Plus

Alleen meer asfalt is niet de oplossing tegen fietsfiles

Nu de vakantie ten einde is, duikt overal in de stad de fietsfile weer op, met ergernis en valpartijen tot gevolg. Domweg meer asfalt is geen oplossing, zeggen deskundigen. 'De stad moet keuzes maken.'

Terwijl het aantal fietsers toeneemt, blijven de fietspaden even smal Beeld Mats van Soolingen

Je zou het een rustig ochtendje op de Museumbrug kunnen noemen. Terwijl de eerste najaarsstorm over Amsterdam raast en mensen waarschijnlijk voor de tram hebben gekozen, passeren hier deze woensdagmorgen beduidend minder fietsers dan gebruikelijk.

En toch, om 8.21 uur exact, vormt zich op de brug een heuse fietsfile. Tussen de Stadhouderskade en de Weteringschans staat het op het fietspad afgeladen vol. Ruim zestig meter fietsen, fietsers en regenpakken.

Hectisch scharnierpunt
Vóór staat het op rood, terwijl áchter de rij seconde na seconde wordt verlengd door verse aanwas. Precies op het moment dat de staart van deze file het altijd drukke kruispunt met de Weteringschans dreigt aan te tikken, gaat het licht op groen en zet de hele meute zich in beweging. Iedereen kan voort, crisis bezworen.

Zoals hier, op dit hectische scharnierpunt tussen Zuid, waar half Amsterdam naar school lijkt te gaan, en de binnenstad, waar duizenden voor werk moet zijn, gaat het tussen acht en negen uur 's morgens op veel meer plaatsen. Dag in, dag uit. In de binnenstad natuurlijk. Maar ook in Oost, Zuid en West.

Terwijl het aantal fietsers toeneemt, blijven de fietspaden even smal. Geen twee meter, de landelijke norm, maar soms zomaar een halve meter minder. Staat de rij rechtdoor, dan halen fietsers die moeten afslaan soms onnavolgbare capriolen uit. Fietsers pakken graag een stukje stoep mee. Je ziet de ongelukken en ongelukjes om je heen gebeuren. Cijfers zijn niet beschikbaar: de ongevalsregistratie is nog steeds niet op orde.

Frietzakken
Ergernis dus. Maar kijk rond op de plekken waar de nood het hoogst is en je constateert dat er opvallend veel gelatenheid is, en hier en daar een forse portie boosheid. Het is ook wat dat betreft net een echte file.

Maak die fietspaden dan gewoon breder! Maar zo gemakkelijk is het niet, zegt Robert Hulshof, deskundige bij kennisinstituut Crow. "Meer asfalt is de oplossing niet. Als dat al mogelijk zou zijn in een historische stad als Amsterdam, met al zijn smalle straatjes. Kruispunten, daar gaat het mis. Op kruispunten hopen de fietsers zich op, dat is de bottleneck."

Beeld Mats van Soolingen

Amsterdam erkent die verklaring en heeft het afgelopen jaar op een aantal plaatsen ter hoogte van die kruispunten de fietspaden breder gemaakt. Op het Mr. Visserplein bijvoorbeeld, waar nutteloze stoep moest wijken voor ruimte voor fietsers en de fietspaden nu trechtervormig uitlopen. Deze 'frietzakken' lijken te werken in de zin dat zich meer fietsers kunnen opstellen voor een rood licht en zij kruisend verkeer minder in de weg staan.

Bredere fietspaden
Bredere fietspaden zijn wel mogelijk, zegt bijvoorbeeld Mikael Colville-Andersen, een Deense deskundige uit die andere fietshoofdstad Kopenhagen. "Amsterdam is een fantastische plek, maar er worden te weinig prioriteiten gesteld. Met zo veel fietsers als bij jullie is het onvermijdelijk keuzes te maken: óf fietsers óf een andere groep verkeersdeelnemers. Ik heb soms het gevoel dat de fietser er simpelweg bij wordt geperst."

Of zoals Richard ter Avest van adviesbureau Goudappel Coffeng het zegt: "Misschien moet de stad op bepaalde plekken zeggen: hier halen we parkeervakken voor auto's weg en de vrij­gekomen ruimte gebruiken we voor betere fietsvoorzieningen."

Beeld Het Parool

Wat fietsproblematiek betreft is Amsterdam te vergelijken met Utrecht, zegt verkeerswethouder Lot van Hooijdonk daar. "Wij pakken de drukte onder meer aan door zo veel mogelijk parallelle routes aan te leggen en straten geschikt maken voor veel fietsers. Buiten het centrum is dat niet zo ingewikkeld, maar ook in de binnenstad móet je dat doen. Ja, dat kost geld, want je moet op sommige plekken bijvoorbeeld tunneltjes aanleggen, maar we doen dat wel. Zo kan je die heel drukke fietsroutes ontlasten."

Auto's te gast
Voor een structurele aanpak van het fietsfileprobleem zal de stad echt een andere benadering moeten kiezen, zegt Wim Bot van de landelijke Fietsersbond. "Meer asfalt helpt hooguit tijdelijk. Ik ben zelf enthousiast over wat er in de Sarphatistraat gebeurt. Geen vrijliggend fietspad, maar de hele rijweg is fietspad geworden. Auto's mogen er rijden, maar zijn daar te gast. Dit kan natuurlijk niet overal, maar ik zie dat het op deze plaats goed werkt."

Net als Ter Avest van Goudapppel ziet Bot dat een verlaging van de maximumsnelheid voor auto's voor meer ruimte voor fietsers kan zorgen: ontvlechting, zoals verkeerskundigen zeggen.

"Snelheidsverschillen op smalle paden veroorzaken fietsfiles. Als je auto's maximaal dertig kilometer per uur laat rijden, kun je meer verkeersdeelnemers van dezelfde ruimte gebruik laten maken. Wat je nu ziet, is dat iedereen een eigen gebiedje wordt toegewezen en dat dat ingewikkeld door elkaar heen loopt."

Met medewerking van Emma van Bergeijk, Vadim Dijkshoorn, Michiel van Herpen, Jiske van Haga en Jorris Verboon.

Cristina Garcia Martin (43)
Animator

"Elke ochtend heb ik te maken met fietsfiles, maar ik ga niet eerder of later van huis weg om het te vermijden. Het is geen autofile, van de 24 uur die een dag heeft zijn het maar een paar seconden die je even moet wachten. Ik ga dan ook niet door rood fietsen om de file te omzeilen, ik wacht wel even."

Gerard Pouw (63)
Kunstenaar

"Ik ben allang blij dat iedereen lekker op de fiets zit. Die files zijn vervelend, maar ik ga me er niet druk over maken. Ik heb het idee dat er altijd rekening gehouden wordt met de auto's in de stad en wat mij betreft mag dat nu wel een keertje andersom gebeuren. Fietsers zijn niet meer weg te denken en het worden er steeds meer."

Ricardo Gama (28)
Ingenieur

"Ik kom uit Portugal en ben nog maar een maand in Amsterdam. Het ziet zwart van de fietsers. Ik ben niet helemaal gewend aan het fietsen en heb laatst al een ongeluk gehad, dus ik ben een beetje bang. Ik vind die fietsfiles best vervelend, ik neem dan liever een andere route die misschien langer is maar wel minder druk."

Sanne van Alphen (37)
Jobcoach

"Hoe dichter je bij de Dam komt, hoe groter de fietsfile wordt. Ik vind het heel vervelend als ik achteraan moet aansluiten, probeer ik er toch een beetje omheen te fietsen zodat ik als eerste weg kan als het licht op groen springt. Volgens mij ben ik niet de enige, je merkt dat iedereen wel probeert een beetje voorin de rij te komen."

Fietsfiles zijn een grote hoeveelheid fietsen die stilstaan voor een stoplicht of kruising Beeld Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden