Als je door hulpverlening vooruitgang verwacht, kom je bedrogen uit

Zo gemotiveerd als je in West-Afrika arriveert om ebola te bestrijden, zo gedemotiveerd ga je terug. Jacob van der Ende, arts in Sierra Leone, beschrijft hoe luchtkastelen worden gebouwd.

null Beeld afp
Beeld afp

Na ruim een jaar West-Afrika vanwege de ebola-uitbraak, is het hoofdstuk uit: West-Afrika is ebolavrij verklaard. Veertien januari kwam het verlossende bericht van de Wereldgezondheidsorganisatie - enkele uren voordat de nieuwe uitbraak in Sierra Leone bekendgemaakt werd.

Toevallig? Zeker niet. Ook al is dit het manipuleren van nieuws pur sang, door ebola op papier voorbij te verklaren, kunnen de drie getroffen landen hier eindelijk weer verder. Vorige week werd Sierra Leone voor de tweede keer ebolavrij verklaard. Een dag te vroeg. Een nieuwe uitbraak in Guinea bleek inmiddels een feit.

Zoet-zuur
Met het kolonialisme in de genen kom je schuimend van ambitie het vliegtuig uit en wil je het liefst de douanebeambte al uit gaan leggen hoe hij veel efficiënter die twaalf stempels kan zetten. Of beter nog: zijn superieur moet je hebben! Hem zou je tenminste wel kunnen overtuigen van het feit dat het volstrekte onzin is dat iedere passagier drie formulieren in moet vullen als niemand ooit naar het ingevulde kijkt. Ja. Daar ging je al, en je moet je koffer nog krijgen.

Tot deze missie was er nog geen sprake van dat befaamde gevoel van Afrikaanse magie. Maar ook al heb je niets met het continent, vroeg of laat grijpt het je. Als je het iets beter leert kennen, duwt het je hard met je gezicht in het rode stof en laat het je de smaak van ellende proeven. Maar tegelijkertijd ook van intens geluk. Het is een hap zoet-zuur. De klaagzang van een moeder die haar kind net heeft zien doodgaan, geven je tranen en kippenvel tegelijk. Dat rode stof gaat overal tussen zitten, kwijt raken doe je het waarschijnlijk nooit meer.

De toekomst heeft echter weinig kleur. Kosten noch moeite worden gespaard, maar hou maar op. Al is het je gelukt iets kleins op te bouwen, het is een luchtkasteel. Je stoelpoten zijn al half door.

Luchtkasteel breekt af
Ben je iets kwijt, dan voel je weer dat onbestemde gevoel dat je in Nederland eigenlijk helemaal niet kent. Iemand ontvreemdt iets maar jíj voelt je er slecht over. Misschien wel schuldig. Waarom? Omdat je weer iemand terecht moet wijzen, een waarschuwing moet geven of dit keer nu écht moet ontslaan. Weer moet je een stukje afbreken van je ooit zo grootse luchtkasteel.

Dat doet pijn. Niet omdat je het zonde vindt van je werk en de tomeloze energie die je erin hebt gestoken. Maar pijn omdat je dan die kleine kindjes weer met een emmer water op het hoofd ziet lopen die ze net uit de rivier hebben geschept.

Nog steeds geen stromend water in het dorp, nog steeds geen vooruitgang. Nog steeds niets dat ook maar enigszins op een beschaving begint te lijken.

Jacob van der Ende Beeld -
Jacob van der EndeBeeld -

Jacob van der Ende

Was arts in Lion Heart Medical Center in Yele, Sierra Leone.

Fraude die op een dergelijke constructieve schaal wordt georganiseerd, daar is geen luchtkasteel tegen bestand. 's Werelds grootste bierbrouwer die in een piepklein brouwerijtje na zeven jaar nog steeds rode cijfers staat te gisten - waarom kan het op andere continenten wel, maar hier niet?

Goed. African Minerals, dat is een bedrijf waar het wel lekker mee gaat. Inmiddels wordt daar Fu Yung Hai bij de lunch geserveerd - maar het zijn dezelfde Chinezen die de koningsdeal hebben gesloten dat ze tegen een, waarschijnlijk, minimale betaling een gigantische oppervlakte 'grond' mogen afgraven en uitvoeren.

Iedereen weet dat deze grond vol zit met goud en diamanten, grondstoffen waarvan de opbrengst toe zou moeten komen aan het continent.

Zelf doen
De bouwtekeningen voor nieuwe luchtkastelen kunnen van tafel. Een plan voor langdurig onderhoud mag worden geschreven. Sierra Leone, maar ook de rest van Afrika moet het zelf doen: alleen dán is er toekomst. Alleen dan kunnen we hoop hebben dat die kindjes later een kraan in hun huis open kunnen draaien waar drinkwater uit komt voor hun eigen kinderen.

Het westen mag ondersteunende taken verrichten, her en der een duwtje geven in de goede richting, maar wanneer je verbetering verwacht, kom je bedrogen uit. Zo gemotiveerd als je gekomen bent, zo gedemotiveerd rij je terug naar het vliegveld.

Onderweg zie je weer die kindjes in hun blote kont achter een kaal fietswiel aanrennen terwijl moeder probeert de houtskool op te stoken. Dan weet je zeker: vijftig jaar geleden moet het er exact hetzelfde hebben uitgezien. En over tien jaar zal het nog zo zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden