Alleen tbs geëist voor neersteken Oma Toni

Het OM heeft de rechtbank gevraagd tbs met dwangverpleging op te leggen aan Vino H. Omdat H. volledig ontoerekeningsvatbaar is verklaard, kan geen gevangenisstraf tegen hem worden geëist. Volgens de officier van justitie heeft H. 'Oma Toni Heeremans' met voorbedachte rade om het leven gebracht.

Vanuit het niets stak H. in op Oma Toni. Beeld Eigen foto

'De verdachte is keer op keer heel duidelijk in zijn motief, hoe onlogisch dat ook moge zijn. Hij wilde wraak nemen op zijn vader en koos daarvoor een zwak persoon. Hij was bang dat hij het van een ander niet zou winnen," sprak de officier van justitie. "Mevrouw Heeremans had geen moment de kans om zich te verweren of zelfs maar te vluchten. Ze werd van achteren aangevallen door een man, die vele jaren jonger was dan zij."

Volgens de officier dacht H. goed na over wat hij van plan was en liep hij al langer rond met het idee om iemand iets aan te doen, nadat hij enkele weken voor het incident door zijn vader uit huis werd gezet. De officier van justitie: "Op de dag zelf heeft H. meerdere slachtoffers bekeken en gewacht tot mevrouw Heeremans alleen was. Hij heeft de aanval welbewust en weloverwogen uitgevoerd en is zeer doelgericht te werk gegaan."

Ontoerekeningsvatbaar
Bij het OM is er geen twijfel dat de dood van Heeremans, hetzij weken later en zelfgekozen, het gevolg is van de acties van H. "Het is Heeremans niet gegund geweest afscheid te nemen van het leven, zodra haar tijd was gekomen en in haar eigen huis."

Dat meerdere deskundigen H. als volledig ontoerekeningsvatbaar beschouwen, wordt door de officier van justitie overgenomen. Als iemand niet kan worden aangerekend wat hij heeft gedaan, kan hij daarvoor ook geen straf krijgen. De officier van justitie vroeg dan ook om H. te ontslaan van alle rechtsvervolging en H. tbs met dwangverpleging op te leggen. "Die dwangverpleging is noodzakelijk om de veiligheid van anderen te garanderen."

Opmerkelijke suggestie
Raadsman Bob Meijer begon zijn pleidooi met de opmerkelijke suggestie dat Vino H. wellicht niet de dader van de steekpartij was, maar slechts de schuld op zich nam. Het bracht de rechtbank ertoe nogmaals aan H. te vragen of hij bij zijn bekentenis bleef. Dat bleek het geval.

Meijer vond bovendien dat áls H. dan de dader was, hem slechts zware mishandeling kan worden aangerekend. Oma Toni koos immers voor het stopzetten van haar behandeling, na weken in het ziekenhuis. Meijer: "Als we er vanuit gaan dat H. haar heeft gestoken, heeft hij haar in de situatie gebracht waarin zij een besluit over haar leven heeft moeten nemen. Maar dat was geen besluit van mijn cliënt. De uitkomst van dat besluit is nu bepalend voor de strafeis van mijn cliënt."

Verder betoogde Meijer dat deze zaak twee slachtoffers kent. "Deze zaak doet me denken aan de verhalen over Vietnam-veteranen. H. kan zich niets herinneren van zijn vlucht naar Nederland, terwijl familieleden hebben gezegd dat hij toen dingen heeft gezien die kinderen niet horen te zien. Niet alleen mevrouw Heeremans is slachtoffer, ook H. Hij is slachtoffer van zijn eigen schizofrenie."

'In een flits'
"Ik moest iets doen, maar ik wist niet wat," zei H. maandagochtend met zachte stem tegen de rechtbank. "Het heeft allemaal met mijn vader te maken. Ik ben heel erg mishandeld door mijn vader, het hield maar niet op. Daarom koos ik er voor om naar Amsterdam te gaan om een delict te plegen en pas daar kwam het idee bij mij op. Het is allemaal in een flits gebeurd en ik had nooit van mezelf kunnen verwachten dat ik dit had kunnen doen."

Oma Toni. Beeld Facebook

Met zijn handen in zijn schoot gevouwen zat de magere H. in de rechtbank. In joggingbroek en met een ongestreken overhemd en met de blik strak vooruit gericht. Naar de ongeveer twintig aanwezige familieleden van Heeremans keek hij niet.

"Naar mevrouw Oma Toni toe heb ik er heel veel spijt van. Als iemand zoiets bij mij zou doen als ik die leeftijd had, zou ik het ook heel erg vinden. Mevrouw Oma Toni was 96 en ik kan me heel goed voorstellen dat het zo'n impact op haar heeft gehad," zei H.

Mishandeld
Maar hij verklaarde ook anders over zijn daad. "Ik wil het eigenlijk niet zeggen, maar het is het wel waard geweest, naar mijn vader toe. Want er is mij zoveel aangedaan door mijn vader, dat ik wel iets moest doen. Ik denk dat mijn vader wel begrijpt dat hij daarmee moet ophouden."

Zo komt ook meer duidelijkheid over de motieven van H. Hij zegt sinds zijn 14de door zijn vader te zijn mishandeld. "Een keer trok hij aan mijn haren, gooide hij mij op de grond en ging met zijn schoenen aan op zijn allerhardst op mijn hoofd staan. Toen werd ik zo bang dat ik heel hard moest huilen."

De vader ontkent de mishandelingen, maar andere familieleden vertellen wel dat H. jarenlang het mikpunt was van spot en dat zijn vader hem voortdurend kleineerde.

H., bij wie schizofrenie is geconstateerd, zegt dat hij er niet bij had nagedacht wat er kon gebeuren, toen hij haar in de buik stak. Dat Toni Heeremans na wekenlange behandeling in het ziekenhuis koos voor euthanasie, 'kan ik begrijpen,' zei H. "Ze had al zoveel meegemaakt, de Wereldoorlog, ze was natuurlijk al 96. Het is niet leuk wat er met Oma Toni is gebeurd."

Verward

De Arnhemmer Vino H. was vorig jaar op 19 maart in verwarde toestand naar Amsterdam gekomen om iemand iets aan te doen, zo verklaarde hij nadat hij zich op de Dam bij agenten meldde. Hij stak in de Govert Flinckstraat vanuit het niets in op 'Oma Toni' Heeremans (96). De bejaarde vrouw overleefde de aanval aanvankelijk, maar stierf na enkele weken in het ziekenhuis.

'Eenmalige actie'
Vol verdriet en woede spraken twee dochters van Oma Toni maandagochtend in de rechtszaal. Terwijl Vino H. strak voor zich uitkeek, verhaalden zij over het gelukkige leven van hun moeder, tot die dag in maart.

Nog steeds is het verdriet enorm. "'s Avonds als ik de tv uitzet en geen afleiding meer heb, komen de emoties en het besef dat ze weg is. Zo'n weerloze oude vrouw. Het gevoel van machteloosheid en boosheid overheerst. Dit had mijn moeder niet verdiend om zo te overlijden, met zoveel pijn. Mijn moeder zat nog vol levensvreugd, ze wilde de honderd halen. Maar haar lichtpuntje is nu uit."

H. is door deskundigen volledig ontoerekeningsvatbaar verklaard. Hij lijdt aan paranoïde schizofrenie en de kans op herhaling is groot, vrezen de onderzoekers. H. denkt daar zelf anders over: "Ze hoeven niet bang te zijn voor herhaling, want dit ga ik nooit meer doen. Dit was een eenmalige actie."

Gepest
Het leven van H. is in kaart gebracht en dat is een schets van een treurig bestaan. H. kwam in juni 2000 vanuit Irak naar Nederland, toen hij negen jaar oud was. Het hele gezin maakte een traumatische boottocht, al zegt H. daaraan weinig herinneringen te hebben. Daarna zat het gezin in verschillende asielcentra, waarbij de dreiging van uitzetting voor veel spanningen zorgde. Psychiaters menen dat H. mogelijk kampt met post-traumatische stress-stoornis (PTSS).

Rond zijn 17de 'komt er een knik in zijn ontwikkeling.' Hij wordt gepest op school en slaagt er niet in stages af te ronden. "Maar dat was allemaal niet mijn schuld," zegt H. Hij woog op een bepaald moment slechts 45 kilo, omdat hij heel weinig at. In die tijd wordt hij dagelijks bespot door zijn vader. Thuis lopen de emoties op en als de politie in 2014 langskomt, maakt H. een labiele indruk. Hij raakt dakloos en verblijft op straat. Hij gaat steeds meer in zichzelf praten, al herkent H. dat niet. "Als je zomaar begint te lachen, ben je eigenlijk een gek." H. zegt geen stemmen te horen.

De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden