Ajax Dossier: Een gecompliceerde dubbelrol

Rinus Michels in de kleedkamer in De Meer. Naast hem Ton Wickel, René Notten, Henk van Santen. Op de achterste rij (vlnr) John Dusbaba, Ruud Krol, Tscheu La Ling, Ruud Geels, Heinz Stuy, Wim Suurbier, Bob Haarms en Jan van Gorp. Foto ANP

Ajax is een grote cub met een rijk verleden. Het Parool belicht de belangrijkste periode. Tussen 1965 en 1966 vormde Rinus Michels Ajax om tot een profclub. Deel 15: Teambuilding en tactiek.

'Ter voorbereiding op een wedstrijd overnachtten we vaak in een hotel. Als het werk gedaan was, na het avondeten, zo rond een uur of half tien, klopte Rinus geregeld op de deur van mijn kamer,'' zegt voormalig verzorger van Ajax, Salo Muller. ''Dan kwam hij op bed liggen, maar denk niet dat de gesprekken over koetjes en kalfjes gingen. Die man was vierentwintig uur per dag met voetbal bezig.''

Michels volgde alle ontwikkelingen nauwgezet, de processen binnen zijn eigen spelersgroep, maar ook de tactische evolutie van de voetbalsport. Teambuilding en speelwijze werden de pijlers onder zijn succes. ''De trainer speelt een gecompliceerde dubbelrol die zijn dagelijks leven beheerst,'' vertelde Michels in zijn boek Teambuilding als route naar succes. ''Enerzijds moet de trainer elk koninkrijkje - de belangen van het individu - respecteren. Anderzijds moet hij zijn spelers steeds weer paaien zich in dienst te stellen van, zich op te offeren voor het gemeenschappelijke doel: het resultaat.''

Op het moment dat Michels bij Ajax binnenkwam, begon zijn zoektocht naar 'wegen om versterkte defensies open te breken', in navolging van het Braziliaanse nationale elftal. Michels in zijn boek: ''Behalve Nederland zijn er maar weinig landen geweest die de spelstijl van Brazilië hebben geïmiteerd. Het vereist in alle linies klassespelers. Spelers, die niet alleen gewend zijn aan een dergelijke spelstijl, maar er eveneens al jong in opgegroeid zijn. Een spelstijl in het topvoetbal moet succesreëel zijn. Niet het product van idealisme!''
Helenio Herrera hanteerde in de jaren zestig bij Internazionale op een succesvolle manier het catenaccio, met vier verdedigers, een extra slot op de deur daarachter en mandekking in de laatste en middelste linie. Sir Alf Ramsey op zijn beurt liet als bondscoach van Engeland in de aanloop naar het gewonnen WK van 1966 de vleugelspelers vallen en legde de basis voor het 4-4-2 systeem, met slechts twee spitsen.

Michels nam het 4-3-3 systeem als basisvorm, of de tactische variant 4-2-4, en werkte aan een spelstijl die later 'totaalvoetbal' zou gaan heten. ''Dat vereiste opbouwend en aanvallend acties waarmee je de tegenstander kunt verrassen. Daarom koos ik voor veel positiewisselingen in en tussen de drie linies. Iedereen mocht opbouwen en aanvallen, mits alle spelers zich ook verantwoordelijk voelden voor hun defensieve taken. Individueel en teamtactisch stel zo'n keuze hoge eisen aan de spelers.''

Organisatie, structuur, discipline; het werd door Michels bij Ajax onmiddellijk met de paplepel ingegoten, zegt Ton Pronk. Salo Muller: ''Rinus zei tegen me: jij bent de verbinding tussen de spelers en mij. Ik wil niet weten wat de jongens met jou bespreken over problemen in hun huwelijk, of vreemdgaan of andere persoonlijke zaken. Ik wil het pas horen als jij vindt dat ik het moet weten.''

Michels creëerde afstand naar zijn spelers om zonder aansziens des persoons de sportieve beslissingen te kunnen nemen die hij noodzakelijk achtte. Tegelijkertijd wilde hij goed geïnformeerd zijn om het proces van de teambuilding te kunnen sturen. Het was, zoals hij het zei, een gecompliceerde dubbelrol.

Dit was de laatste aflevering van dit jaar. Op 22 januari wordt de rubriek hervat. (DICK SINTENIE)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden