Plus

Alphons Meeuwis (1916-2016): principieel mens en enorme doorzetter

Alphons Meeuwis koos in 1940 meteen de kant van het verzet. De Paroolman van het eerste uur overleed donderdag.

Alphons Meeuwis.Beeld Domin Meinema

Een roekeloze actie noemde hij zijn ontsnapping uit het gijzelaarskamp Lager Haaren, de gevangenis van de Sicherheitsdienst waar verzetsmensen en Joden zaten. De uit pure doodsangst gedreven daad zou hij nooit meer doen. Dat zei hij echter nooit over zijn beslissing het illegale Parool te verspreiden.

De destijds 24-jarige Alphons Meeuwis was als kind uit een socialistisch milieu politiek bewust opgevoed. Een principieel mens en een enorme doorzetter. Meeuwis kwam uit een arbeidersgezin en woonde in zijn jeugd in het Centrum. De Warmoesstraat, Zeedijk en Nieuwmarkt waren zijn 'speeltuin'.

Hij verhuisde later met zijn ouders naar De Pijp. Op zijn zeventiende werd hij lid van de AJC (Arbeiders Jeugd Centrale). Hij wist al voor de oorlog goed wie zijn tegenstander was. Toen de Duitsers in 1940 binnenvielen, hielp hij mee strips op lantaarnpalen te plakken met de tekst 'Nederland zal herrijzen'. Hij deelde op straat blaadjes uit van de Nederlandsche Unie, een politieke organisatie, met daarin propaganda tegen de NSB en de Duitsers.

SD voor de deur
Een familievriend, Addie Addicks, vroeg hem de Nieuwsbrief van Pieter 't Hoen, de voorloper van het illegale Parool, te verspreiden. Hij stemde direct toe. In november 1941 stond de SD 's nachts voor de deur. Zijn naam was aangetroffen op een lijst met mensen die Het Parool verspreidden.

Bij hem thuis stond een stencilmachine en lagen andere zaken die de Duitsers niet erg op prijs stelden, vertelde hij in een interview met Het Parool in 2014.

Zijn zoon Wilco (69): "De Duitsers hebben nooit een bewijs gevonden. De kranten zaten verstopt in de rugleuning van de bank. Anders had hij het nooit overleefd."

Meeuwis werd via de Euterpestraat, het onderkomen van de SD, naar het Huis van Bewaring aan de Weteringschans gebracht. Hij ging vervolgens naar het Oranjehotel in Scheveningen, waar hij werd verhoord. Hij schoof de schuld in de schoenen van familievriend Addicks. Hij wist dat die eerder was gepakt en in oktober was gefusilleerd. "Ik dank mijn leven aan hem," zei Meeuwis in het interview.

Steengroeve
Hij ging naar verschillende kampen: kamp Amersfoort, kamp Vught en gijzelaarskamp Lager Haaren. Op Dolle Dinsdag, 5 september 1944, wist hij uit dit laatste kamp te ontsnappen. Met een gevonden tang knipte hij een gat in het prikkeldraad en liep, gekleed in ook gevonden kleren, over honderden meters kale vlakte. "Ik moet nog vaak denken aan wat er had kunnen gebeuren. Ik zou het nu nooit meer gedaan hebben. Maar ik werd gedreven door pure doodsangst."

Na de bevrijding hoorde hij dat een groep mannen uit zijn kamp was doodgemarteld in een steengroeve in Duitsland. Na de oorlog ging hij bij Philips werken.

Van zijn verzetsverleden zijn zijn twee kinderen Wilco en Manja in grote lijnen op de hoogte. Over zijn ervaring in de kampen heeft hij hun weinig verteld, wel aan een buitenstaander. "We lazen later in het boekje Verzwegen strijd het verhaal over zijn oorlogsverleden. Zeer aangrijpend. Voor ons ging een wereld open."

Achter de schildersezel
De laatste tien tot vijftien jaar moest Meeuwis steeds vaker terugdenken aan de oorlog. Hij bezocht vanuit Limburg jaarlijks de herdenking van Het Parool, waarbij de omgekomen medewerkers van de krant worden herdacht. Hij luisterde aandachtig naar de lezingen die op de bijeenkomst na de herdenking werden georganiseerd. Hij was scherp en pienter, tot op de laatste dag, ploos de krant uit en was politiek op de hoogte.

Twee dagen voor zijn dood zat hij nog achter zijn schildersezel. Kortgeleden schilderde hij drie bijzondere panelen met de namen erbij van zijn oude strijdmakkers van Het Parool, onder wie Addie (Arie) Addicks, Wilco Jiskoot, Jan Zwanenburg, Jacob (Jaap) Nunes Vaz en Salomon (Sieg) Vaz Dias. Daarnaast een beeld van hemzelf in de gevangenis en oude Parolen. "Onze vader had een lijn in zijn leven. Hij stond voor zijn zaken," zegt Wilco.

Na zijn ontsnapping uit het gijzelaarskamp werd hij opgevangen door een familie in Boxtel, waar hij tot de bevrijding kon blijven. Hij stuurde hun elk jaar een kaartje.

Alphons Meeuwis, die 99 werd, is 's nachts ingeslapen. Hij is woensdag gecremeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden