede Kamer? "Het was zijn openingszin," zegt ze, nog altijd een beetje verbouwereerd. "Ik had die ambitie niet, maar inmiddels overweeg ik serieus het te doen. Ik word gepusht door mensen uit de partij."

Manisa is, aldus haarzelf, van 'de radicale nuance' en spreekt zonder gêne zinnen uit die we lang niet meer hebben gehoord. Zoals: "We moeten kijken hoe we het voor iedereen fijn kunnen houden in Nederland." Of: "Bouw geen muren, maar bruggen."

Soft?
"We zijn al twintig jaar hard tegen elkaar en waar heeft ons dat gebracht? Problemen los je makkelijker op als je het een beetje met elkaar kunt vinden. Nederland is een prachtig land met mooie mensen. We moeten ophouden om hele groepen verdacht te maken."

Op dit moment is ze actief in de deelraad van Nieuw-West en directeur van haar eigen juridisch advies- en incassobureau. Maar vooral is ze een van de oprichters van Turks-Nederlands Tegengeluid (TNT), een beweging die ontstond toen marktonderzoekbureau Motivaction in 2014 na een rammelend onderzoek concludeerde dat negentig procent van de Turks-Nederlandse jongeren de jihad in Syrië steunt. En partijgenoot Lodewijk Asscher daarop onmiddellijk sprak van een 'zeer verontrustende uitslag'.

Precies in die tijd keerden ook Kuzu en Öztürk de PvdA woedend de rug toe. Hoe goed kende je ze?
"Het waren partijgenoten, dat was alles. Kuzu heeft mijn kantoor geopend, samen met stadsdeelvoorzitter Achmed Baâdoud. Toen we ons eenjarig bestaan vierden kwam Öztürk helemaal met de trein uit Roermond."

Snapte je dat ze de PvdA verlieten?
"Nee. Ik was boos. Ik dacht: hebben wij nu twee Kamerleden laten gaan omdat ze een andere mening hebben? Als je naar de feiten kijkt was er geen enkel probleem dat niet intern opgelost kon worden. Het was alleen emotie."

Heb je ze naar de reden gevraagd?
"Ze zeiden: we mochten onze eigen mening niet hebben. En: we willen onze mensen recht in de ogen kunnen blijven kijken."

Onze mensen?
Lachend: "Daar ga ik mijn vingers niet aan branden. Als je wilt weten wie dat zijn, moet je ze dat zelf maar vragen."

Begrijp je wel de aantrekkingskracht van hun nieuwe partij Denk?
"Heel simpel: dat mensen zich niet meer thuis voelen in Nederland. Je kunt van alles vinden van die partij - ik heb ook grote vraagtekens - maar als je twintig jaar achter elkaar mensen basht om hun afkomst, komt er een keer een reactie. Eigenlijk is het nog opvallend rustig na alle bagger die vooral Marokkaanse Nederlanders over zich heen hebben gekregen."

Heeft de PvdA goed gereageerd?
"De partij is in mindere mate opgekomen voor mensen dan je mocht verwachten. Aan de andere kant: de PvdA is ook de partij die een Marokkaans-Nederlandse burgemeester heeft geleverd, een Turks-Nederlandse staatssecretaris en een Marokkaans-Nederlandse Kamervoorzitter. Dat doet niemand ons na, al had ik verwacht dat de PvdA de zorgen serieuzer had genomen."

Heb je daarom ook Turks-Nederlands ­Tegengeluid opgericht?
"De directe aanleiding was dat onderzoek van Motivaction. Negentig procent van de Turks-Nederlandse jongeren steunt IS. Even serieus. Dat kon gewoon niet."

Toch noemde PvdA-minister Asscher de uitslag verontrustend.
"Zijn reactie was niet de reactie die ik ­gegeven zou hebben."

Voelde je je persoonlijk door dat onderzoek aangesproken?
"En op mijn broertje en mijn zusje. En op al mijn vrienden en vriendinnen. Iedereen doet zo zijn best om hoger op de maatschappelijke ladder te komen en dan word je er met tien treden tegelijk weer afgeduwd. Dat is echt niet fijn. Dat doet pijn. Een deel van de peiling is zelfs in een coffeeshop afgenomen. Er klopte niets van."

Uit een vervolgonderzoek bleek wel dat meer dan de helft van de Turkse Nederlanders zich hier niet thuis voelt. Dan heb je toch een probleem.
"Het is een sluimerend gevoel in de gemeenschap: er niet bij horen. In een hokje gestopt worden. Weggezet worden. Continu aangesproken worden op je Turkse identiteit. Het is allemaal negatieve aandacht. Als je iets goeds hebt gedaan ben je een Nederlander, als je iets fout hebt gedaan ben je die Turk."

Gek eigenlijk: tot die tijd hoorde je nooit klachten over Turken in Nederland.
"Marokkaanse Nederlanders zeiden tegen me: eerst had je het Marokkanenprobleem en nu het Turkenprobleem. Succes jullie. Het verschil is dat wij ons meteen organiseren en terugslaan."

Heb je iets bereikt?
"We hebben een denktank opgericht. Turks-Nederlands Tegengeluid staat in nauw contact met het ministerie en de fracties in de Tweede Kamer. Ik moet zeggen: in alle hectiek hebben wij de feiten ook vaak gemist. Minister Asscher zei dat hij de resultaten verontrustend vond, maar ook dat hij het beeld niet herkende en vervolgonderzoek wilde."

Je hebt je, kortom, al aardig laten inkapselen.
"Zo kun je altijd negatieve geluiden verzinnen."

'Ik at gewoon een kroketje van de Febo, wist ik veel' Beeld Linda Stulic

Münire Manisa, geboren tijdens een vakantie in Izmir, groeide op in Amsterdam met twee broers en een zus. Haar ouders dreven in de Kerkstraat een Turks restaurant. In Het ­Parool gaf culinair recensent Johannes van Dam een 8. Hij liet zich de sigara böregi, midye tava, adana kebab en kuzu pirzola goed smaken. 'Het vriendelijke echtpaar dat hier de zaak in handen heeft doet zijn uiterste best het ons naar de zin te maken. Uit vrijwel alles blijkt dat met liefde en vakmanschap wordt gewerkt en waarde wordt gehecht aan het behoud van authenticiteit.'

"Het was een populair restaurant," zegt Manisa. "Elke vrijdag en zaterdag kwam er een buikdanseres optreden. Er kwamen veel politici. We hadden eigenlijk weinig Turkse klanten. Tegenover ons zat een gaycafé. Die mensen aten heel vaak bij ons en wij gingen weleens daar op het terras zitten. Zo ben ik opgevoed: voor ons waren homo's normaal."

Inmiddels is haar vader terug in zijn geboorteland, moe van het harde werken. "Hij zat erdoorheen," zegt ze. "Hij is nu 63, maar werkte al vanaf zijn achtste. In Turkije heeft hij allerlei stukjes land, waar hij bezig is met kersenbomen. Dat vindt hij leuk. Hij geniet van zijn oude dag."

Waarom was hij naar Nederland gekomen?
"Om te werken. Hij dacht: in Nederland zijn mijn kansen beter."

Was hij hier illegaal?
"Ik zou het niet weten. Ik heb het hem nooit gevraagd. Hij was oorspronkelijk met een Nederlandse vrouw getrouwd. Zo moet hij aan zijn verblijfsvergunning zijn gekomen. Hij zei altijd dat ze echt van elkaar hielden en heel gelukkig waren."

Waarom zijn ze dan gescheiden?
"Volgens mij omdat ze geen kinderen konden krijgen. Pas jaren later is hij mijn moeder tegengekomen. Zij was al heel jong van Turkije naar Duitsland gegaan."

Zou je je opvoeding als Turks omschrijven?
"Niet echt, al moesten we thuis wel Turks praten. Als we aan het bekvechten waren, verstonden mijn ouders de helft niet. Ze zeiden: buiten praat je al Nederlands, thuis willen we weten waarover je het hebt. Maar ik ben best vrij opgevoed. Ik werd gestimuleerd om te leren en te lezen. Mijn vader zei: 'Al maak je de grootste fout, al kom je terecht op de Wallen, je bent en blijft mijn dochter en ik zal je altijd beschermen.' Leeftijdsgenoten kregen te horen dat ze niet meer thuis hoefden te komen als ze een vriendje hadden."

Had je veel Turkse vriendinnen?
"Alleen maar. Bij ons in de Bataviastraat in de Indische Buurt woonde niets anders. Het was klein Turkije, ook tijdens uitjes. Dan kwamen de moeders bij elkaar met de kinderen en gingen we naar het Flevopark."

Is dat goed of slecht?
"De meeste vriendinnen van toen hebben amper een opleiding afgemaakt. Het gros is getrouwd en heeft nu drie of vier kinderen. Wij zijn naar Nieuw-Sloten verhuisd toen ik acht was. Dat was toch wel een heel andere omgeving. Bij ons thuis heeft iedereen minstens een hbo-opleiding."

Maar op het Fons Vitae Lyceum liep het met jou goed mis.
"Op de basisschool was ik altijd een heel goede leerling, maar mijn ouders zaten in die periode in een scheiding. Ik moest voor mijn broertje en zusje zorgen. En mijn ouders spraken alleen nog met elkaar via mij. Op school deed ik niets. Met een vriendin rookte ik een keer een jointje. Ze hielp me ook aan het roken. Na een conflict over de gymles en een paar onvoldoendes moest ik naar het ­Meridiaan College, een vmbo-school."

Hoe was dat?
"De directeur zei: het lukt je misschien nog wel om hierna mbo te gaan doen, maar je moet je niet te veel verbeelden, want uiteindelijk word je toch huisvrouw. Het voelde er vreemd. Ik was inmiddels gewend om in heel diverse omgevingen te zijn en nu was het weer alleen maar mijn soort."

Mijn soort?
"Nou ja: veel Turkse en Marokkaanse ­Nederlanders. Best wel zwart. Ik merkte dat ik daar niet echt meer bij paste."

In welke zin?
"Ik at bijvoorbeeld gewoon een kroketje van de Febo. Dan zeiden mijn vriendinnen: dat is toch niet halal. Dat mag je niet hebben. Wist ik veel, ik at het ook met papa en mama. Ik droeg ook korte rokjes. Dat vonden ze vreemd." Heb je je aangepast? Lachend: "Dan at ik het kroketje als zij er niet bij waren."

Ben je religieus opgevoed?
"Mijn moeder had met tussenpozen een hoofddoek om, maar als ze mijn vader hielp in het restaurant moest die af. De meisjes op school wisten best veel van de islam, ik bijna niks. Dat was ik niet gewend: iets niet weten. Dus ben ik me erin gaan verdiepen. Toen ik op het ROC zat, volgde ik bij de Aya Sofiamoskee op de Postjesweg lezingen over de islam. Daar werd me verteld hoe ik een goed mens kon zijn en dat ik goed moest zijn voor mijn buren."

Jeugdfoto Beeld -

Wat vonden je ouders daarvan?
"Die vonden het prima, tot ik op de Hogeschool van Amsterdam een hoofddoek ging dragen. Mijn moeder was best trots, maar mijn vader dacht: moet dat nou? Mijn vriendinnen hadden doeken met bloemetjes of kleurtjes, maar die van mij was zwart of donkerbruin en kwam tot mijn knieën. Als ik iets doe, doe ik het goed."

Had je er ruzie over?
"Mijn vader zei: 'Waarom moet hij zo groot? Voor je het weet heb je geen Nederlandse vriendinnen meer en zijn ze bang voor je. Is dat wat je wilt? Dat mensen bang zijn voor je en met een grote boog om je heen lopen?'"

Je voormalige leraar Jacob Eikelboom ­beweerde in Trouw dat je een nikab wilde dragen. Hij zei: 'Ze zat twee jaar lang in doeken gewikkeld in de klas, tot vlak onder haar lippen en net boven haar ogen, boos op iedereen.'

"Daar was ik heel erg teleurgesteld over. Hij was mijn leukste meester. Ik snap het niet. Ik heb mijn gezicht nooit bedekt, dat vond ik eng. Er was ook een praktisch bezwaar: dan kon ik niet roken. En die hoofddoek droeg ik trouwens maar een jaar."

Hij mailde me al dat je er kwaad over was.
"Ik ben van binnen altijd dezelfde Münire geweest, alleen de verpakking was anders. Het kwam uit mezelf. Iedereen had wel iets. De één werd punker, de ander rapper, maar dat was ik al geweest. Voor mij was dit het."

Je hebt die hoofddoek wel afgedaan.
"Een moslima moet zich aan islamitische regels houden, terwijl ik op het metrostation met een sigaret in mijn hand stond. Ik voelde me schuldig dat ik het beeld van de islam volledig aan het verpesten was. En stoppen met roken kon ik niet."

Hoe ben je bij de PvdA terechtgekomen?
"Van huis uit. Onder Turkse arbeiders heeft Joop den Uyl eeuwige credits. Ik vind het streven van de sociaaldemocratie heel mooi: het goede voor iedereen."

Waarom is het voor Turkse Nederlanders toch zo moeilijk om de Armeense genocide te erkennen?
"Dat weet ik niet. De Turks-Nederlandse gemeenschap is zo divers dat je er onmogelijk een eenduidig antwoord op kunt geven. Het is een emotioneel dossier, waarin iedereen de ruimte moet hebben om zijn verdriet te verwerken. Maar waarom worden alleen de Turkse Nederlanders er steeds over bevraagd? Vraag het eens aan Peter R. de Vries of aan een Marokkaanse Nederlander. Waarom zou ik de Turkse geschiedenis moeten kennen en daar ook nog een standpunt over moeten hebben? Ik woon in Nederland en wil op mijn Nederlandse identiteit worden aangesproken."Laat ik dan iets anders vragen: waarom is Recep Erdogan zo populair onder Turkse Nederlanders?
"Weer zoiets."

Je partijgenoot gemeenteraadslid Emre Ünver werd onlangs boos toen je je er niet over wilde uitspreken.
"Ik denk dat het ons niet helpt om ons in Nederland te laten verdelen omwille van de buitenlandse politiek. We moeten het hebben over Nederland. Waarom vraag je me niet over de zorg, het onderwijs of de arbeidsmarkt? We hebben hier zo veel problemen en waar hebben we het over? Erdogan. Ik kan Turkije niet veranderen."

Ook PvdA-voorzitter Hans Spekman lust de Erdoganaanhangers niet.
"Die zegt: mensen met een dubbele agenda mogen niet infiltreren in de PvdA om andere belangen te dienen. Daar ben ik het mee eens, maar, sorry hoor: ik voel geen liefde voor Erdogan, maar ik ga mensen niet uitsluiten vanwege hun politieke voorkeur in het buitenland. Het gaat mij erom hoe iemand zich in Nederland gedraagt: doe je mee en doe je voldoende je best om de taal te beheersen? Ben je geïntegreerd?"

"Ik ben een pragmaticus: als de aanhangers van Erdogan onze sociaaldemocratische waarden omarmen, zijn ze welkom om op ons te stemmen. We hebben ze hard nodig om hier de problemen op te lossen."


We hebben hier zo veel problemen en waar hebben we het over? Erdogan Beeld Linda Stulic

CV

Münire Manisa
26 juni 1989, Izmir, Turkije

2001-2003 Fons Vitae Lyceum

2003-2005 Meridiaan College

2005-2008 Economie en juridische dienstverlening, ROC-ASA

2008-2012 Sociaal-juridische dienstverlening en Arabische taal en cultuur, HvA

2011-2012 ConsuWijzer, juridisch adviseur

2012-2014 PuurZuid, schuldhulpverlener

2013-heden Eigenaar van MS Legal & Incasso

2014-heden Lid algemeen ­bestuur Amsterdam Nieuw-West (PvdA)

2014-heden Medeoprichter van Turks-­Nederlands Tegengeluid

2015-heden Open Universiteit, rechtsgeleerdheid

Münire Manisa woont in Nieuw-West.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden