Plus

Al 17 jaar schrijven voor GTST: 'Het geeft nog steeds een kick'

Scenarioschrijvers Pia Blanco (52) en Rohan Gottschalk (39) bedenken al zeventien jaar teksten voor Ludo, Laura, Janine en al die andere personages uit Goede Tijden, Slechte Tijden.

'Het mooie is: op televisie win je de discussie die je thuis verliest' Beeld Daniel Cohen
'Het mooie is: op televisie win je de discussie die je thuis verliest'Beeld Daniel Cohen

Pia Blanco, hoofdschrijver, en Rohan Gottschalk, creatief producent, vertellen in de GTST-hoek van het hagelwitte gebouw van Scriptstudio, in de schaduw van de Amsterdam Arena, hoe ze zeventien jaar geleden in het schrijvers­team van de successerie terechtkwamen.

Blanco is van oorsprong tangodanseres, maar na haar tweede kind wilde ze minder van huis zijn. Omdat ze ook graag schreef, ging ze naar de Schrijversvakschool, en koos de richting scenarioschrijven. In het derde jaar kwam ze bij Scriptstudio terecht. "Ze vonden mijn proefscript verschrikkelijk, maar ik mocht uiteindelijk wel beginnen, haha."

Van cursist tot storyliner
Gottschalk werkte in het onderwijs toen hij reageerde op een advertentie voor een cursus scenarioschrijven. Op een dag kwam de directeur van Scriptstudio de klas binnen met de vraag wie wilde schrijven voor GTST. Dat werk combineerde hij een paar jaar met zijn onderwijsbaan.

's Nachts schreef hij de dialogen. "Na een paar jaar werd ik storyliner. Dan bedenk je voor een paar weken alle verhalen, die de dialoogschrijvers moeten uitwerken."

Ook Blanco werd storyliner. Gottschalk: "Dat is het zwaarste onderdeel, omdat je te maken hebt met zo veel beperkingen; je hebt acteurs maar een bepaald aantal ­dagen tot je beschikking, je kunt niet alles buiten filmen. Je begint altijd met een lange lijst van zaken die níet kunnen en dan moet je nog beginnen."

Is dat meteen het belangrijkste verschil met het schrijven van filmscenario's? Gottschalk: "Het grote verschil is dat een aflevering van GTST binnen drie dagen wordt geschreven. Je hebt te maken met een kortstondige opeenvolging van deadlines."

Drijfveren
In 2008 ging de manier van verhalen vertellen bij GTST op de schop, nadat het aantal kijkers flink was teruggelopen.

Blanco: "We werden steeds minder herkenbaar, omdat we zo origineel mogelijk wilden zijn. Maar je moet de drijfveren kunnen begrijpen, zelfs als iemand een moord pleegt. Uiteindelijk gaat het in het leven om liefde en oorlog."

Hebben ze weleens iets persoonlijks gebruikt uit hun ­leven? Gottschalk lacht. "Ik heb weleens een ruzie hier en daar verwerkt. Toen Jack en Lorena uit elkaar gingen, waren er veel overeenkomsten met mijn relatie. En het mooie is: op televisie win je de discussie die je thuis verliest."

Iedere schrijver moet in principe voor ieder karakter dialogen kunnen schrijven. Blanco: "De schrijvers moeten vaak al over een nieuw karakter schrijven vóór een acteur is gevonden die bij de rol past. Dan is het fijn als er iemand wordt gecast die een beetje klopt bij jouw teksten. Alle schrijvers hebben op een gegeven moment de taal van iemands karakter in hun hoofd."

Een kick
Elke maandag komen de dialoogschrijvers bijeen en neemt iedereen een aflevering voor zijn of haar rekening. Je hebt dus van dinsdag tot vrijdag om een hele aflevering te maken, waarna feedback volgt en de schrijver een tweede versie maakt. De schrijvers werken maanden vooruit.

GTST wordt sneller

Het aantal kijkers dat ‘live’ tv-kijkt, loopt achteruit, vooral onder jongeren, en digitaal kijken via RTL XL en Videoland neemt toe. Gottschalk: “Daardoor verandert ook de manier van kijken. We bouwden altijd aardig wat herhaling in, maar dat is minder nodig; mensen kijken een paar afleveringen achter elkaar terug. De inhoud blijft hetzelfde, maar de vertelstructuur passen we iets aan.”

Vanaf januari wordt GTST daardoor iwat sneller, al zal een leek zo’n subtiele aanpassing niet direct merken.

RTL scoort in de doelgroep van 20 tot 49 jaar rond de dertig procent marktaandeel.

Gaat het nooit vervelen, ook niet na zeventien jaar? Blanco: "Als het een trucje wordt, zou ik ermee stoppen. Maar dat is niet het geval. Het geeft nog steeds een kick dat jouw verhalen op televisie komen."

Gottschalk: "Je ziet in ­relatief korte tijd terug wat je met elkaar bedenkt, terwijl de schrijver van een filmscenario daar soms jaren op moet wachten."

Wordt soapschrijven onderschat? "Ja, dat merken we altijd als er nieuwe mensen komen," zegt Gottschalk. "Volgens mij kunnen veel mensen een goed script schrijven, maar wij moeten er veertig per jaar maken en dat vergt iets andere kwaliteiten. Problemen lijken soms op elkaar, maar je moet wel kunnen variëren."

Vallen en opstaan
Blanco merkt dat het vaak niet goed genoeg is; vooral goede storyliners zijn bijna niet te vinden. "Het is veel ­vallen en opstaan, en daar moet je echt tegen kunnen. Dan ga je vrolijk met drie verhaallijnen aan de slag en haalt je begeleider alles eruit omdat het gewoon niet boeiend is."

Zoiets is pijnlijk, weet Gottschalk. "Als het niet goed is, ervaar je dat als extra druk en hoop je dat niet alles wat je vanaf dat moment zult schrijven als saai wordt weggezet." Daar komt bij dat er sowieso een tijdsdruk op zit. Blanco: "Woensdag heb je overleg en dan moet maandag het hele boek er liggen."

Dat goede dramaschrijvers schaars zijn, is een veelgehoorde klacht in de tv-wereld. "Er zijn veel mensen die het zouden willen, dus proberen we geregeld een soort schrijversklas te organiseren waarin je de basis leert.

Maar als er dan één van de zes deelnemers overblijft, is dat al veel. Ze vallen vaak over het hoge tempo en de druk. In korte tijd moet je realistische dialogen schrijven zonder dat het allemaal te expliciet wordt: 'ik ben boos' zeggen is bijvoorbeeld verboden. Dat is maar weinig mensen gegeven."

Blanco: 'Woensdag heb je overleg en maandag moet het hele boek er liggen' Beeld Daniel Cohen
Blanco: 'Woensdag heb je overleg en maandag moet het hele boek er liggen'Beeld Daniel Cohen

Het schrijven

Het schrijfproces begint met vier mensen. Een team, met daarin Gottschalk en Blanco, zet voor een paar maanden de lange verhaallijnen uit. Vervolgens worden die teruggebracht tot weken; in week 1 zijn Robert en Laura getrouwd, in week 2 ontmoet hij een andere vrouw en zo verder.

Aan de hand van dit overzicht veegt hoofdschrijver Blanco die lijnen op een hoop en komt er een synopsis, met daarin een omschrijving van wat er in week X allemaal gebeurt.

Vervolgens bedenkt de storyliner daarvan vijf afleveringen van elk tachtig scènes. Die storylines gaan vervolgens naar de dialoogschrijvers, want zij moeten opschrijven wat de karakters precies vertellen. Dan gaan de scripts via de eindredactie, Blanco en Gottschalk de vloer op.

De storylines vergen twee weken productietijd, daarna een week schrijven, een week eindredactie en na vier à vijf weken gaan ze naar de filmploeg. En elke week begint dat proces dus weer opnieuw, waardoor alle fases door elkaar lopen.

In de weken dat er geen uitzending is, ligt de productie ook stil.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden