Plus

Als je doorschiet in duurzaam leven: 'Het maakte me doodongelukkig'

Steeds meer mensen streven een duurzame levensstijl na. Maar wat nu als je daarin doorschiet? 'Het lukte me niet meer te genieten van het leven, omdat ik zo hard voor mezelf was.'

Beeld Lizette Schaap

Merel Visser (38) heeft 's nachts weleens met blote knieën op de keukenvloer gezeten om een stuk krant uit het huisvuil te plukken.

"Ik lag in bed en bedacht me ineens dat ik die krant, die mijn dochter als ondergrond voor het knutselen had gebruikt, per ongeluk bij het restafval had ­gedaan. Panisch was ik."

Bewust omgaan met het milieu was altijd al belangrijk voor Visser. "Ik scheidde keurig mijn afval, was zuinig met energie en at vegetarisch. Langzamerhand ging ik daar steeds verder in. Ik reed kilometers om voor een verantwoorde bamboescheut, maakte mijn eigen tandpasta en deodorant. Het beheerste op den duur mijn leven. Het lukte me niet meer te genieten, omdat ik vaak zo hard voor mezelf was."

Grens bereikt
De knop ging om toen Vissers zoon een woedeaanval kreeg om de vilten schoenen die hij van haar aan moest.

"Hij wilde stoere sneakers, niet die stomme dingen die ik hem opdrong. Ik besefte ineens hoezeer hij alles haatte wat ik ons gezin oplegde. De duurzame, vaak door mijzelf gemaakte cadeautjes, terwijl hij liever Lego wilde. Veganistische maaltijden, terwijl hij verlangde naar een frikandel. Verplicht kort douchen."

Vissers man ging er ver in mee, totdat voor hem een grens was bereikt. "Hij wilde niet dat ik er zijn ouders en vrienden mee lastigviel. Als zij op visite kwamen, stond de verwarming bijvoorbeeld heel laag en serveerde ik alleen veganistische hapjes. Ik stootte al dan niet bewust mensen af."

Ecorexia
Visser raakte zo met zichzelf in de knoop dat ze besloot te gaan praten met een coach. "Die heeft mijn ogen geopend. Door die gesprekken leerde ik los te laten en ben ik gaan matigen. In het begin vond ik dat erg moeilijk. Ik voelde me schuldig. Maar ik wen eraan. Het belangrijkste is dat ik weer kan genieten en dat het nu een stuk gezelliger is bij ons thuis."

Visser is lang niet de enige die een groene levensstijl ­nastreeft. Op internet wemelt het van de blogs van veelal vrouwen die op een ecologisch verantwoorde manier ­leven.

En dat is prima als je je er goed bij voelt. Het wordt volgens Michelle Coenen, psycholoog in Amsterdam, pas een probleem als je er gestrest door raakt, bang wordt om het niet goed genoeg te doen.

In Amerika spreken ze ook wel van ecorexia, een aandoening waarbij mensen geobsedeerd zijn door duurzaam ­leven. Coenen beschouwt het echter niet als een obsessief-compulsieve dwangstoornis (OCD). Wél als een extreme levensstijl die psychische problemen kan veroorzaken.

Randstad
Volgens Coenen gaat het mis als je niet meer goed kunt functioneren, niet deelneemt aan sociale aangelegenheden, ­vanuit je omgeving negatieve feedback krijgt en zélf fysieke en mentale klachten krijgt van je gedrag. "Mensen die perfectionistisch zijn en graag de controle willen houden, zullen er eerder last van ondervinden."

Coenen denkt dat de obsessie met duurzaamheid ook te maken kan hebben met de hype rondom een groene ­levensstijl, die vooral in de Randstad woedt.

"Op sociale media krijgen mensen veel te zien over groen en duurzaam leven. Denk aan het online magazine Bedrock van Nina Pierson, tevens oprichter van de biologische saladebarketen Sla."

"Ook beroemdheden zoals Madonna en Ariana Grande staan zich erop voor dat zij veganistisch ­leven. Mensen die enigszins beïnvloedbaar zijn, willen dat óók. In de praktijk blijkt dan dat ze het toch lastig vinden om vol te houden. Als je iets gaat doen dat eigenlijk niet past bij je eigen normen en waarden, gaat het geheid mis. Daardoor raak je ­teleurgesteld, en daar word je weer ­somber en verdrietig van," zegt Coenen.

Groepsdruk
Ook groepsdruk kan een rol spelen, als je bijvoorbeeld veel omgaat met mensen die een vergelijkbare manier van leven hebben. "Je ziet dat mensen die in een bepaalde scene zitten, graag de beste willen zijn, beter dan de ander. Wie niet voldoet aan de eisen van de groep, valt er buiten. Je moet daardoor hard je best doen om te voldoen aan de waarden van de groep. Dat geeft weer extra druk."

Ook Danielle Klinkenberg (36) leed na verloop van tijd onder haar extreem duurzame levensstijl en de oordelen van anderen over alles wat goed en fout was.

Nog niet zo lang geleden wierp ze zelf ook weleens een misprijzende blik op het supermarktmandje van degene voor zich.

Kant-en-klaarmaaltijden, diepvriespizza, rundergehakt, fabrieksbrood. "Oooh, wat eten díe mensen slecht, dacht ik dan. Ik voelde me beter dan die ander, omdat ik wél ­biologisch at en rekening hield met het milieu."

Prioriteit
Klinkenbergs man had aanvankelijk niets met duurzaamheid. "Totdat ik hem vertelde wat de invloed van je levensstijl is op het milieu. Hij raakte erin geïnteresseerd en werd op den duur nog fanatieker dan ik."

Klinkenberg en haar man besloten samen alleen nog ­biologisch te eten. Het werd een prioriteit waar al het geld aan opging. "We droegen duurzame kleding en kochten voor twee euro een bank bij de rommelmarkt. Het zag er nogal sober uit bij ons."

Ook startte Klinkenberg het bedrijf ­Danielle Duurzaam, waarmee ze zelfgemaakte ecologische sojakaarsen en koolzaadwaskaarsen verkocht.

Na verloop van tijd kostte het haar steeds meer moeite haar duurzame levensstijl te handhaven. "Het heeft een paar jaar geduurd voordat ik durfde toe te geven dat het me doodongelukkig maakt. Zelf brood bakken en groenten snijden ís niks voor mij. En ik had geen zin meer om ­elke keer een roteind te fietsen naar een ecologische ­winkel of een boer met lokale producten."

Moe werd Klinkenberg van steeds de etiketten lezen om te zien of het wel verantwoord was wat ze kocht. De duurzame kleding die ze droeg, vond ze niet echt leuk. In huis had ze het altíjd koud omdat de verwarming laag stond.

"Gaat het de aarde helpen als ik niet gelukkig ben? dacht ik op een bepaald moment. Voorzichtig ben ik gaan loslaten. Dat begon met het scheiden van de boodschappen. Mijn man at bonen, bleekselderij en groenten. Voor mezelf kocht ik bijvoorbeeld diepvriesproducten en niet-biologische kaas. Mijn man vond dat erg jammer en begreep er niets van dat ik dat deed."

Geen schuldgevoel
Inmiddels woont Klinkenberg niet meer met hem ­samen, mede door haar andere levensstijl.

Die is inmiddels ingrijpend veranderd. Zes maanden geleden haalde zij haar rijbewijs. "Heerlijk! Ik kan nu komen waar ik wil. Verder eet ik wat ik lekker vind: ovenfrites, diepvriespizza, chocola. De verwarming zet ik lekker hoog."

Een schuldgevoel heeft Klinkenberg niet. "Ik ben eerder opgelucht. Duurzaam leven beperkte mij enorm. Het was bijna een soort religie waarbinnen ik van alles opgelegd kreeg. Rigide en streng, met veel oordelen over wat wel en niet mag. Ik was mijn vrijheid kwijt."

Balans
Dat haar bedrijf nog steeds Danielle Duurzaam heet, vindt Klinkenberg geen probleem.

"Duurzaamheid is voor mij een ruim begrip. Ook geluk valt daaronder. Het zal­ bij mijn collega's uit de duurzaamheidswereld ongetwijfeld niet goed vallen, maar voor mij is dit de beste stap die ik had kunnen nemen. Mijn leven is veel mooier geworden."

Mensen die last ondervinden van hun drang naar duurzaamheid, raadt Coenen aan om balans te creëren.

"Als je vijf duurzaamheidstips leest, doe er dan één. Zet op ­papier wat je doet op duurzaamheidsgebied en maak er geen ­ellenlange lijst van. Ook de kleine beetjes helpen. Duurzaamheid is ook bewust leven: sporten, ontspannen, gezond eten. En dan mag je best af en toe eens over de schreef gaan."

Duurzaamheidstrend
Een groene, duurzame levensstijl is populair. ­Momenteel zijn er volgens de Nederlandse Vereniging voor ­Veganisme zo'n 82.000 veganisten in Nederland. Ruim twintig jaar geleden waren dat er 16.000.

Uit ­onderzoek van Bionext, ketenorganisatie voor duurzame, biologische landbouw en voeding, blijkt bovendien dat de consumentenbestedingen aan biologische voeding in 2016 met 10 procent is gestegen naar 1,4 miljard euro. Daarmee is de omzet van biologische voeding ten opzichte van 10 jaar ­geleden ­verdrievoudigd.

Die trend zet volgens onderzoeker en antropoloog Rivke Jaffe door, mede doordat het de consument wordt aangereikt als levensstijl. Jaffe deed onderzoek naar duurzaam consumeren. In de publicatie Green Consumption spreken Jaffe en coauteur Bart Barendregt over ecochic: een mengvorm van levensstijlpolitiek, milieubewustzijn, spiritualiteit, schoonheid en gezondheid.

Zo ontstaat een identiteit die smaak en stijl samenvoegt met aandacht voor persoonlijke gezondheid en het milieu. Ook een ­terugkeer naar een eenvoudig en 'langzaam' leven hoort daarbij. Het ecochic-concept wordt omarmd door de modewereld, beauty- en fashionblogs, films, (kook)boeken en glossy's die zich enthousiast uitlaten over ecologische producten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden