Plus

Ahmed Aboutaleb: Interesse in de oorlog moet je wel aanwakkeren

De 4 mei-toespraak komt woensdagavond uit de mond van een man voor wie de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog tot zijn puberteit volslagen onbekend waren: de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. "Alles wat ik tot me nam kwam voort uit persoonlijke belangstelling."

Ahmed Aboutaleb Beeld Martin Dijkstra/Lumen

Op de Dam spreekt vanavond, bij de Nationale Dodenherdenking, een man die tot zijn 15de nog nooit van Adolf Hitler had gehoord. Of van de Tweede Wereldoorlog. Niet van Hiroshima of van de holocaust. Niet van Anne Frank, niet van Auschwitz, niet van jappenkampen, niet van gaskamers, niet van Pearl Harbor, niet van D-day.

De verschrikkingen uit Europa drongen niet door tot het afgelegen Marokkaanse bergdorp waar Ahmed Aboutaleb opgroeide. De mensen daar voerden in de jaren 60 zo hun eigen strijd. "Als je 's avonds met honger naar bed gaat, ben je niet zozeer bezig met wat er in de wereld allemaal gebeurt," zegt Aboutaleb.

"Dan word je vooral bezig gehouden door de vraag: krijg ik morgen wel iets te eten?" De burgemeester van Rotterdam ging in Marokko naar school, tot en met de tweede klas van het middelbaar onderwijs.

Louter nationale historie
En daarin schuilt ook een verklaring voor zijn gebrek aan kennis over de Tweede Wereldoorlog. Hij kreeg vaak genoeg geschiedenislessen, maar die behandelden louter de nationale historie van dat land. Toen het gezin Aboutaleb werd herenigd in Den Haag (pa Aboutaleb woonde en werkte hier al langer), ging oudste zoon Ahmed naar de LTS.

"Daar kreeg ik mechanica, wiskunde, natuurkunde, geen geschiedenis. Maar ik wilde ook van alles weten over de oorlog; ik las het dagboek van Anne Frank, keek documentaires, sprak overlevenden. Alles wat ik in die jaren tot me nam, kwam voort uit persoonlijke belangstelling."

Auschwitz
Het verklaart waarom hij als onderwijswethouder in Amsterdam middelbare scholieren meenam naar vernietigingskamp Auschwitz. Als burgemeester van de tweede stad van Nederland reist hij met Rotterdamse pubers af naar kamp Westerbork.

Bij het laatste bezoek bleef een Marokkaans meisje de hele tijd dicht bij hem in de buurt. En maar vragen stellen, over de nazi's toen en IS nu. De uitstap had dus zin, want Aboutaleb slalomt graag tussen toen en nu.

"De Tweede Wereldoorlog was uniek in zijn gruwelijkheid. Oorlog gaat meestal over economie, over grond. Maar dit ging heel bijzonder over het uitroeien van de joden, waar ze ook waren. Als je nu kijkt naar wat in Syrië en Irak gebeurt, dat vertoont trekjes van het etnische zuiveren - zoals we dat in de Tweede Wereldoorlog zagen. Alles wat niet verloopt via de religieuze normen van IS-leider Al-Baghdadi moet weg. Ook de moslims die er andere rituelen op na houden, zij moeten ook weg. En de rest van de wereld is niet zo snel bij machte om er een einde aan te maken."

"Heel veel slachtoffers, miljoenen mensen op de vlucht. De parallellen die dat meisje zag, die zie ik ook. Want die zijn er."

Toen
Toen: de Hongerwinter in zwaar getroffen Rotterdam. Het verhaal dat hij ooit hoorde, over een echtpaar 'van Zuid'.

"Zij gingen met de bakfiets de omliggende dorpen af, op zoek naar voedsel. De bakfiets is nu van de rijken in Rotterdam, toen van de armen. Na een paar dagen keerde de man terug, hij duwde de bakfiets voort, zijn vrouw was niet meer te zien. Op de bak lag een afgedekte lading. Het vermoeden bestond bij de mensen in de omgeving dat ze eten hadden gevonden. Dat was niet zo, de lading was zijn overleden vrouw. Dit vind ik zo aangrijpend. Elke keer als ik dit vertel, knijpt mijn keel dicht."

Nu
Dan naar het nu: "En dan zie je 's avonds op de televisie beelden van een hek in Macedonië met uitgetelde kinderen die er niet door mogen. Ik heb er geen waardeoordeel over, je zal maar in de schoenen staan van de Macedonische president of de regering daar. Ik treed niet in die discussie. Maar dat beeld is een gijzeling, zo ervaar ik dat."

Van toen, het moment dat hij onwetend van de verschrikkingen van de oorlog begin jaren 70 naar Nederland kwam, naar nu: nog altijd vestigen zich mensen uit andere werelddelen die niets weten over de geschiedenis van 'hun' nieuwe land.

Interesse aanwakkeren
"Migranten zouden zich bij uitstek moeten oriënteren op de geschiedenis van de natie waar ze deel van uitmaken. Niet per se om er hetzelfde gevoel bij te hebben, maar wel om een aantal dingen beter te begrijpen. Dat je beter niet kunt toeteren naar een stoet op de avond van 4 mei, zo tegen 20.00 uur. Dat je niet gaat voetballen met kransen."

"Migrantenkinderen krijgen in het reguliere onderwijs les over de oorlog. Maar voor mensen die zich hier op latere leeftijd vestigen, is de informatie over de oorlog gebrekkig in het inburgeringsprogramma. Zij moeten het hebben van hun wil om het te weten, van hun eigen interesse. Dat vind ik terecht hoor, maar die interesse moet je wel aanwakkeren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden