Plus

Afscheid van eenzamen met ultiem gebaar van beschaving

In uitvaartmuseum Tot Zover op De Nieuwe Ooster is nu, in de Week tegen eenzaamheid, 'Hier Besta Ik' te zien, een tentoonstelling over - jawel - eenzaamheid.

Beeld Bianca Sistermans

Ook de grote stad - of misschien wel juist de grote stad - kent eenzamen. Vrouwen en mannen, die achter deuren, in parken of parkeergarages hun leven leiden. We zijn al snel geneigd te zeggen dat ze wegkwijnen. Maar dat weten we niet, want we kijken nooit achter die deur. Wel weten we dat ze eenzaam zijn gestorven, en eenzaam op weg gaan naar hun uitvaart.

De tentoonstelling Hier besta ik gaat over de groep dichters die onder de naam 'De eenzame uitvaart' sinds 2002 voor elke overledene zonder nabestaanden een gedicht schrijft, dat tijdens de uitvaart wordt voorgelezen.

Het idee voor De eenzame uitvaart komt van de Groningse stadsdichter Bart FM Droog, die vond dat de eenzamen niet stilletjes mochtend worden begraven.

Dichter F. Starik begon er vijftien jaar geleden mee in Amsterdam. Bianca Sistermans en Hester van Hasselt maakten de tentoonstelling en het bijbehorende boek. Van Hasselt sprak met de dichters en Sistermans fotografeerde hen, en ze maakte sfeervolle foto's over eenzaamheid.

Neem de foto van een krukje en een poef (bekleed met dezelfde stof met bloemetjesmotief), met op de poef een blauwe kruik. Of die van een paar laarzen waarvan de schachten zijn afgeknipt. Een enkel speeltoestel op het strand. Verzin er zelf de verhalen bij.

Of luister in de grote zaal naar de tekst op basis van gesprekken die Van Hasselt had met de dichters Anneke Brassinga, Maria Barnas, Menno Wigman, Eva Gerlach en Wim Brands. Gesprekken over dichten voor een eenzame, onbekende overledene.

Dichters van De Eenzame Uitvaart
Nog zeven dichters - Bernard Dewulf, Kees 't Hart, Maarten Inghels, Joke van Leeuwen, Neeltje Maria Min, Ester Naomi Perquin en F. Starik - maken deel uit van De eenzame uitvaart.

dichter Bernard Dewulf Beeld Bianca Sistermans

Nog zeven dichters - Bernard Dewulf, Kees 't Hart, Maarten Inghels, Joke van Leeuwen, Neeltje Maria Min, Ester Naomi Perquin en F. Starik - maken deel uit van De eenzame uitvaart.

De portretten van de twaalf dichters hangen in de lange gang van het museum. Met ernaast het gedicht dat bij de uitvaart is voorgelezen. Vaak aangrijpend en van een ontroerende schoonheid (ga ze lezen!).

'Verzonnen' zijn die gedichten. In elk geval zijn ze grotendeels fictief, want wat weten we van de overledenen? Soms kwam een dichter in contact met een nabestaande, die vaak niets met de dode te maken ­wilde hebben, en kwam er een feit boven tafel. Vaker niet.

Het is poëzie die vanuit een soort schaamte is ontstaan. Waarom kregen deze eenzamen niet meer aandacht? En al kunnen de doden niet meer horen, niet laten weten of ze het waarderen of niet, De eenzame uitvaart is een mooi en goed initiatief.

Dat vindt ook de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, die zeker geen eenzame uitvaart zal krijgen. Van der Laan is beschermheer van De eenzame uitvaart, waarover hij zei: "Dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, is een ultiem gebaar van beschaving. Wat deze dichters doen, is intrinsiek goed."

En zo is dat.

Hier besta ik, tot 11/2 in museum Tot ­Zover. Hester van Hasselt en Bianca Sistermans: Hier besta ik. Querido, €24,99.

Bianca Sistermans maakte sfeervolle foto's voor het boek en de expositie De Eenzame Uitvaart Beeld Bianca Sistermans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden